Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750824-9513S1

Date of Document: 1996-11-14

رويكرد جهاني به دفاع طبيعي و كشاورزي پاك بيش از 400 آفت فراگير گياهي در برابر سموم شيميايي مقاوم شده اند سايه يك كابوس... سال 1888 ميلادي اروپائيان بااستفاده از سم هاي شيميايي توانسته بودند آفات مزارع وباغ هاي ميوه را از بين اما ببرند، در اين سال كابوس شپشك استراليايي بر سراسر قاره اروپاسايه افكند. سم بر اين آفت تاثيري نداشت. كارشناسان دوباره سراغ حشرات مفيد و ضدآفت موسوم به دشمنان طبيعي رفتند. سرانجام گونه اي از كفشدوزك به نام ودال كاردينالز آفت خطرناك شپشك استراليايي را از بين برد. اين آفت كه در همان سال ها تا نواحي شمال ايران دامن كشيده بود، با استفاده از كفشدوزك آفت خوار از باغ هاي مركبات برچيده شد. هنوز هم درتنكابن، اين حشره مفيد توليد و به جنگ آفات فرستاده مي شود. امروزه پس از گذشت بيش دهه 5از مردم جهان خواستار ميوه وسبزي و محصولاتي هستند كه بدون استفاده از سموم دفع آفات نباتي تهيه شده و در واقع كشاورزي ارگانيك يا كشاورزي - پاك در سراسر جهان خواستاران بسياري پيدا كرده است و انسان معاصر دريافته است كه بايد دوباره زمينه و بستر طبيعت را براي بازگشت دشمنان طبيعي فراهم كند و كاربرد سموم شيميايي را به دلايلي كه در اين گزارش آمده است متوقف سازد. با مطالعه در چرخه مبارزه بيولوژيك دفاع طبيعي در دنيابه سه دوره مشخص برمي خوريم - اول دوره اي كه هنوز سموم شيميايي پيدا نشده بود و حشرات وباكتري هاي مفيد (دشمنان طبيعي )پرندگان آفات، را از بين مي بردندو تعادل لازم را در طبيعت برقرارمي كردند. دوره دوم با پيدايش سموم دفع آفات نباتي، آغازمي شود. استفاده آسان و عملي از سموم و تاثير سريع آن بر روي آفات نباتي موجب شد كه استفاده از سم به سرعت در سراسر جهان گسترش يابد و تا زماني كه آثار مخرب و منفي سموم شيميايي ظاهر نشده بود، همگان مي پنداشتند كه بهترين و موثرترين شيوه را براي از ميان بردن آفات كشاورزي يافته اند اما، آثار منفي و زيان آور سموم دفع آفات نباتي آشكار شد و به تدريج بيش از 400 گونه از آفات در مقابل سم هاي شيميايي مقاوم شدند. در اين حال محيط زيست به شدت آلوده شد و سم محيطهاي زيست حشرات مفيد و آفت خوار را نيز نابود كرد. دوره سوم اين چرخه پس از آنكه زنگ خطر در سراسر جهان به صدا درآمده بود آغاز شد. رويكردجهاني به استفاده از دشمنان طبيعي و دفاع بيولوژيك، حاصل يك تجربه تلخ و زيانبار بود. دكتر هوشنگ بيات اسدي رئيس موسسه تحقيقات آفات وبيماري هاي گياهي و بخش تحقيقات مبارزه بيولوژيك، مي گويد: نخستين زنگ خطر استفاده بي رويه از سموم دفع آفات نباتي در سال در 1992 كنفرانس سران جهان درشهر ريودوژانيرو معروف به كنفرانس ريو به صدا درآمد واز آن پس، شيوه هاي تلفيقي درمبارزه با آفات جانشين استفاده محض از سموم شيميايي گرديد و شيوه هاي زراعي، مكانيكي، شيميايي به كار گرفته شد. به مبارزه بيولوژيك (دفاع طبيعي ) در اين مرحله بهاي بيشتري داده شد. طرح هاي بيولوژيك در ايران در كنفرانس سران در شهر ريودوژانيرو با توجه به زيان هاي سنگين و گاهي غيرقابل جبران استفاده از سموم دفع آفات نباتي، تصميمات مهمي براي كاهش استفاده از سم اتخاذ شد. در اين كنفرانس دكتر حسن حبيبي معاون رئيس جمهوري از سوي جمهوري اسلامي ايران در اين كنفرانس حضورداشت. و مصوبه هاي كنفرانس ريودر ايران نيز به اجرا درآمد. به گفته دكتر بيات مصوبه هاي اسدي، كنفرانس ريو در ايران به مرور و در قالب طرح حذف قسمتي از يارانه هاي سم طرح جامع كاهش 30 درصد از سموم ( درصد 7 در هر سال ) و گسترش مبارزه بيولوژيك (دفاع طبيعي ) به اجرا سپرده شده است. مبارزه بيولوژيك از ديدگاه تخصصي شامل استفاده از حشرات مفيد هم به صورت پارازيت ها ( انگل ها ) و هم پرادوتاتورها ( شكارگرها ) و باكتريها، قارچ ها و ويروس ها مي باشد. بهره گيري از عوامل بيماري زاي مفيد عليه عوامل بيماري زاي مضر نيز در قالب همين طرح ها پيش بيني شده است. در 12 سال گذشته در ايران 20 نوع حشره مفيد توسط موسسه تحقيقات آفات در قالب طرح هاي دفاع بيولوژيك پرورش يافته و به توليد انبوه رسيده است و توسط سازمان حفظ نباتات وزارت كشاورزي براي مبارزه با آفات به كار گرفته شده است. اين حشرات شامل 2 نوع كفشدوز يك نوع زنبور، نوعي ديگر از زنبور پارازيت معروف به ترسكوگراما مي باشد. با حمايت وزارت كشاورزي از سال به 1372 اين سو 20 مركز پرورش حشرات مفيد ايجاد شده است وحدود 20 هزار هكتار از مزارع كشاورزي تحت پوشش دفاع طبيعي قرار گرفته است. مهدي فراهاني از باغداران استان تهران - منطقه دماوند، در مورد كاهش سموم دفع آفات نباتي و ضرورت جايگزيني دفاع بيولوژيك مي گويد: هنوز در اين مورد و به طور موثر آموزش لازم انجام نشده است ما تنها شاهد گران تر شدن سموم دفع آفات نباتي هستيم. البته ما نيز علاقه منديم كه از مصرف سم و حتي كود شيميايي كه مي گويند براي زمين و باغ ضرر دارد خودداري كنيم، اما بايد امكانات لازم در اختيار ما قرار بگيرد. هاديان از باغداران ساكن طالقان نيز با تاييد زيان هاي ناشي از كاربرد سموم در باغ هاي ميوه و مزارع كشاورزي مي گويد كه طعم و مزه ميوه ها نسبت به 30 سال پيش تغيير پيدا كرده است حداقل ما متوجه اين مسئله شده ايم. اما فكر مي كنم هنوز مردم متوجه ضررهاي استفاده از سم نشده اند. بايد از تلويزيون برنامه هايي در همين مورد پخش شود و روش هاي مناسب و راههاي ديگر مثل استفاده از حشرات مفيد براي از بين بردن آفت ها هم از طريق راديو و تلويزيون و روزنامه ها به اطلاع كشاورزان و باغداران برسد. يكي از كارشناسان محيط زيست نيزكاهش سم در مبارزه با آفات گياهي را براي ايران يك ضرورت حياتي مي داند. وي مي گويد: خوشبختانه هنوز توليد سم در ايران به صورت يك صنعت معتبر جا نيفتاده است و اين بهترين فرصت براي برنامه ريزان بخش كشاورزي است كه به مرور استفاده از روش هاي دفاع طبيعي را جايگزين استفاده از سم كنند. دكتر بيات اسدي در پاسخ به اين سوال كه آيا سم به طور كلي از برنامه هاي مبارزه با آفات قابل حذف مي باشد يا مي گويد خير:با، توجه به طغيان آفات گياهي در مقاطع زماني گوناگون، استفاده از سم لازم و حياتي است. اما بايد نوعي از سم به كار گرفته شود كه با گونه هاي دشمنان طبيعي (حشرات و باكتري هاي ضدآفت ) سازگاري داشته باشد و باعث نابودي آنها نگردد. بنابراين استفاده بهينه از سم مي تواند با روش هاي دفاع طبيعي يك جا به كار گرفته شود و ضمن حفظ محيط زيست، از رشد و گسترش آفات جلوگيري شود. روش هاي استفاده از سم هاي سازگار، چگونگي حفظ محيط زيست حشرات مفيد (به خصوص براي زمستان گذراني آنها ) و آثار وپيامدهاي استفاده بي رويه از سموم، عنوان گزارش ديگري است كه در آينده به درج آن مبادرت خواهيم كرد.