Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750821-9285S1

Date of Document: 1996-11-11

با شمال، مهربان تر باشيم نگاهي گذرا به مسائل محيطزيست شمال براي جلوگيري از پيشروي خزنده زمين خواران، بايددرختان حاشيه جنگل شماره گذاري و شناسايي شوندو براي حفظ حريم جنگل هاتمهيداتي كاراتر اتخاذ شود اشاره: دگرگوني چشم اندازهاي زيباي شمال در سال هاي اخير ازجمله مهم ترين دلمشغولي هاي علاقه مندان محيطزيست دركشور ما بوده است. اين دگرگوني ناشي از عوامل گوناگوني است كه در اين ميان مي بايست نابودي جنگل ها، آلودگي رودخانه ها، فرسايش شديد خاك ووقوع پياپي سيل و.. را نام برد، اما بدون شك دليل عمده اين دگرگوني ها بي پروايي و تساهل ما در رفتار با زمين است. به راستي اگر مي شد امكاني فراهم آورد كه هر كس بتواند از فراز آسمان به جايگاه خود در طبيعت بنگرد، آيا بسياري در نمي يافتند كوچك ترين رفتار آدميان با طبيعت به مثابه سنگي كه بر پهنابي مي افتد به تناسب تا شعاع گسترده اي را متاثر خواهد ؟ كرد آنچه در پي مي خوانيد نگاهي گذرا است به مسائل مبتلا به محيط زيست در شمال زيباي كشور ما. اغلب، شمال را با جنگل ودريا مي شناسيم. و به واقع با جاده ساحلي كه در يك سو آن جنگل و در سوي ديگر دريا قرار دارد. اما آن چه كه طبيعت شمال را مي سازد، ازبلندترين ستيغ هاي البرزمركزي، تا خاستگاه خيزابهاي سهمگين خزر راشامل از مي شود اين رو براي بازجست روزگار طبيعت شمال آن را به چهار بخش نواحي كوهستاني و ييلاقي -نواحي جنگلي - نواحي شهري و دريا و سواحل آن تقسيم مي كنيم: - 1 نواحي كوهستاني و ييلاقي: از آنجا اين نواحي بيشترداراي پوشش گياهي وحشي ومراتع و مزارع هستندهمواره به دليل كوچ گله هاي چند صد راسي گوسفندان وگاوهاي چوبداران بومي دچارتخريبپوشش گياهي و مصرف گياهان مختلف توسط آنان شده و در ادامه آن، فرسايش خاك در حد وسيع رخ مي دهد كه نتيجه را در فصل پاييز به صورت سيل و تخريب منازل شهري و حمل خاك و سنگ و گياهان و حتي مارهاي افعي از كوهستان به طرف دشت و دريا مشاهده مي كنيم. گاه نيز برخي افرادغيرمسئول به بهانه تهيه داروهاي سنتي و طب اقدام گياهي، به برداشت بخش هاي وسيعي از گلها و گياهان زيباي كوهستان ها كرده وبه طور بي رويه، پوشش گياهي اين مناطق را عاري از حفاظ و امنيت مي كنند و چه بسا سبب ريزش كوه در مقياس هاي مختلف مي شوند. از طرفي شكارغيرقانوني بسياري جانوران كوهستان از جمله بز كوهي وخرگوش، پلنگ و آهو و باعث كبك، نگراني هاي علاقه مندان فراوان، به محيط زيست شده است كه حفاظت از آنها نيازمند اقدامات بنيادي و بسيار جدي تر است. - 2 نواحي جنگلي: نواحي جنگلي شمال با ايران، كمال تاسف همواره دستخوش تخريب بي رويه جنگل نشينان و برخي گاوداران محلي بوده و هست غافل از جنگل آنكه، به عنوان يك ثروت ملي براي نسلهاي حال وآيندگان بوده و جهت حفظمحيط زيست چه از نظر توليداكسيژن و تغذيه وذخاير ملي و زيست محيطي، از اهميت ويژه اي برخوردار است. بدين منظور اگر حتي يك فرد روستايي اقدام به قطع 10 درخت جهت ساختن يك منزل مسكوني و يا طويله و آغل كند سالانه اگر حدود 50 هزار جنگل نشين داشته باشيم 500 هزار اصله درخت قطع خواهد شد كه آماري بس تاسف بار است. اكنون در برخي از مناطق جنگلي به حدي درختان قطع شده اند كه ديگر نمي توان كلمه جنگل را بر منطقه اطلاق كرد. - 3 در نواحي شهري: در نواحي شهري مناطق شمالي كه در حقيقت تمامي شهرهاي ساحلي شمال ايران را شامل مي شود معضلات ومشكلات بيشتري از نظرزيست محيطي حاكم است. احداث روزافزون كارخانه هاي متعدد در شهرهاي شمالي كه مواد دفعي و فاضلابهاي آنها يا به طور مستقيم به دريا مي ريزد و يا به صورت غيرقانوني دفع شده و سبب آلودگي محيط زيست مي شود، آلودگي ناشي از انبوه ماشين هاي مسافران نوروزي و تابستاني در شهرهاي شمالي كشور، تبديل زمين ها و شاليزارهاي برنج به منازل مسكوني و باغ هاي مركبات و كيوي به دليل زحمات فراوان توليد برنج و سود كم كشاورزان (سودجوئي واسطه ها ودلالان برنج ) تخريب، باغها و منازل مسكوني طرفين رودخانه ها در اثر سيل و باران هاي شديد فصل پاييز و زمستان كه خود ناشي از نداشتن سد و آببندانها و يا ساير موارد ايمني رودخانه ها و ساحل نشين ها است. - 4 نواحي دريا و سواحل موج خيزآن: تخريب وسيع منازل مسكوني حاشيه دريا در اكثريت شهرهاي شمالي كشور و انتقال اجزاء ساختمان هاي ويران شده از جمله آهن آلات وستون هاي سيمان و گچ واجزاء چوبي منازل وانبارهاي حاوي تركيبات سمي از جمله نفت و گازوئيل و كودهاي شيميايي و چاه هاي آب و آبياري به زير نواحي كم عمق و عميق دريا از طرفي سبب آلوده شدن و نامساعدشدن دريا جهت شنا و حتي صيد ماهيان گوشتي و خاوياري وحيات آنها دردريا شده است و از طرف ديگر ريختن زباله هاي شيميايي و صنعتي برخي كارخانه ها و كارگاه هاي صنعتي و حتي زباله هاي دفعي برخي منازل كه يا به طور مستقيم به دريا ريخته مي شود و يا از طريق رودخانه ها به دريا حمل مي شود همگي سبب آلوده شدن وسيع دريا چه براي حيات ماهيان دريا و رشد بيشتر جلبك ها و گياهان مزاحم وچه براي زيست مردم وبهره برداري از دريا واستفاده از فراورده هاي آن شده است. انتقال سنگ وخاك و درختان در اثرفرسايش ناشي از باران به دليل تخريب پوشش گياهي توسط انسانها از كوهپايه ها به دريا و آلودگي روزافزون دريا و نابود شدن پوشش گياهي و جنگلي سواحل دريا كه توسط برخي مردم و يا امواج دريا صورت گرفته است نيز مزيد بر علت شده است. و اما در پاسخ به اين پرسش كه چه بايد كرد شايد، بتوان اولويت ها را اينگونه برشمرد: - 1 اقدام قاطع و مصمم منابع طبيعي (سازمان جنگلها و مراتع و.. ) در برخورد با جنگل نشينان و مرزبندي دقيق مناطق مسكوني و جنگلي و شماره گذاري درختان حاشيه اي، تاقطع درختان جنگلي ميسر واقع نگردد و با آنها برخورد قانوني شود. - 2 اسكان گله هاي گاو وگوسفند در مناطق مشخص وعدم كوچ آن ها از قشلاق به ييلاق و برعكس از مسيرجنگلها و مراتع، تا سببتخريب گياهان جنگلي وكوهستاني نشوند. - 3 جمع آوري و پاكسازي منازل تخريب شده و اجزاءساختماني آنها از حاشيه دريا، تا از بروز حوادث كشنده در امان باشيم. - 4 سد سازي (موج شكن ) درمقياس وسيع تر در نواحي مرزبين ساحل و خشكي تا ازتخريب منازل و جنگلهاي ساحلي پيشگيري شود كه اين مورد نيازمند همت و همكاري بيشتر فرمانداريها و وزارت راه و وزارت كشور مي باشد. - 5 جمع آوري زباله هاي منازل و مركبات پوسيده ازانبارهاي منازل بويژه درفصلهاي زمستان و بهار و انتقال آن ها به مناطق مجاز جهت نابودي اصولي آنها. زيرا اكنون بخش عمده زباله هاي منازل و كارخانه ها از طريق رودخانه ها به دريا ريخته مي شوند كه باز نيازمند فعاليت بيشتر شهرداريها و گذاشتن بودجه بيشتر در اختيارآنها مي باشد. - 6 جنگل كاري در مناطقي كه درختان آن ناحيه چه ازطريق دولتي و يا غيرقانوني قطع شده اند ويا در نقاطكوهستاني كه فاقد جنگل مي باشند نيز نيازمند كمك وهمكاري بيشتر منابع طبيعي و سازمان جنگلها و مراتع مي باشد. - 7 نظارت كامل و برخوردقانوني با افرادي كه به طورغير مجاز اقدام به شكارگله هاي بزكوهي و كبك وجانوران مشابه كرده و اين گنجينه هاي زيباي بقاء وطبيعت را به كام مرگ مي كشانند و آنها را به بهانه هاي تاكسيدرمي و يا استفاده از پوست و چرم و گوشت آنها نابود مي سازند كه نيازمند تلاش بيشتر مسئولين سازمان حفاظت و محيط زيست مي باشد. - 8 ارتقاء فرهنگ عمومي با ياري رسانه هاي جمعي وتاكيد مداوم بر اين نكته كه طبيعت زيباي شمال امانت نسل هاي آينده است در اختيار ما و نه، لزوما ميراثي كه از گذشتگان باقي مانده است، و شرايط اگر همين گونه باشد كه تاكنون بوده است، دور نيست روزي كه از شمال زيباي ما جز نامي باقي نمانده باشد. دكتر لطفعلي پوركاظمي