Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750821-9276S1

Date of Document: 1996-11-11

يادداشتهاي سفر به آسياي مركزي وحيدرضا نعيمي قسمت هفتم فاصله هوايي بيشكك تا آلماتي پايتخت قزاقستان 25 دقيقه بيشتر نبود. پس از ورود و انجام تشريفات استقبال راهي وزارت خارجه اين كشور شديم. بلافاصله ديدار دكتر ولايتي با توغايف، وزير خارجه قزاقستان، انجام شد. آلماتي بسيار شبيه بيشكك بود، يا بهتر است بگوييم تمام اين چند پايتخت به هم شباهت تام و تمام دارند. هر چه باشد، زماني آنها اجزاء تشكيل دهنده يك كشور پهناور بودند. تنها فرق چشمگير آلماتي با بيشكك اين بود كه زرق و برق شهرهاي جديد امروزي در آن نمود بيشتري داشت. در بيشكك اكثر خودروها كهنه بودند و خيابانها خلوت. در آلماتي شمار خودروها بيشتر بود و مدلهاي آن بالاتر. ساختمانها نيز روي هم رفته مجلل تر بود. وجود شمار زيادي از روسها چهره اي اروپايي به شهر داده است. با اين حال، به گفته راهنما وضع امنيت بسيار بد و در حد صفر چنين است پديده اي در بيشكك نيز وجود داشت. صبح روز چهارشنبه ديداري كوتاه از يك بازار درآلماتي داشتيم. محلي بود شبيه بازارهاي روزانه كه شامل يك محوطه سرباز و يك محوطه سربسته مي شد. در محوطه سرباز اجناس عمدتا خوراكي خانگي فروخته مي شد. اما در محوطه مسقف، مواد خوراكي از قبيل گوشت، ميوه، فرآورده هاي لبني، ترشي جات و غيره فروخته مي شد. اين محوطه مساحت زيادي را در بر مي گرفت و اجناس روي ميزهايي كه كنار هم چيده شده بود، عرضه مي شد. فاصله هر رديف طولاني ميزها با رديف مقابل حدود 2 متر بود و در اين فاصله مشتريان رفت مثلا وآمدمي كردند در يك طرف 50 فروشنده زن نشسته بودند و انواع ماست، پنير، كره، خامه و غيره و طرف ديگر هم به همين تعداد فروشنده نشسته و انواع ترشي و چاشني مي فروختند. در اين بازار هر كيلوگرم گوشت 150 تنگه (يعني /2 5حدود دلار ) ماهي هر كيلوگرم معادل دلار 3 و شير هر ليتر معادل نيم دلار آمريكا بود. در آلماتي نيز ناوگان حمل و نقل شهري فرسوده به نظر مي رسيد. ترامواهاي قديمي روي ريلهاي موجود در خيابان تلق و تلق حركت مي كردند. اتوبوسهاي برقي و بنزيني نيز به جابجايي مسافر مي پرداختند. پس از گشت كوتاهي در شهر به كاخ رياست جمهوري قزاقستان رفتيم. مسير منتهي به اين كاخ خيابان پهن و تميزي بود كه كتابخانه ملي و ساختمان نخست وزيري نيز در آن واقع بود. دو سرباز نگهبان عصا قورت داده بي حركت در برابر دروازه ايستاده بودند. ساختمان كاخ بزرگ و پرابهت است. محوطه چمن كاري پيرامون آن منظم و تميز است. داخل كاخ نظم و ترتيب آشكارا ديده مي شود. از تراكم و آدم زيادي در آن خبري نيست. با معيارهاي ما، بيشتر به كاخي ارواح زده مي ماند! فرصتي پيش مي آيد تا با خبرنگار يكي از كانالهاي تلويزيوني شهري به صحبت بنشينيم. او مي گفت آلماتي 7 كانال تلويزيوني شهري دارد و يك كانال نيز سراسري است. پس از ساعاتي چند، ما را از سرسراهايي خلوت مي گذرانند و به سالن ديدار مي برند. لختي بعد نور سلطان نظربايف، رئيس جمهوري قزاقستان، وارد و با همان چهره سرد و بي واكنش هميشگي با دكتر ولايتي گرم صحبت همان مي شود طور كه مامور تشريفات قزاق به ما پيش از ديدار گوشزد كرده بود، سه دقيقه پس از آغاز ديدار سالن را ترك كرديم و راهي فرودگاه شديم; مقصد: دوشنبه، پايتخت تاجيكستان. تاجيكستان جمهوري تاجيكستان در جنوب شرقي آسياي مركزي واقع است. از شمال وغرب باازبكستان، از شمال شرقي با قرقيزستان، از شرق با چين و از جنوب با افغانستان هم مرز مساحت است آن 143100 كيلومتر مربع است و جمعيت آن حدود 5369000 نفراست. توليدات كشاورزي آن مشتمل بر گندم، برنج، جو، ذرت، سيبزميني و پنبه دانه است. دامداري نيز بخشي مهم از كشاورزي تاجيكستان است. منابع مهم كشور زغال سنگ، نفت خام و گاز طبيعي است. در قرن نوزدهم، شمال تاجيكستان زير سلطه امپراتوري روسيه وجنوب آن زير سلطه امارت بخارا قرار گرفت. اما تا پايان سال 1925 كل كشور زير سيطره روسيه درآمد و در 16 اكتبرسال 1929 تاجيكستان يكي از جمهوريهاي اتحاد شوروي اعلام شد. در خلال سركوبهاي دهه 1930 تقريبا كليه تاجيكها از مصادر اصلي دولت خلع و روسهاي گسيل شده از مسكو جانشين آنان در شدند طول سيطره مسكو، سطح زندگي در تاجيكستان همچنان پايين بود، هر چند كه مردم از برخي مزاياي اقتصادي واجتماعي برخوردار شدند. پس از رسمي شدن زبان تاجيك، آموزش اين زبان با الفباي فارسي در مدارس آغاز شد. در تاريخ 19 سپتامبر 1991 به دنبال اعلام استقلال ازبكستان و قرقيزستان، شوراي عالي تاجيك راي به استقلال كشور داد. اين امر اوج توجه دولت به رشد ملي گرايي تاجيك، رشد نفوذ اسلام و بازيابي ميراث تاريخي مشترك ايرانيها و تاجيكها و اشتراك زباني بود. در سال 1992 پس از كش و قوسهاي بسيار نبي اف رئيس جمهوري وقت توسط مخالفان دستگير و ناچار به استعفاء شد. آنگاراسكندراف، رئيس شوراي عالي تاجيك، به طور موقت جانشين او شد كه از حمايت گروههاي مسلمان و دمكراتيك برخوردار بود. اماحاكميت وي فقط در پايتخت قدرت داشت. در نوامبر همان سال، نبي اف با تمام دولت استعفا كرد. آنگاه شوراي عالي تاجيك در خجند تشكيل جلسه داد. در اين جلسه منصب رياست جمهوري حذف و امامعلي رحمان اف به عنوان رئيس شوراي عالي يا به اصطلاح رئيس كشور برگزيده شد. در خلال ماههاي آتي، نيروهاي دولتي براي تارومار كردن مخالفان كه عمدتا شامل ارتش دمكراتيك خلق متشكل از نيروهاي اسلامي و دمكراتيك وارد عمل برآورد شدند مي شود در شش ماه اول شعله ور شدن آتش جنگ داخلي در تاجيكستان /20 000حدود نفر كشته /600 000و نفرآواره شده در باشند همين /80 000مدت نفر تاجيك به افغانستان گريختند. در اين درگيريها ظاهرا شماري از سربازان روس و ازبك دوشادوش نيروهاي دولتي جنگيدند. ازبكستان صراحتا نگراني خود را از احتمال پيروزي و روي كارآمدن اتحاد مسلمانها - دمكراتها اعلام كرده بود. حتي در سال 1993 ازبكها وظيفه پاسداري از حريم هوايي تاجيكستان را بر عهده گرفتند. در آن زمان، گزارشهايي در دست بود كه مجاهدين افغان به خصوص حزب اسلامي حكمتيار به معارضين تاجيك كمك مي كنند. معارضين تاجيك همچنان در نبرد با دوشنبه هستند و اكنون حدود 32000 سرباز روس از مرزهاي تاجيكستان با افغانستان كه معارضين از آن به داخل كشور مي تازند، حفاظت مي كنند.