Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750820-9169S1

Date of Document: 1996-11-10

واردات يا خودبسندگي هزينه ها و مزيت ها نقدي بر تعيين مزيت نسبي توليد برخي از اقلام كشاورزي . سرويس اقتصادي: چندي پيش يكي از محققان بخش كشاورزي ضمن ايراد سخنراني درباره وضع توليد محصولات كشاورزي در يكي از مجامع پژوهشي - كه خلاصه اي از آن در روزنامه همشهري چاپ شد - نتيجه گيري كرد كه محصولاتي مانند چغندرقند، سيبزميني، لوبيا قرمز، جو آبي و ديم وبرنج داراي مزيت نسبي توليد در داخل كشور نبوده و هزينه هاي واقعي داخلي كه صرف توليد آنها مي شود، بيش از هزينه هاي مربوط به واردات آنهاست. و به طورخلاصه، كاهش توليد اين محصولات را در داخل و طبعا افزايش واردات آنها را توصيه كرد. اين پيشنهادها در شرايطي ارائه شده اند كه اغلب كشورها، به ويژه اروپاي متحد و خاصه سرزمين خودمان - جمهوري اسلامي ايران - همواره خودكفايي در توليد اقلام استراتژيك كشاورزي را به عنوان يك هدف مهم در برنامه ريزي ها منظور داشته و آنرا از عوامل اصلي ايجاد امنيت غذايي دانسته اند. در همين زمينه پاسخي توسط يكي از كارشناسان كشاورزي به روزنامه ارسال شده كه درپي مي آيد. خبري كه چندي پيش با عنوان مزيت نسبي توليد برخي اقلام كشاورزي تعيين شد در صفحه 4 روزنامه همشهري چاپ شد كاهش توليد برخي اقلام به دليل بالا بودن هزينه توليد آنها نسبت به واردات توصيه شده بود كه به نظر مي رسد در اين زمينه توجه به چند نكته ضروري است: محقق محترم گفته اند كه قيمت هاي منظور شده در محاسباتشان مربوط به سال 1371 است. اولا روشن نيست كه هزينه واردات محصولات با در نظر گرفتن نرخ واقعي مبادله ارز محاسبه شده است يا؟ خير زيرا اگر مثلا به جاي قيمت واقعي 4 هزار ريال هر دلار را سه هزار ريال در نظر گرفته باشند، هزينه واردات را كمتر ازهزينه واقعي در نظر گرفته اند. ثانيا مقايسه هزينه توليد محصول در داخل كشور با هزينه واردات آنها در فقط يكسال نمي تواند ما را به اين نتيجه برساند كه محصولات مورد نظر بهتر است وارد شود. زيرا قيمت محصولات اعم از قيمت هاي داخلي محصولات و يا قيمت هاي وارداتي آنها در سالهاي مختلف در نوسان است و ممكن است كه مزيت نسبي ذكر شده در سالهاي ديگر واقعيت نداشته باشد. ثالثا اشاره شده كه چون دولت جمهوري اسلامي ايران به نهاده هاي توليد اين محصولات يارانه پرداخت كرده، هزينه واقعي توليد آنها بيشتر است. اما مشخص نيست كه اين محصولات كه به تشخيص ايشان با هزينه كمتري مي تواند وارد شود، آيا در كشور صادركننده از يارانه برخوردار بوده است يا؟ نه اگر كشورهاي صادركننده هم به توليد اين محصولات يارانه پرداخت كرده باشند - كه معمولا پرداخت مي كنند - در صورت خودداري از پرداخت يارانه و حذف آن، محصولات را با قيمت گرانتري توليد و صادر خواهند كرد. در اين صورت اگر مابا عمل به اين توصيه ها توليد داخلي محصولاتي نظير چغندرقند، سيبزميني، لوبيا قرمز، جوآبي و ديم و برنج را كاهش داده و به واردات آن وابسته شويم، در صورتي كه قيمت وارداتي آنها گران شود چگونه به يك بار حرف خود را پس گرفته بگوئيم حالا كه گران شد پس خودمان توليد كنيم! در اين مورد بايد توجه داشت كه توسعه كشت و استفاده تكنولوژي و فرار از وابستگي را نمي توان يك شبه باز گرداند. رابعا فرض كنيد كه كشورهاي صادركننده اين محصولات به ايران محصولات كشاورزي را با قيمت هاي تمام شده واقعي داخل كشور خودشان به ما فروخته باشند، چه ضمانتي هست كه فردا بر محصولات كشاورزي صادراتي خودشان ماليات نگذارند و گرانتر بفروشند و اگر احتمالا به صادرات خود يارانه پرداخت كرده باشند يارانه را حذف نكنند و محصولاتشان گرانتر؟ نشود از سوي ديگر، برخي از اين محصولات كه واردات آنها توصيه شده است، مثل چغندرقند و سيبزميني و جو، محصولاتي هستند كه از تبديل آنها چندين محصول ديگر نيز به دست مي آيد. مثلا از چغندرقند علاوه بر ملاس، شكر، الكل، اسيد استون، استيك، اسيد سيتريك و محصولات ديگر بدست مي آيد كه امروزه در كشور برزيل از الكل حاصله براي سوخت خودرو استفاده مي كنند. از سيبزميني پوره جهت خوراك كودك، نشاسته، چيپس و ده ها ماده شيميايي تهيه مي كنند. ازجو به همين منوال در تهيه ماءالشعير و خوراك دام استفاده مي كنند. اهميت جو در خوراك دام به حدي است كه قيمت شير را سه برابر قيمت جو محاسبه مي كنند. كه در حقيقت اگر ما نتوانيم جو را در داخل كشور تهيه كنيم و براي استفاده از آن به خارج وابسته شويم بايد شير را نيز از خارج وارد نمائيم چون وابستگي به خارج در زمينه جو وابستگي به خارج در زمينه شير را نيز دربرخواهد داشت. بنابراين وقتي توليد چغندرقند، سيبزميني و جو در داخل كشوركاهش يابد و به واردات وابسته شويم عملا به واردات تعدادزيادي محصول وابسته شده ايم كه كمبود آنها در كشور حلقه هاي زنجير توليد بسياري از محصولات ديگر را مي گسلد. آيا اين زيانها در هزينه واردات محصولاتي كه محقق محترم توصيه فرموده اند منظور شده؟ است مزيت نسبي و توصيه هاي اقتصادي و به ويژه در مورد كاهش توليدات داخلي و وابسته شدن به واردات، امري نيست كه به راحتي و بدون در نظر گرفتن جوانب مختلف آن بتوان در موردآنها اظهارنظر كرد. اين اظهارنظرها بايد با تاني، تفكر و تعمق مورد توجه قرارگيرد تا مبادا به استناد آن ها تصميماتي گرفته شود كه خسارت آن را با چندين سال زحمت هم نتوان جبران كرد. دكتر افراسياب دهلوي