Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750815-8855S1

Date of Document: 1996-11-05

خونسرد باشيد! سعي كنيد عصباني نشويد و آستانه تحرك پذيري خود را افزايش دهيد ولي اگر عصباني شديد، طول مدت آن راكاهش داده و پيامدهاي آن را به حداقل برسانيد. وقتي عصباني هستيد، حكمت عقل در شما به حداقل مي رسد و از توانايي كنترل خودتان كاسته مي شود و به همان نسبت نيز كنترل ديگران بر شما زياد خواهد شد افراد عصباني همواره ندامت و پشيماني را تجربه مي نمايند و تداوم اين تجربه عزت واعتماد به نفس آنها را به شدت كاهش مي دهد و بر خلاف ظاهر قدرتمندشان افرادي ضعيف و آسيبپذير هستند. او امروز ديرتر از حد معمول از خواب برخاسته بود، در حالي كه با يك دست كتش را بردوش مي كشيد، با ديگر دستش فنجان چاي را چندجرعه اي برداشت، ننوشيده بود كه محكم آن را بر ميز كوفت وفرياد زداين كه دم نكشيده!! همسرش دهان به پاسخ اما گشود، آنچنان سريع به سمت در حركت كرد كه صدايي را نشنيد. هنوز به كفشهايش نرسيده بودكه درد شديدي در كف پايش او را متوقف كرد، زانويش را به سرعت خم كرد، يكي ازاسباببازيهاي رامين بود، ازخشم و درد به خود ناگهان مي پيچيد، چشمش به او افتاد! رامين مانند هر روز صبح در حالي كه چشمهايش را مي ماليد به پدر سلام كرد و منتظر بود كه با دستان گرم و نيرومند او به پرواز درآمده، در آغوشش جاي گيرد، اما سوزش شديدي بر گونه هايش او را ميخكوب كرد و چشمان مبهوت و مرطوبش فقط فرصت مشاهده خروج عجولانه پدر را داشت. مرد در تاكسي ساعتش را نگاه كرد، پنج دقيقه فرصت از داشت، نگراني او كاسته شده مي توانست بود، با اندكي تاخير به محل كارش برسد، خاطرات دقايقي قبل بي اختيار از صفحه ذهن او مي گذشت، هر ثانيه آن بربار گناهش مي افزود، ديگرطاقت نياورد از راننده خواست در مقابل باجه تلفن توقف كند. همسرش گوشي تلفن را برداشت، احتمال دير آمدن را بهانه تماسش با خانه قرارداد، لحن صداي همسرش مانند هميشه محبت آميز از بود، رامين پرسيد و او را مشغول بازي كردن يافت، خداحافظي كرد، احساس آرامش مي كرد، وقتي به محل كارش رسيد چهل دقيقه تاخير داشت اما نگاه معترضانه مديرش هم نمي توانست ذره اي از رضايت درونيش بكاهد. داستان كوتاه قبل، اتفاقي است كه در زندگي اكثر افراد زماني به وقوع پيوسته و افرادي هستند كه اكثرا آن را تجربه نموده و همواره در مرز بين عصبانيت و ندامت با خود در كشمش مي باشند. احساس عصبانيت و عدم كنترل در تخليه هيجاني، باواكنش هاي جسمي متعددي همراه مي شود كه خستگي احساس گناه، مشغوليت ذهني را به دنبال خواهد داشت و تعريق، طپش قلب، تنگي نفس، سردرد، لرزش دستان، لكنت زبان، اختلال در تمركز حواس و حافظه، انقباض عضلات، آرامش فرد را براي مدتها تحت الشعاع قرار مي دهد از آن مهمتر پيامدهاي پرخاشگري گاهي اوقات آسيبهاي غيرقابل جبراني به روابط خانوادگي، اجتماعي، كاري و تحصيلي فرد وارد كرده و حتي درگيريهاي قانوني و مجازاتهاي كيفري را به دنبال خواهد داشت كه احساس پشيماني و ندامت نيز بر سنگيني آن مي افزايد. خشم را مي توان به عنوان يك طيف در نظر گرفت، در يك سوي آن دلخوري و خشم ملايم قرار دارد كه به طور روزمره به صورت يك حالت ناخوشايند تجربه مي گردد و خيلي سريع فراموش مي گردد. در مرحله بعد و با شدت يافتن آن، خشم با احساس محروميت نيز همراه مي گردد و نگرش وحساسيت فرد به آن حدي است كه نمي توان آن را به راحتي ناديده گرفت، اما به كارگيري مهارتهاي تخليه هيجاني ازطولاني شدن مدت آن مي كاهد. در سوي ديگر طيف، احساس ناكامي و شكست، شديد بوده و جانشين هاي قابل قبولي براي غلبه بر آن نمي توان يافت و فرد رفتارهاي مخربي نيست به خود و ديگران بروز مي دهد، به نظر مي رسد كه اين واكنش ابتدايي و ناپخته است كه كودكان خردسال به دليل عدم توسعه رفتارهاي تطابقي آن را بروز مي دهند، آيا خشم ناهنجاري؟ است NOVACOنواكو خشم را لازمه تداوم زندگي فردي مي داند، اما آن را انرژي دانسته كه در مسيرهاي سودمندانه اش، موفقيت هاي تطابقي را به دنبال خواهد داشت، او معتقداست كه خشم به رفتار انرژي مي دهد، ابراز آن از ويژگيهاي رابطه سالم است اعتماد به نفس را افزايش مي دهد، سيستم دفاع رواني و فيزيكي فرد رافعال مي نمايد، در فرد احساس تسلط بر محيط را ايجاد كرده وسيستم دركي فرد را هوشيار مي كند، اما بروز غيرمستقيم خشم در راههاي انحرافي به آن ماهيت مخربي مي دهد كه در فرهنگهاي مختلف مذموم و نكوهيده است. چرا افراد در بروز هيجانات و پرخاشگري با يكديگر تفاوت؟ دارند با وجود مشابه بودن ماهيت پرخاشگري در افراد، عوامل متعددي در نحوه تجلي و بروز آن دخالت دارد كه به طور خلاصه مي توان به موارد زير اشاره كرد: ) 1 ويژگيهاي خدادادي وغيراكتسابي افراد قبل ازتولد (استعدادها و جنبه ذاتي شخصيت ). ) 2 آموختن مهارتهاي ارتباطي در خانواده (والدين ) و در اجتماع (افراد مهم و قابل اعتماد ). ) 3 شرايطي كه فرد در آن احساس عدم امنيت مي كند. ) 4 شكست ها و موفقيت هاي زندگي او. ) 5 نحوه واكنش ديگران نسبت به بروز هيجانات فرد. ) 6 برداشتها و تعبير فرد از رفتارهاي ديگران (خطاهاي شناختي ). چگونه با خشم خود رو به؟ روگرديم براي مقابله موثر با خشم خودمي توان در هر مرحله ازپيشرفت آن تدابيري را اتخاذكرد، اهداف منطقي در برخوردبا خشم مي تواند اينگونه باشد: الف ) عصباني نشويم، آستانه تحريك پذيري خود را افزايش دهيم. ب ) اگر عصباني شديم، طول مدت آن را كاهش دهيم. ج ) اگر عصباني شديم پيامدهاي آن را به حداقل برسانيم. چگونه عصباني نشويم و آستانه تحمل خود را افزايش؟ دهيم مهمترين راه براي جلوگيري از عصبانيت تغيير نگرش وبازنگري مجدد بر پرخاشگري است، آگاهي از واقعياتي كه متعاقبا ارائه مي گردد مي تواند در اين راه به شماكمك كند: الف ) آيا مي دانيد زماني كه به شدت عصباني هستيد، حاكميت عقل و توانايي واكنش منطقي در شما به حداقل مي رسد و آيا مي دانيد كه اين يكي از ويژگيهاي بيماراني است كه دچار جنون هستند. ب ) آيا مي دانيد، هر چه برمحركهاي محيطي كه مي تواندشما را عصباني كند افزوده مي شود از توانايي كنترل شما بر خودتان كاسته مي شود، و آيا مي دانيد كه هر چه تسلط شما بر خودتان كمتر شود، تسلط ديگران بر شما افزايش مي يابد. ج ) آيا مي دانيد كه افرادعصباني در مقايسه با ديگران به مراتب نفوذ كمتر و بي ثبات تري بر اطرافيانشان دارند، آنها فقط ديگران رامي ترسانند و از خود دلخور مي كنند، اما نمي توانند آنها را متقاعد نمايند. د ) آيا مي دانيد افراد عصباني همواره ندامت و پشيماني راتجربه مي نمايند و تداوم چنين تجربه اي عزت و اعتماد به نفس آنها را به شدت كاهش مي دهد. هـ ) آيا مي دانيد افرادعصباني بر خلاف ظاهرقدرتمندانه شان، افرادي بسيارضعيف و آسيبپذير هستند. و ) آيا مي دانيد افراد عصباني بيشتر از ديگران به بيماري قلبي و اختلال جسمي دچار مي گردند. حال با آگاهي از واقعيات ذكر شده آيا: شايسته است كه فردي مجنون صفت، بي اراده، تحت كنترل ديگران، ضعيف و مستعد ابتلابه بيماريهاي جسمي؟ باشيد چگونه از طولاني شدن عصبانيت خود پيشگيري كرده و پيامدهاي آن را كاهش؟ دهيم به شما توصيه مي گردد هر گاه احساس كرديد كه هيجانات شما تا حد عصبانيت درحال افزايش است: الف ) از واكنش نشان دادن وصحبت كردن با عامل عصبانيت خودداري نمائيد، بدانيد كه توانايي شما در عدم واكنش خودكار به عامل محرك بيانگر عمق تسلط و قدرت استقلال شماست. ب ) سعي كنيد شرايط يا محيطي را كه شما را عصباني كرده موقتا ترك نمائيد، اگررانندگي مي كنيد چند دقيقه توقف نمائيد. ج ) اگر مي توانيد در هواي آزاد قرار گيريد، قدم بزنيدو در صورت امكان به يك ورزش نسبتا سنگين اقدام نمائيد، مانند سريع قدم زدن، دويدن، نشستن و هنگام برخاستن، ورزش سعي كنيد با خود حرف بزنيد و تمركز حواس خود را به آن معطوف نمائيد ماننديك، دو، سه ياچپ، راست يابالا، پايين. د ) اگر احساس مي كنيد در حال انفجار هستيد، پس از ترك محل، انرژي خود را در يك راه بي خطر تخليه اگر نمائيد، معمولا چنين احساسي داريد، مي توانيد يك كيسه بوكس ساخته و با تمام قدرت به آن مشت بزنيد، تصور كنيدكه آن نماينده همه دلخوري ها وشكست هاي شماست، اگر در محيط باز و به دور از جمعيت قرار داريد. مي توانيد با تمام وجود فرياد بزنيد (احتمالا بعدا به خود خواهيد خنديد ). هـ ) اگر بسيار خشمگين هستيد مي توانيد در زير دوش آب ولرم قرار گيريد و به آهستگي ميزان آب سرد را افزايش دهيد تا احساس سرما كنيد، حال ميزان آب گرم را افزوده و آب سرد را كم كنيد، گرماي آب را تا حد تحمل خود افزايش دهيد، حال احساس كاهش تنش و تنيدگي را تجربه خواهيد كرد. و ) از روشهاي كاهش اضطرابو تن آرامي بهره گيريد (دراين زمينه مي توانيد كتبآموزش تن آرامي را مطالعه نمائيد ). ز ) بر روي يك كاغذ اين جمله را خوش خط و خوانا بنويسيدو همواره همراه داشته باشيد و هنگام عصبانيت به آن نگاه كنيد: تو دقايقي ديگر از سخنان واعمال خود پشيمان خواهي بر شد، خود مسلط باش ح ) با خود يك قرار دادمنعقد نمائيد كه در آن متعهدگرديد هر گاه نتوانستيدبرخود مسلط باشيد، مبلغي را به عنوان جريمه در يك صندوق واريز نمائيد و هر 6 ماه يك بار از آن براي جبران دلخوريهاي ديگران از شما كه به خاطر عصبانيتتان ايجاد گرديده است استفاده نمائيد. ت ) هنگامي كه عصبانيت شماكاهش يافت و يا زماني كه از كسي دلخور شديد، در مورد آن با او يا فرد قابل اعتماد ديگر صحبت نمائيد، سعي كنيد مسائل را كمتر در درون خود بايگاني نمائيد، آنها را حتما بر زبان جاري كنيد، بدانيد كه صحبت كردن يكي از راههاي مستقيم و سازنده تخليه هيجاني است. در پايان: بدانيد خشم مركب افسارگسيخته اي است كه فقط چند ثانيه انرژي دارد، كافي است سعي كنيد در اين مدت كوتاه بر آن سوار باشيد. كيوان رواقي كارشناس ارشد روانپزشكي