Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750812-8680S1

Date of Document: 1996-11-02

افسون آن دور دست بي دفاع... ديدار از جواهر ده، روياي مه آلود شمال هر سال عده زيادي براي گردش به جواهرده مي آيند، اما اينجا حتي يك چادربراي اقامت گردشگران ندارد! جواهرده، افسون بي همتاي طبيعت شمال، ساليان اخير را در سايه وروشن دانستگي و نادانستگي مردمان گذرانده است. در اين دوره نام جواهر ده بسيار بر سر زبان ها بوده و شمار مشتاقان ديدار ازآن دايم رو به فزوني بوده چنانكه است، اكنون حتي از شيخ نشين هاي جنوب خليج فارس و به ويژه كشور كويت چندين نفر با اجاره ويلاها و عمارات ييلاقي به ساكنان دائمي اين روستا در فصل تابستان مبدل شده اند. اما اشتهار نام جواهرده به عنوان چشم انداز بي نظيري كه تنها پنج ساعت راه با تهران فاصله دارد، هرگز موجب نشده متوليان ميراث داري طبيعت به انديشه حفاظت آن بيفتند. از بسياري غارت ثروت ها و منابع اكنون مي توان جواهرده را سنگر بي دفاع جنگاوران شكست خورده ناميد. در اينجا غارت منابع آزاد است، نه كسي پروايي از آن دارد و نه گمان مي رود كه اصلا كسي را سوداي حفاظت اين منابع باشد حتي در گردش يكساعته مي توان بسياري را ديد كه در كار قطع درخت هستند. مي پرسيم، مي گويند جواهر ده برق ندارد و سوخت اجاق آشپزخانه ها و گرماي خانه ها هيزم درختان جنگلي مي پرسيم است برق كه مگر نيست، نفت ؟ ندارند مي گويند گاه براي گرفتن 50 ليتر نفت بايد يك هفته در نوبت ماند. و باز مي گويند اگر هم مشكل سوخت حل شود، مشكل آمد ورفت در جنگل براي دستيابي به معادن زغال سنگ، سنگ گچ و گرانيت را چه بايد ؟ كرد براي رسيدن به هر كدام از اين معادل نياز به گذراندن جاده از ميان جنگل هست. و بي اغراق شايد بتوان كمتر جنگلي رادر جهان يافت كه اينقدر از بسياري جاده هاو كوره راه ها پاك پاك شده باشد. و باز مي گويند اگر مشكل معادن هم حل بشود و از آن مهم تر مشكل دامداران جنگل نشين است. اكنون بقاي آنها را چاره اي جز بهره برداري هر چه فزون تر از جنگل؟ نيست كيست كه بايد فرياد برآورد دامداري جنگلي متعلق به عصري است كه مساحت جنگل ها چهار برابر مساحت كنوني و شمار جنگل نشينان دست بالا يك دهم شمار كنوني بوده چه است وقت مي خواهيم اين معادله نابرابر را حل؟ كنيم چه وقت مي خواهيم باور كنيم اينكه حالا سيل كابوس دائمي زمستان و پائيز شده است، هيچ اتفاقي نيست و واكنش خشمگينانه جنگل است به بيدادي كه بر او؟ رواداشته ايم به راستي از جواهر ده ما، كه ده جواهر است و در دامنه سماموس (به معناي فراتر ازآسمان ) قرار دارد و از ميان آن صفا رود جاري است، درگذر ايام چه خواهد؟ ماند ديدار در مه هوا را مه رقيقي در بر گرفته است، كه به جواهر ده مي رسيم. از رامسر تاجواهرده بيست كيلومتر راه است و تمام آن پيچ در پيچ و كوهستاني. ده كيلومتر اول آسفالت است و بقيه، خاكي. جاده در كناره دره اي كه حاصل كندوكاوهزاران ساله صفارود است، قراردارد. و در همه سو، در ميان جنگل انبوه خانه هاي روستايي به چشم مي خورند. حتي بردامنه هاي بسيار پرشيب مرتفع نيزخانه ساخته اند. جواهر ده درست برفراز بلندترين نقطه كوهستان قرار دارد. به همين خاطر هم گفته مي شود كه اينجا طبيعتي دوگانه دارد: آن سوي آن، به سمت جنوب، جايي كه ابرهاي پربار باران خيز به فراواني اين سو نيستند، از جنگل خبري نيست، اما درختزارهاي پراكنده تك و توك در ميان دره ها وجود دارند ودامنه هاي كوهستان نيز از غني ترين مراتع شمال به شمار مي روند. و اين سو انبوه ترين نقطه جنگل هاي مازندران است. جواهرده به پريزادي اساطيري مي ماند كه از دوردست هاي آن سوي البرز آمده و چون به بلنداي آن رسيده وجنگل هاي دامنه شمال و خزر را ديده از حيرت برجا ميخكوب مانده پريزادي است پيچيده در مه كه آن بالا تنها مانده است. تك وتوك ميان خانه هاي قديمي جواهر ده، عمارت هاي نوسازتيرآهني و آجري هم به چشم مي خورد. اگرچه اينجا هيچ شباهتي به غوغاي مادرشهر ( متروپل ) خوددر پايين دست رامسر، ندارد، اما جا و بي جا تلاش براي شباهت پيدا كردني هر چند خام دستانه به زرق و برقي كه آن پايين هست، به چشم مي خورد. پيداست كه جواهر ده به گذشته خود وفادار نيست آبشار صفارود درست برفراز ده قراردارد. از اينجا به بعد مه غليظتر مي شود و آسمان نيز اندك اندك سرباريدن مي آغازد و ديگر نمي توانيم پيشتر در برويم كنكاش براي باز جهت احوال جواهر ده در گذر ايام به پاي صحبت دكترلطفعلي پوركاظمي پزشك و محقق اهل اين ده مي نشينيم. او با اشاره به برخي اشياء عتيقه و آثار باستاني كشف شده در منطقه جواهرده مي گويد: كشفيات باستان شناسي نشان مي دهد جواهرده ازگذشته هاي بسيار دور مسكوني بوده است. دست كم دو هزار سال است كه اينجا نسل اندرنسل جواهر دهي ها زندگي كرده اند. او اضافه مي كند: اتفاقا به همين خاطر، جواهر ده هميشه آماج سودجويان قاچاق دفينه است و متاسفانه هنوز هم گاه و بي گاه سروكله اينگونه افراد در اين ده پيدا مي شود. وي با ذكر برخي ويژگي هاي انساني و فرهنگ سنتي جواهر ده مي گويد پيش از اين در جواهر ده سالانه يك روز مراسمي به نام روز آدينه برگزار مي شد كه در آن همراه با آداب و رسوم بسيار جالب و متنوعي پهلوانان سراسر مازندران به اينجا مي آمدند و با برگزاري كشتي محلي پهلوان مازندران انتخاب مي شد، اما اكنون چند سالي است كه ديگر اين سنت اجرا نمي شود. وي درباره مسائل زيست محيطي جواهر ده مي گويد: متاسفانه جواهر ده در حال رنگ باختن است. پوشش گياهي منطقه روز به روز در حال كاهش است. تاكنون هيچ اقدامي براي برق كشي منطقه انجام نشده است و به همين خاطر سوخت اهالي فقط درختان جنگلي است و قبلا بس در جنگل هاي اينجا خرس و پلنگ و شوكا و... نيز وجود داشت، اما اكنون سالهاست كه جز پرنده هيچ جانوري در جنگل هاي منطقه ديده نشده است. آخرين بازي كه در اينجا پلنگي ديده شد، پنج سال پيش بود كه از پي بارش برف سنگين يك پلنگ به طويله يكي از روستاييان پناه آورده بود ودر حالي كه اين پلنگ گرسنه و نيمه جان بود از پنجره طويله باشليك چندگلوله به او، آخرين بازمانده پلنگ هاي جواهر ده را هم به ديار عدم فرستادند! مشكل زيست محيطي ديگر جواهر ده آلودگي طبيعت است كه به خاطر رهاسازي زباله ها در محيط به وجود آمده است و در اين باره به ويژه طبيعت گردان مقصرهستند كه به ظاهر نمي دانند جواهر ده و اصولا هر منطقه جنگلي، پارك شهري نيست كه پس از آنهارفتگراني بيايند و زباله هاي شان را جمع آوري كنند! گفته ها و نكته هابدون شك توسعه جواهر ده نيازمند برنامه ريزي هاي دقيق و مدون در زمينه سرمايه گذاري هاي جهانگردي است. قاسمي، يك فروشنده اهل جواهر ده در اين باره مي گويد: جواهر ده در سراسر كشور شهرت دارد اما اينجا حتي يك چادر براي اقامت جهانگردي كه به اين ده آمده وجود ندارد وبدون شك اگر در اينجا يك مسافرخانه ساخته شود موجب رونق كار و كاسبي خواهد شد. اما براي اين كار هم اول بايدجاده را آسفالت كنند و برق بكشند. كامران عسگري، گشت بر ( تورليدر ) گروه ايرانگردي سبز نيز درباره توانمندي هاي جواهر ده براي سرمايه گذاري هاي جهانگردي مي گويد: بدون شك اينجامي تواند يك قطب كوچك جهانگردي، حتي براي جذب جهانگردان خارجي باشد. اما پيش از آن فراهم آوردن حداقل امكانات بسيار ضروري است. به نظر من در وهله اول بايد جواهر دهي ها را بيش از پيش با ارزش هاي بي نظير زاد و بوم شان واقف كرد تا كمتر با اين منطقه زيبانامهرباني كنند. اجراي يك طرح جامع جهانگردي در منطقه، كه مشاركت فعال اهالي بومي در آن پيش بيني شده مي تواند باشد، گامي براي دستيابي به توسعه پايدار جواهر ده به شمار البته آيد اين كار نيازمند به برنامه ريزي هاي بسيار دقيق است، وگرنه همين حالا هم ايرانگردي هايي كه به اينجا مي آيند، خود از جمله عوامل تخريب و آلودگي طبيعت هستند. محسن دليري ايرانگردي كه درجواهر ده به او برخورده ايم با تاسف از انبوه زباله هايي كه در دامنه آبشارزيباي اين ده رها شده است مي گويد: متاسفانه پيامدهاي منفي جهانگردي اينجا هم به چشم مي خورد. هنوز ما عادت نكرده ايم حضورمان در طبيعت به آلودگي آن نينجامد و در اين باره به كار فرهنگي بسيار بلند مدتي احتياج داريم. و سرانجام اين نيز گفتني است كه در سال هاي اخير با اشتهار نام جواهر ده، ويلاسازي و خريد و فروش زمين هاي اطراف آن رونق بسيار گرفته است. رونقي كه متاسفانه ملازم با تخريب گسترده تر طبيعت اين ده بوده است. به راستي چاپ اين گزارش موجب خواهد شد متوليان امر به طور جدي تر در پي حفظ داشته هاي جواهر ده بيفتند و يا برعكس تنها برازدحام بي مهار جواهرده خواهد؟ افزود ما نگران شما هستيم چه گمان؟ مي كنيد