Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750810-8591S1

Date of Document: 1996-10-31

چشمي گريان، لبي خندان! گوجه فرنگي كاران نيز مثل برنجكاران زيان مي دهند عناصر تشكيل دهنده يك نظام اقتصادي، به صورت يك مجموعه به هم پيوسته عمل مي كنند. تغيير و اخلال در كاركرد هر عنصر از اين نظام، منجر به تغيير و اخلال در ساير عناصر شده و عملكرد كل سيستم را دچار اخلال و دگرگوني مي كند. پس از آن كه در ارديبهشت ماه پارسال، تصميم گيرندگان سياستهاي ارزي به ميل يا اكراه در كاركرد منظم متغير ارز دگرگوني ايجاد كردند، معلوم بود كه دستكاري عمدي در اين عنصر مهم اقتصادي، تاثيرات خود را در كوتاه مدت و بلند مدت بر ساير عناصر اقتصادي نمايان خواهد كرد. از تاثيرات دستكاري در سياستهاي ارزي، كاهش صادرات غيرنفتي بود كه دامنه تاثيرات آن تا به امروز گسترده شده است. كاهش صادرات غيرنفتي نيز به نوبه خود تاثيرات منفي خود را بر ساير عناصراقتصادي نشان مي دهد. از جمله اين تاثيرات اخلال در كاركرد آن دسته ا زكشاورزاني است كه در سال 751374 اراضي خود را به كشت گوجه فرنگي اختصاص داده اند. اين دسته از كشاورزان، به اميد آنكه امسال نيز همانند پارسال صادرات رب و سس گوجه فرنگي روندي افزايشي خواهد داشت، اراضي بيشتري را به كشت اين محصول اختصاص داده اند. نتيجه تعامل عناصر اقتصادي ياد شده موجب شده است تا كشاورزان گوجه فرنگي كار در حال حاضر در سراسر كشور با ركود فروش مواجه شوند. پيداست كه فقدان يك سياست كشت از پيش انديشيده، بي اطلاعي كشاورزان و... نيز در اين ماجرا سهيم هستند. گزارش حاضر بخشي از مسايل را در اين باره يادآور شده است. شادزن جوان كيفيت گوجه فرنگي ها را كه بدون نظم و ترتيب بر روي هم انباشته شده بودند از بيرون مغازه با نگاه بررسي كرد. پس از آن نگاهش را به تكه مقوايي كه قيمت اين محصول را برآن نوشته و با يك چوب نازك داخل گوجه فرنگي ها كرده بودند دوخت و لبخندي از رضايت زد. ظاهرا قيمت گوجه فرنگي كه هر كيلوگرم آن 25 تومان بود موجب رضايت او شده بود. يادش آمد كه يك ماه پيش همين گوجه فرنگي را از همين مغازه به قيمت هر كيلوگرم 35 تومان خريده بود. به حافظه اش كه رجوع كرد، يادش آمد سالهاي پيش هنگامي كه هوا رو به سردي مي رفت قيمت گوجه فرنگي افزايش مي يافت، اما امسال برعكس شده است! آمار ارائه شده از سوي بانك مركزي نشان مي دهد كه متوسط قيمت هر كيلوگرم گوجه فرنگي در هفته منتهي به 27 مهرماه 482 ريال بوده است كه نسبت به هفته قبل از /3 2آن درصد و نسبت به مشابه ماه قبل از آن /12 7درصد كاهش داشته است. تعدادي از شهروندان تهراني كه در اين باره نظرات خود را مي گفتند، خوشحالي خود را از اين بابت كه قيمت اين محصول كاهش داشته پنهان نمي كردند و معتقد بودند كه اگر سود واسطه ها به حداقل برسد و سهم كشاورزان از قيمت محصول توليدي خود افزايش يابد، قيمت هاي كنوني مناسب است. آيا شما مصرف كننده شهري نيز همين گونه فكر؟ مي كنيد اندوهگين روي لبه كاميوني كه مملو از جعبه هاي گوجه فرنگي است نشسته و چشمان نگران وجستجوگرش را به اين سو و آن سوي خيابان مي چرخاند تا مشتري بيابد. هر چنددقيقه يك بار نيز با بلندگوي دستي خود به عابران اعلام مي كرد كه مالش را آتش زده است! از لهجه اش پيدا بود كه از اهالي روستاهاي فارس است و اين را خودش نيزگفت. مي گفت: اين روزها در سراسر كشور مثل من زياد گوجه هستند فرنگي هاي ماامسال خريدار ندارد. به گزارش خبرگزاري جمهوري اسلامي از استان فارس كشاورزان اين استان مي گويند: امسال به دليل وضعيت نامناسب بازار، ميليونها ريال سرمايه اي كه صرف كشت گوجه فرنگي كرده بودند به هدر رفته است. درگوشه و كنار استان فارس كشاورزان به دليل اينكه برداشت گوجه فرنگي مقرون به صرفه نيست، گوسفندان را به مزارع خود هدايت كرده اند تا در آنها چرا كنند. مهندس جواد اسماعيل زاده مدير امور زراعت استان فارس در اين باره مي گويد: پارسال با توجه به صدور گوجه فرنگي به صورت رب و سس قيمت اين محصول با رشد قابل توجهي مواجه شد و با تصور ادامه همان وضع، امسال كشاورزان به افزايش سطح زير كشت گوجه فرنگي اقدام كردند. وي مي افزايد: ميزان گوجه فرنگي توليد شده در فصل زراعي جاري مازاد بر مصرف است و از آنجا كه صادركنندگان نيز به دليل مشكلات پيمان ارزي از صدور گوجه فرنگي و فراورده هاي آن خودداري كردند ضربه شديدي به توليدكنندگان واردشد. بسياري از كشاورزان استان فارس، زمين هاي گوجه فرنگي را رها كرده و از مردم مي خواهند براي مصرف خود به صورت رايگان اين محصول را برداشت كنند. واسطه ها: بي تفاوت كشاورزان معتقدند، در شرايط خوب يا بد بازار، واسطه ها سهم خود را از سودمي برند و برايشان تفاوت نمي كند كه قيمت توليد چقدر است. كارشناسان اقتصادي معتقدند، شيوه عمل واسطه ها در جريان توليد، توزيع و مصرف توليدات كشاورزي به گونه اي است كه آنها يا به زيان مصرف كننده يا به زيان توليدكننده سهم خود را از سود ثابت نگه مي دارند. يافته هاي تحقيقات كارشناسان مهندسين مشاور جامع ايران حاكي از اين است كه سهم كشاورزان ازارزش افزايي هر كيلوگرم گوجه فرنگي در ورامين معادل 144 ريال و سود واسطه هامعادل 135 ريال است. اين كارشناسان معتقدند، اين موضوع يكي از مشكلات اساسي بازاريابي و بازاررساني محصولات كشاورزي در ايران بوده و اغلب به عنوان يك عامل بازدارنده در افزايش توليد و ارتقاي كيفي محصولات عمل كرده است. صنايع تبديلي صنعت كنسروسازي به ويژه توليد رب گوجه فرنگي از سال 1327 با ظرفيت اسمي حدود 500 تن شروع و در سالهاي 1371 و 1374 به 90 هزارتن و 120 هزارتن رسيده است. با توجه به اينكه از هر 5 كيلوگرم گوجه فرنگي يك كيلوگرم رب به دست مي آيد ظرفيت جذب اين كارخانه ها معادل 600 هزارتن گوجه فرنگي در سال است. بر اساس آمارهاي موجود و گزارش كارشناسان مهندسين مشاور جامع ايران حاكي است كه 7 درصد از واحدهاي رب سازي حدود 20 درصد ظرفيت اسمي خود 12 درصد كارخانه هاي ربسازي حدود 40 درصد ظرفيت اسمي خود 17 درصد از كارخانه ها حدود 60 درصد ظرفيت اسمي 15 درصد از واحدها حدود درصد 80 و 49 درصد از واحدها در حدود 95 درصد ظرفيت اسمي خود توليد داشته اند و اين علاوه بر كاستي ياد شده عامل ديگر عدم جذب گوجه فرنگي است. در حال حاضر در استان فارس كارخانه يك و يك با خريد روزانه 500 تن گوجه فرنگي در استان فارس به عنوان انحصارگر عمل مي كند. مدير عامل اين كارخانه مي گويد: كارخانه بر اساس قراردادهاي منعقد شده گوجه فرنگي را با نرخ تضميني 145 ريال براي هر كيلوگرم از كشاورزان خريداري مي كند و در صورتي كه قيمت بازار بيش از اين باشد ما به التفات آن به توليدكنندگان پرداخت مي شود. چند پيشنهادتجربه سالهاي گذشته نشان مي دهد كه به احتمال زياد سال بعد اراضي زير كشت گوجه فرنگي كم و توليد آن كاهش خواهد يافت كه به زيان مصرف كنندگان براي است جلوگيري از چنين چرخه اي پيشنهادات گوناگوني به شرح ذيل مطرح است. - سياستهاي كشت در كشور مشخص و براساس آن عمل شود تا چرخه كاهش و افزايش يك سال در ميان محصولاتي نظير گوجه فرنگي، پياز و سيبزميني از بين برود. - كشاورزان خرده پا در اتحاديه خاص خود تشكل پيدا كنند تا بتوانند در مقابل واسطه ها و انحصارات قدرت چانه زني خود را در تعيين قيمت افزايش دهند. - دخالت كشاورزان در امر انتقال محصول پس از ترك مزرعه تا رسيدن محصول به دست مصرف كننده نهايي افزايش يابد. - با توليد مواد اوليه مورد نيازصنايع بسته بندي در داخل كشور هزينه هاي بسته بندي كه سهم بسيار زيادي در هزينه هاي بازاريابي - به ويژه صادرات - دارند را كاهش داده و امكان صدور مشتقات گوجه فرنگي به كشورهاي همسايه كه تقاضا براي محصولات بسته بندي در اندازه هاي مختلف را دارند فراهم ساخت. - حذف يا كاهش فعاليت بعضي از عوامل فعال در سيستم بازاريابي كه كارايي كافي نداشته (از قبيل واسطه ها و بعضي صادركنندگان ) و وجودشان موجب بالارفتن هزينه هاي بازاريابي مي شود از ديگر پيشنهادات كارشناسان براي رفع كاستي هاي موجود است.