Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750809-8487S1

Date of Document: 1996-10-30

معلم اثربخش؟ كيست از زماني كه انواع آموزشها شكلي - چه رسمي و چه غيررسمي - گرفتند، پيوسته ميزان اثربخشي و كارايي معلمان مورد توجه بوده است. معيارهاي متعددي براي سنجش ميزان اثرگذاري معلمان بر يادگيري فراگيرندگان به وجود آمده است. معيارهاي سنجش كاركرد آموزگاران از عوامل عديده اي اثر مي پذيرند. رويكرد كلي نظام آموزشي به يادگيري علم و دانش و كاركرد ديدگاه معلم، جامعه نسبت به نوع يادگيري، انتظار والدين از فعاليتهاي يادگيري آموزشگاهي و نگرش فراگيرنده به مدرسه و موضوعات درسي تعيين كننده معيارهاي اندازه گيري ميزان موفقيت معلم براي اثرگذاري است. بنابراين، ميزانهاي سنجش معلمان مي تواند در فرهنگها و كشورهاي گوناگون، متفاوت باشد. به هرروي، برخي نكته هاي مشترك باتوجه به پيشرفتهاي حاصل شده درآموزش و پرورش كشورها، در تعيين اثربخشي آموزگاران وجود دارد. بروفي وپورتر (Porter & Brophy) همه تحقيقاتي، را كه در ده سال اخيردرباره تدريس انجام پذيرفته است، مورد تجزيه و تحليل قرار دادند. آنان براساس تحليلهاي خود، يازده نكته براي متمايز كردن يك معلم اثربخش از معلم غير اثربخش عرضه كرده اند. نكات مورد اشاره به شرح زيرند: هدفهاي آموزشي خود را به روشني بيان مي كنند. به ميزان كافي به موضوع درسي خود آگاه اند و راهبردهاي آموزشي ويژه آنها را مي دانند. از مواد آموزشي موثر استفاده مي كنند تا فرصت لازم براي انجام دادن تمرينهاي متعدد و متوالي ايجاد شود. دانش آموزان را از هدف وچرايي هدف برگزيده شده آگاه مي كنند. مي دانند كه بايد مواد آموزشي را با هدفهاي برآوردكننده نيازهاي فراگيرندگان سازگار سازند. راهبردهاي فراشناختي ( Metacognitive) را به فراگيرندگان مي آموزند و تلاش مي كنند، تسلط كافي به آنهاحاصل شود فراشناخت جريان آگاهي فرد به ميزان توانمنديهاي شناختي خود است. هدفهاي شناختي سطح بالا و سطح پايين را به يك نسبت تحت توجه دارند. درك و فهم فراگيرندگان رابا ارائه بازخوردهاي منظم ومناسب بازنگري مي كنند. تلاش مي كنند موضوع درسي اي را كه تدريس مي كنندبا ديگر موضوعات درسي درهم تنيده كنند. مسئوليت دست يابي فراگيرندگان به يك سلسله بازدههاي يادگيري معني را مي پذيرد. درباره تمرينها و تكاليفي كه تعيين مي كنند، مي انديشند. با اندكي تامل در يازده روشن نكته يادشده، مي شود كه محور پايه اي كار معلم انگيزش يا برانگيختن فراگيرندگان براي يادگرفتن برنامه درسي موردنظر است. بنابراين; در بخش دوم مقاله حاضر به برخي راهبردهاي ايجاد انگيزش در فراگيرندگان اشاره مي شود. گفتني است كه تا به امروز، روان شناسان زيادي درباره راهبردهايي براي ايجاد انگيزش در فراگيرندگان ارائه نظر كرده اند. برخي روان شناسان راه پديد آوردن انگيزه به يادگيري رابيروني مي پندارند و عده اي ديگر انگيخته شدن رادروني مي دانند. روان شناساني چون اسكينر از گروه اول و برونر از گروه دوم است. انگيزش از هر ديدگاه يا از سوي هر كسي كه تعريف شده باشد، عامل فعال ساز موجود زنده است. مورگان و انگيزش همكارانش، را به حالتهاي دروني موجود زنده كه سبب هدايت رفتار او به سوي هدفي خاص مي شود، تعريف مي كنند. انگيزش هر اندازه دروني و خودانگيخته باشد، بر پايداريش افزوده مي شود. انگيزشهاي حاصل ازرخ دادهاي بيروني، كم پايدار يا ناپايدارند. يكي از نظريه هاي نوين مبتني انگيزشي، بر نظريه هاي روان شناسي شناختي، يعني نظريه اسنادي (Theory Attribution) تلاش است براي يافتن و درك عاملهاي اثرگذار بر پديده اي رخ دادها ازمنابع اصلي برانگيختي انساني است. هدف اساسي نظريه حاضر، يافتن شيوه هايي است كه در آن انسانها به تشريح رخ دادها و رابطه هاي علت و معلولي ميان آنها اقدام روان شناساني مي كنند كارول چون يورگر، وشيلرانگيزش را براساس چشم اندازهاي ويژه نظريه اسنادي آزمايش كرده اند. آنان انگيزش را باتوجه به سه وجه ويژه تعريف مي كنند: خودفهمي (= فهم خود )، انگيزش پيشرفت و منبع يا مكان كنترل (Control of Locus). نويسندگان يادشده 13 راهبرد براي معلمان به منظور افزودن بر ميزان انگيزش فراگيرندگان پيشنهاد مي كنند: بسامد پاسخ فراگيرندگان به سوالات را افزايش دهيد; به جاي طرح سوالات بسته از سوالات باز استفاده كنيد. رفتار خود را مورد بازنگري قرار دهيد تا مطمئن باشيد به اندازه فراگيرندگان پرپيشرفت از فراگيرندگان كم پيشرفت نيز سوال پرسيده ايد. يادگيرندگان را ترغيب كنيدتا براي حل مسايل دشوار پافشاري كنند و طرح كارهايي را ( Projects) كه تعهد كرده اند به انجام رسانند، به پايان ببرند. فراگيرندگان را براي ارائه ايده هاي نوين و خلاقه تهييج كنيد. براي فراگيرندگان طرح كادهاي سازنده، فعاليتهاي هدفدار ومطالعه هاي مستقلي درنظر آوريد. داده هاي حاصل از خودارزشيابي فراگيرندگان را در نظام نمره گذاري خود وارد كنيد. يادگيرندگان را در تهيه جدول يادگيري كلاسي شركت دهيد. از فراگيرنده انتظارات خيلي بالا نداشته باشيد. فراگيرندگان را براي يادگيري بيشتر آماده كنيد. علاقه و ميزان دخالت عملي فراگيرندگان را در برنامه ها وساير امور افزايش دهيد. براي بهينه سازي مهارتهاي برقراري ارتباط، تكاليف ويژه افزايش انگيزش همياري تدارك ببينيد. مخاطبان، عاملان انگيزشي خوبي هستند. از والدين، مدير و ديگر افراد ذي مدخل در امر آموزش براي بازديد از فعاليتها دعوت كنيد. پيوسته فراگيرندگان كم پيشرفت را مورد وارسي ويژه قرار دهيد. اگر نياز بودتكاليف ويژه اي را براي افزودن به توانمندي فراگيرندگان تهيه كنيد. رويهمرفته، مي توان درسهايي گفت، كه ميزان انگيزش درآنها در حد بالايي است، كنش فراگيرندگان و روابط بين آنان ومعلمان به صورت ويژه اي درمي آيد. نكاتي كه در زير مي آيند خاص برخي كنشهاي فراگيرندگان و معلمان در كلاسهاي درسي پرانگيزش است: - 1 فراگيرندگان به نحو فعال ومشتاق به كسب تجربيات يادگيري پيش بيني شده، تلاش مي كنند. - 2 معلمان بيش از داوريهاي ارزشيابانه از بازخودها استفاده مي كنند. - 3 دانش آموزان تاجايي كه امكان دارد به كنترل خودمي پردازند. - 4 از فراگيرندگان درخواست مي گردد مهارتهاي تفكري سطح بالايي به نمايش بگذارند. - 5 معلم از ساختهاي يادگيري هميارانه استفاده مي كند. - 6 معلم سرعت عرضه درس راباتوجه فراخناي طبيعي توجه فراگيرندگان تنظيم مي كند. - 7 معلم تلاش مي كند در ارائه محتواي درس سه حيطه رواني عاطفي حركتي و شناختي را درهم تنيده كند. - 8 دانش آموزان چشم انداز خوبي به هدف درس پيدا مي كنند. - 9 معلمان سعي مي كنند از اموررقابت انگيز به نحو دقيقي استفاده كنند. آنان بيش ازبرنده شدن به پيشرفت تحصيلي توجه دارند و بازخورد نامناسبي به فراگيرندگان ناموفق ( بازنده =)عرضه نمي دارند. - 10 هر معلم تلاش زيادي براي ايجاد كلاس دل انگيز مي كند ودوست دارد فراگيرندگان با جان دل كلاس را بپذيرند. لازم است، در پايان مقاله يادآوري شود كه بايد معيارهاي اثربخشي براي معلمان كشورتدارك شود. اين كار مستلزم انجام دادن پژوهشهاي نظامدار است. براساس تجزيه و تحليلهاي انجام گرفته مي توان راهبردهاي انگيزشي لازم را تهيه كرد. محرم آقازاده