Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750805-8156S1

Date of Document: 1996-10-26

محتواي برنامه هاي آموزش پزشكي با نيازهاي جامعه منطبق نيست محتواي برنامه هاي آموزش پزشكي با نيازهاي جامعه منطبق نيست اشاره: اين مطالعه به منظور بررسي كارايي برنامه آموزش كنوني دانشگاههاي علوم پزشكي كشور و آگاهي از نظرات فارغ التحصيلان رشته پزشكي درخصوص نقاط قوت و ضعف برنامه آموزشي صورت گرفته است. در اين نفر 715بررسي پزشك شاغل در مراكزبهداشتي و درماني كشور به طورتصادفي انتخابو مورد پرسش قرار گرفتند. مولفه هاي مورد پرسش عبارت بودنداز: محتواي آموزش مديريت آموزش و، انطباق اهداف آموزشي با نيازهاي جامعه. نتايج بررسي نشان داده كه مشكلات آموزش در مديريت آموزش در مراحل بازآموزي، گزينش دانشجو، توزيع مناسبهيات علمي ازنظر درجه علمي و رشته تخصصي و استفاده بهينه ازمنابع انساني به چشم مي خورد. يافته هاي اين بررسي نشان داده است كه زمان سنجي و استفاده مفيد از وقت در آموزش باليني پزشكي به هيچ وجه صورت نمي گيرد و آموزش روش تحقيق و كامپيوتر به اندازه مطلوبنيست. نياز دستيابي به اطلاعات جديد ازطريق كامپيوتر بايد مورد توجه بيشترقرار گيرد. اين فعاليتهانه فقط براي انتقال دانش مفيد است بلكه به، دانشجويان توان تشخيص مشكلات و بيماريهاي داخلي و غلبه بر آنها را نيز مي بخشد. اين مطالعه همچنين نشان داد كه دروس مقطع فيزيوپاتولوژي براي فارغ التحصيلان اهميت فراوان داشته و بيانگرنياز واقعي آنها به دروس اين مقطع در پزشكي باليني و ضرورت توجه بيشتربه آن بوده است. پژوهشگرو همكارانش در پايان مقاله توصيه 9 كاربردي درخصوص بهبودنظام آموزش وامور برنامه ريزي آن ارائه نموده است. اين مقاله راآقاي حسين سلمان زاده معاون دانشجويي، فرهنگي دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي و درماني ايران با همكاري اعضاي كميته پژوهش آن حوزه معاونت براساس يافته هاي پژوهش علمي نوشته است. موسسه پژوهش و برنامه ريزي آموزش عالي اين مقاله رادر اختيارهمشهري قرار داده است. برنامه آموزشي (Curriculum Educational) پايه هاي اجرايي به قدمت عمر انسان اما دارد، پي ريزي پايه هاي علمي آن به سال 1918 ميلادي مي رسد. زماني كه يعني، فرانكلين بوبيت كتاب، برنامه آموزشي را به چاپ رساند. در آن زمان طرح منسجم روند تحقيقاتي آغازين حوزه برنامه درسي بر مدار و محور نظام و قوانين مديريت علمي يعني فردريك تيلور، توجه به نظارت و كارايي، پيش بيني، استواربود. با پيشرفت اين علم در سال م ) ) 1935 مفاهيم جديدي چون چگونگي انتخاباهداف چگونگي، انتخابمحتواي و درسي، سازمان دادن به فعاليتهاي آموزشي مطرح شد و نخستين گروه برنامه آموزشي در سال ( م ) 1938 در دانشگاه كلمبيا تشكيل با گرديد پرتاب سفينه فضايي اسپوتنيك يك (درسال م )توسط 1957 شوروي ( سابق )اين نظام آموزشي دچار تحريك شديدي به نحوي شد، كه امريكاييان متوجه ضعف خويش در نظام برنامه درسي گرديدند و با سرعت و درايت عكس، العملهاي آموزشي سريعي ازقبيل تاسيس دانشكده هاي متعدد علوم تربيتي و تشكيل كميته هاي تخصصي جهت بهبودكيفيت آموزشي نشان دادند كه ماحصل آن فرودآپولوي 11 ( باسرنشين )در سال ( م )بر 1968 سطح ماه بود. در دهه هاي بعد (دهه هاي 1970 وميلادي ) 1980 متخصصان با كمك نگرش متاتئوريكي، قادر به خلق يك نظريه درباره نظريه هاي موجود شدند تا حوزه تخصصي برنامه درسي را به جهان معرفي نمايند. در كنار دانشكده هاي علوم و گروه علوم پزشكي مهندسي، هم در اين سالها دستخوش تحول فراواني شده است. برنامه هاي بسيارزيادي براي بهبود نظام آموزش پزشكي در جهان درحال اجرا است و در، اين برنامه هاو مطالعات حركت از سوي برنامه آموزشي سنتي (Curriculum Traditional) به سوي برنامه آموزشي بر پايه يادگيري به روش ايجاد مساله (basedlearning Problem) با سرعت زيادي صورت مي گيرد. در دانشگاههاي علوم پزشكي كشور ما نيزبا تاسيس دفاتر برنامه ريزي و توسعه آموزشي (Centres Development Educational) حركت براي بهبود برنامه آموزشي در جريان است اما بازنگري منابع اطلاعاتي در زمينه دستاوردهاي دفاتر برنامه ريزي نشان مي دهد كه نتيجه تحقيقات علمي در اين زمينه بسيار محدود است. براي ارزيابي كارايي برنامه آموزشي فعلي دانشگاههاي علوم پزشكي روشهاي مختلفي وجوددارد و طرحهايي نيز براي مقايسه برنامه هاي مختلف آموزشي ارائه شده است. در اين پژوهش قصد بر اين بود تا تناسبدروس مقاطع فيزيوپاتولوژي، كارآموزي باليني و كارورزي باليني و ميزان توجه به طبپيشگيري و آموزش پزشكي جامعه نگردر برنامه آموزشي پزشكي كشور ازنظر فارغ التحصيلان تعيين و گردد، نظر آنان درباره ميزان انطباق يافته هاي علمي و مهارتهاي تخصصي كسبشده در طول تحصيل با نيازمنديهاي بهداشتي درماني جامعه سنجيده شود. روش بررسي وابزار كار: در اين پژوهش نوع مطالعه، روش جمع آوري اطلاعات توصيفي، ازطريق پرسشنامه و روش مطالعه مقطعي انتخابگرديد. جامعه موردپژوهش نفر 715 از پزشكاني بودند كه از دانشكده هاي پزشكي داخل كشوراز سال 1370 به بعد فارغ التحصيل شده و در حال حاضر مشغول انجام خدمات قانوني طرح نيروي انساني در مراكز بهداشتي و درماني هستند. اطلاعات ازطريق پرسشنامه سوالي 25 (شامل 21 سوال چند گزينه اي وسوال 4باز ) جمع آوري شد. سوالات انتخابي ديدگاههاي فارغ التحصيلان را در سه مقوله زير مورد بررسي قرار داد: - محتواي آموزشي پزشكي در دوره هاي كارآموزي فيزيوپاتولوژي، باليني و كارورزي باليني. - مديريت آموزش پزشكي در اين دوره ها. - انطباق نيازهاي جامعه و شبكه بهداشتي - درماني كشور با محتواي آموزشي و توانايي فارغ التحصيلان در برآورده كردن آن نيازها. پرسشنامه ها را پرسشگران به صورت حضوري در يازده استان به روش تصادفي و توزيع، پس از تكميل جمع آوري كردند. اطلاعات اين پرسشنامه هاپس ازطي مرحله با Codesheet كمك نرم افزارهاي، مديريتي به صورت Foxpro Pas 205 بانك اطلاعات درآمده، با نرم افزار و SPSSPc+ آزمون مقايسه تحليل نسبتها، آماري گرديد. يافته ها: اكثر پاسخ دهندگان فارغ التحصيلان كه سال هستند 1372حدود35 درصد از كل جامعه مورد پژوهش را تشكيل مي دهند; نسبت مرد به زن /1به 1 7 بود. پراكندگي جغرافيايي دانشگاه محل فارغ التحصيلي پاسخ دهندگان در سطح كشورنيز تقريبايكنواخت بود. نتايج حاصل از نظرسنجي درباره محتواي آموزش پزشكي در ارتباط با جامعه دروس عمومي، مورد پژوهش به ترتيباولويت، اضافه شدن دروس كامپيوتر (% /90 )روش تحقيق 3 ( % /63 ) 2و تندخواني ( % /52 ) 2را لازم دانسته اند به اين ترتيب: -كامپيوتر 1 -روش تحقيق 2 - 3 تندخواني - 4 جامعه شناسي پزشكي - 5 اقتصاد بهداشت - 6 ارتباطات - 7 تندنويسي نتايج حاصل از نظرسنجي درباره محتواي آموزش پزشكي در ارتباطبا دروس دوره فيزيوپاتولوژي، نشانگر آن است كه اكثرپزشكان با كاهش تعداد واحدهاي اين مقطع موافق نبوده اندو اغلبخواهان افزايش واحدهاي درس فارماكولوژي ( % /54 )بوده اند. 7 تعداد افراد خواهان افزايش تعدادواحدهاي درسي فيزيوپاتولوژي قلبو عروق برابربا تعداد افرادي است كه به نظر آنها تعداد واحدهاي اين درس مناسبمي باشد. نتايج حاصل از نظرسنجي درباره محتواي آموزش پزشكي در ارتباط با دروس دوره كارآموزي باليني نشانگر آن است كه اكثرپزشكان خواهان افزايش واحدهاي درسي راديولوژي ( % /54 ) 7 داخلي (% /52 ) 4 و اعصاب ( % /50 )بوده اند 4و نيز نقاطضعفي در زمينه مديريت و برنامه هاي آموزشي اين مقطع ذكر كرده اند (جدول ). 1 نتايج حاصل از نظرسنجي درباره محتواي آموزش پزشكي در ارتباط با دروس دوره كارورزي باليني نشانگر آن است كه اكثر فارغ التحصيلان خواهان افزايش تعداد واحدهاي قلب (% /54 ) 4 بهداشت (% /54 ) 4و اعصاب ( % /50 ) بوده اند. درس 2 كارورزي رواني بيشترين درخواست كننده كاهش واحد را دارد (%/). 7 بر طبق نظرسنجي فوق درصد 75از پزشكان معتقدندكه از وظايف خود به عنوان پزشك عمومي در نظام بهداشتي -درماني كشوراطلاع كافي دارند اما درصداز 65كل افراد معتقدندكه مطالبتدريس شده توسطاستادان به طريقي بوده است كه بر وظايف پزشك عمومي تاكيدنشده است. اين افراد همچنين ارزش كمي براي آشنا ساختن آنها باوظايفشان درنظر گرفته اند. ميزان عدم آگاهي از مسائل عمده بهداشتي و درماني كشور در دوران تحصيل تنها 55 درصد بوده است 360 درصد پاسخ دهندگان معتقدند كه در مدت تحصيل به طور متوسط با بيماريهاي بومي مختلف كشور آشنا نشده اند و 31 درصد اظهار داشته اند كه در حال حاضر در برنامه هاي پيشگيري و بهداشتي منطقه خدمت خود شركت نمي كنند. درصد 56 افراد مورد مطالعه در زمان كارورزي بهداشت، خدمات پيشگيري كلرينه كردن آبرا انجام نداده اند در صورتي كه اكثر اين افراد در مورد اولويت برنامه پيشگيري و خدمات بهداشتي منطقه خود كلرينه كردن آبرا ارجح دانسته اند (جدول ). 2 كفايت بيمارستانهاي آموزشي 57 استفاده از دانشجو در كارهاي غيرضروري 43 مديريت كثرت دانشجو 29 بي توجهي و بي نظمي استادان در راندهاي آموزشي 27 كمبود استادان مجرب 27 تكيه بر بيماريهاي ناشايع و كمياب 55 آموزش عدم برنامه آموزشي منسجم در بخشها 42 عدم ارتباط كافي بين استاد و دانشجو 39 جدول شماره - 1 توزيع فراواني نظرات پزشكان درباره نقاط ضعف دوره كارآموزي نوع فعاليت انجام داده انجام نداده كلرينه كردن آب/449/55 1 نظارت بهداشت اماكن عمومي 6733 بازديد منازل /615/38 5 معاينه ومراقبت اززنان باردار/752/24 8 آموزش بهداشت 8020 معاينه ومراقبت بهداشتي ازكودكان زيرسال 7/783/21 5 بهداشت مدارس /606/39 4 تنظيم خانواده /771/22 9 بهداشت حرفه اي /441/55 9 واكسيناسيون 1000 جدول شماره - 2 توزيع فراواني فعاليت پزشكان مورد مطالعه درطي دوران كارورزي بهداشت ادامه دارد