Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750722-7405S1

Date of Document: 1996-10-13

آبياري در مقياس كوچك به سود مردم و محيط زيست است پيامدهاي زيانبار بهره برداري بي رويه از منابع آبواپسين بخش اشاره: در واپسين بخش از مقاله پيامدهاي زيانبار تخليه بي رويه آبهاي زيرزميني كه از منابع خارجي ترجمه شده است. نكات تازه اي درباره زيانهاي اقتصادي واجتماعي و زيست محيطي، پروژه هاي متكي به بهره برداري غير اصولي ازمنابع آب به ويژه آبهاي زيرزميني را مي خوانيد. هر چند پروژه هاي بزرگ آبياري توانسته در كوتاه مدت مسكني بر بيماري مزمن گرسنگي مردم جهان باشد اما هرگز نتوانسته ساير هدفهاي مهم توسعه مانند از بين بردن فقر، كمك در برقراري تساوي بين افراد بشر، حفاظت محيط زيست و بالا بردن سطح بهداشت مردم را برآورده كند. به همين دليل امروزه سعي مي شود پروژه هاي آبياري مورد بررسي بيشتر قرار گيرند. هندوستان، با يك پنجم اراضي آبي دنيا نمونه جالبي ازسرنوشت پروژه هاي آبياري است. اين كشور قرار است از تمام ظرفيتهاي آبي خود استفاده وقريب 113 ميليون هكتار - /2 5برابر سطح كشت كنوني را از زير كشت محصولات آبي قرار دهد، حال آنكه كارايي قسمت بزرگي از شبكه هاي موجود اين كشور بسيار كم است. در سال 1986 راجيوگاندي نخست وزير وقت آن كشور در سمينار وزراي آبياري ايالات مختلف روند كنوني طرح هاي آبياري ملي را موردانتقاد قرار داد. وي اظهارداشت كه از 246 طرح بزرگ آبياري كه از سال 1951 آغاز شده است تنها 65 طرح كامل شده ودرآمدهاي حاصل از طرح هايي كه بعد از سال 1970 كامل شده بسيار اندك بوده است. وي گفت: ما براي 16 سال فقط پول هدر داده ايم. هيچ چيز عايد مردم نشده; نه آبياري، نه آب، نه افزايش محصول و نه تغييري در زندگي روزمره آنها. در حال حاضر مجادله سختي بر سربرنامه عمران دشت نارمادا در غرب هندوستان و اين كه نقش آبياري در اين طرح چه خواهد بود در جريان است. طرح مذكور يكي از بزرگترين برنامه هاي عمراني در سطح جهان است كه در آن 30 سد سد 135 بزرگ متوسط و 3000 سد كوچك ساخته خواهد شد. مخزن سد بزرگ سردار سرور در اين طرح 37000 هكتار جنگل را زير خود غرق خواهد ساخت و 100000 نفر را كه عمدتا روستاييان فقير قبيله نشين اند، بي خانمان خواهد كرد. گرچه 90 درصد زمين هائي كه زيرآب مي رود و مردمي كه خانه هايشان را از دست مي دهند. در ايالت مادياپوداش و ماهاراشترا قراردارد، اما نفع عمده پروژه -مشتمل /1 8بر ميليون هكتار اراضي آبي - به نفع ايالت عده اي گجرات است عقيده دارند كه ايالت گجرات به آب بيشتري نياز دارد اما اين سئوال نيزمطرح است كه شور شدن و زه دار شدن زمين هاي جديدي كه زير كشت خواهد رفت در مدت كوتاهي منافع اين ايالت را نيز متوقف خواهد ساخت. مخالفين پروژه مي گويند كه در اين طرح منافع تمام مردم در نظر گرفته نشده است. آنها خاطرنشن مي سازند كه مثلا 70 درصد نواحي خشك گجرات و 90 درصد قبيله نشينان از اين آب بي بهره خواهند بود. بطوري كه بابا آمته در كتاب گريه اي برنارماداي عزيز مي نويسد: پروژه سردار سرور فقط پول ساير بخشهائي را كه مي توانست صرف بهبود زندگي مردم شود خواهد بلعيد... دولت در اين پروژه راه خود را كه پيدا كردن بهترين روش تامين آب براي مردم است كاملا گم كرده است. مخالفت شديدي كه از سوي روستائيان دشت طرفداران نارمادا، حقوق بشر و دوستداران محيط زيست در هندوستان و ديگر جاهاي دنيا ابراز شده، دولت را مجبور به ارزيابي مجدد اين پروژه و عواقب ناشي از آن كرده است. مهمترين نقطه ضعف اين پروژه اثرات نامطلوب زيست محيطي و بي خانمان شدن افرادي است كه زمينهايشان به زير آب مي رود. طرح هاي بزرگ آبياري موجب اشاعه بيماريهائي كه عامل آنها در آب زندگي مي كنند نيز شده و از اين لحاظ سلامت انسان را به خطر مي اندازد. در ميان اين بيماريها بيلارزيا كه مولد آن كرمي است كه از حلزونها دفع مي شود حائز اهميت است. در صورتي كه انسان در تماس با آب آلوده قرار بگيرد وارد پوست بدن شده و توليد بيماري مي كند. بيماري مذكور كه به نام شيستوزوميا نيز مشهور است موجب كم شدن خون، اختلالات كبدي، مثانه، شش، و سيستم عصبي مي شود. اين بيماري در قسمت وسيعي از آفريقا، خاورميانه، آمريكاي جنوبي، چين، و جنوب شرقي آسيا شايع است. براساس گزارش خوزه اوليدارس متخصص اقتصاد بانك دامنه جهاني، گسترش اين بيماري درآفريقا وسيع است و در هر كشورداستانهاي وحشتناكي از اين بيماري نقل مي شود. شديدترين وضعيتي كه نامبرده ذكر مي كند مربوط به طرح گزيرا در سودان است كه در آن قبل از شروع طرح تنها 8 تا 10 درصد جمعيت در معرض خطر اين بيماري قرار داشت حال آنكه پس از اجراي طرح خطرآلوده شدن به بيش درصد 80از رسيد. در اين كشور زيانهاي ناشي از اين بيماري به مراتبپيشتر از منافعي بود كه پروژه به ارمغان آورده است. باافزايش سالانه 96 ميليون نفر به جمعيت جهان مي بايست دراستراتژيهاي جديد توليد غذا، بااستفاده از گسترش شبكه هاي آبياري، تجديدنظر به عمل آيد. در حال حاضر به نظر مي رسد كه گسترش شبكه هاي آبياري سالانه بيشتر از يك درصد نيست در صورتي كه رشد سالانه /1 7جمعيت درصد است. اگر بخواهيم به مسئله شيرين كردن آبهاي شور و يا انتقال آب شيرين از مسافات طولاني اتكا كنيم اين روشها مقرون به صرفه نخواهد بود زيرا محصولاتي كه از چنين آبهائي توليد شود مسلما با قيمتي در اختيار قرار مي گيرد كه تهيه آن براي يك ميليارد نفر جمعيت دنيا كه درآمد روزانه آنها كمتراز يك دلار در روز ا ست مقدورنمي باشد. خوشبختانه با تكنولوژي جديد مي توان برخي از مشكلات موجود را برطرف كرد. اصلاح نباتات و انتخاب نژادهاي مقاوم به شوري و خشكي و گياهاني كه كارائي مصرف آب در آنهازياد است يكي از راههايي است كه مي توان محصول بيشتر توليد كرد. مطالعات انجام شده نشان مي دهد كه گندم يكي از گياهاني است كه مي توان مقاومت آن را نسبت به شوري اصلاح در كرد اين صورت امكان توليد بيشتر اين محصول مهم در اراضي شور وجود خواهد داشت. با انجام پژوهشها مي توان از رابطه مقدار آب و توليد محصول اطلاع بيشتري به دست آورد. در حال حاضر نژادهايي از ذرت، پنبه، گوجه فرنگي و مارچوبه ايجاد شده كه با آبي كه شوري آن دو برابر حد مجاز است بخوبي كشت مي شود. اما بهترين نتيجه در سالهاي آتي از طريق بالا بردن راندمانهاي آبياري حاصل خواهد شد. با اين روش مي توان بدون تغييرات زيست محيطي سطح وسيعتري را به زير كشت برد. با مديريت صحيح آبياري مي توان از زمينهاي آبي كه در حال حاضر توليد آنها كمتر از حد انتظار است محصول برداشت وسعت كرد اين گونه اراضي در سطح دنيا زياد است. مثلا فقط در كشور هندوستان 10 تا 13 ميليون هكتار از اين اراضي وجود دارد. در صورت نياز به شبكه هاي آبياري مي توان آبياري در مقياس كوچك و استفاده از چاههاي كم عمق را توسعه داد. احداث مخازن كوچك آب و روشهاي جمع آوري روآناب، علاوه بر نداشتن اثرات سوءزيست محيطي، براي اهالي محل نيز بدون نياز به تكنولوژي پيچيده، و يا جابجاكردن مردم، كار توليد مي كند ازهمه مهمتر اگر به همان درصد 84 اراضي كشاورزي دنيا كه بصورت ديم كشت مي شود نيز توجه بيشتر كنيم به امنيت غذائي جهان كمك بيشتري خواهد شد و در عين حال براي بسياري از فقيرترين كشاورزان جهان نيز درآمد تضمين شده تري فراهم خواهد آمد.