Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750721-7288S1

Date of Document: 1996-10-12

سل همچنان بي رحم و بي صدا مي كشد ميكرب سل فرصت طلب است و تقريبا اولين ميكربي است كه افراد ايدزي به آن مبتلا مي شوند تك سرفه هاي گاه و بيگاه ديگرامان او را بريده و به تازگي آنقدر زياد شده بود كه حتي همكارانش هم لب به اعتراض گشوده بودند. از مدتي پيش هم خلطهاي چركي به آن افزوده شده بود اما او هنوز توجه چنداني به اين تغييرات نداشت و تمام آنها و بي اشتهايي خودرا به حساب سرماخوردگي ساده اي كه از شب عيد گرفته و اكنون كهنه شده است مي گذاشت گاهي براي رفع و رجوع آن يك قرص مسكن در دهان مي گذاشت. چند ماهي گذشت و تابستان به نيمه رسيد. رنگ و رويش پريده و به زردي گراييده بود. تعداد تك سرفه ها و دفع خلط به مراتب بيشتر شده مدتي هم بود كه كمتر مي خنديد و چهره اش گرفته و مغموم به نظر مي رسيد. شبها بارها از خواب پريده لباس خيس و بالش مرطوب خود را كه از عرقهاي شبانه اش نمناك شده بود با تنفر احساس مي كرد. حوصله هيچكس را نداشت وكمتر غذايي اشتهاي اورابرمي انگيخت. تبهاي مداوم هم كه ديگر براي او عادي شده بود. تا آنكه يك روز پس از چند سرفه بريده بريده خلطخوني پس انداخت. ترس برش داشت. دست و پايش شروع كرد به لرزيدن و از خود پرسيد چه شده است. در آينه به خودش نگاه كرد. آشكارا رنگش پريده بود و به ياد يكي از زنهاي فاميل افتاد كه چندي پيش براثر سرطان ريه درجواني درگذشته بود. مي خواست تسليم شود اما يك نداي دروني او را از اين افسردگي و خودباختگي به مقاومت كردن و مبارزه صدا مي زد. با شتاب سراغ يكي ازپزشكان آشنا رفت. دكترمعالج پس از چند سوال وجواباو را به يك مركز بهداشتي هدايت كرد. همه چيز با سرعت انجام گرفت: تست توبركولين، آزمايش خلط، آزمايش خون و عكسبرداري از سينه، وزن او 10 كيلو كاهش را نشان پس مي داد ساعت 24از به او گفتند تست و آزمايشهامثبت است و شما متاسفانه سل ريه داريد و از فردا هم بايد مصرف دارو را شروع كنيد. هر روز صبح ناشتا با معده خالي نزديك به 15 عدد قرص بد طعم را خوردن خيلي سخت بود و حتي بارها حالت تهوع به او دست داد. تمام مفاصل او درد گرفته بود اما مقاومت كرد و پس از 2 هفته آشكارا حالش روبه بهبود گذاشت. او 2 ماه تمام كه معروف به دوره حمله به بيماري است بايد اين تعداد قرص را مي خورد و پس از آن 4 ماه ديگر با تعداد كمتري بايد مداوا را ادامه مي داد. پس از يك ماه، خورد و خوراكش خيلي بهتر شده بود وزنش روبه افزايش گذاشته بود حتي ديگر سرفه هم نمي كرد. باز مثل سابق با زن وبچه اش مي گفت و مي خنديد. شادي بار ديگر به خانه آنها بازگشته بود. بيماري سل كه قدمت آن شايدبه خلقت بشر بازگردد همواره يكي از عوامل مرگ و مير جوامع بشري در قرون متمادي به شمارمي رود. شايد هيچ بيماري عفوني را به گستردگي سل نتوان مثال زد كه اينگونه كره خاكي را آلوده و عليرغم پيشرفتهاي بزرگ پزشكي هنوز هم آرام و خزنده به كشتار انساني بپردازد. براساس آخرين آمار موجودسازمان بهداشت جهاني نزديك به 31 جمعيت جهان آلوده به ميكروب سل درافراد هستند آلوده به باسيل سل تست توبركولين مثبت مي شود اما اين افراد الزاما بيماري را به ديگران سرايت نمي دهد. درصد 80 اين افراد آلوده دركشورهاي آسيايي آفريقايي وامريكاي لاتين زندگي مي كنند /7 5وسالانه ميليون مورد جديد بيماري سل علامتدار در جهان كشف مي شود و اين غيراز كساني است كه بيماري آنها كشف نشده و براثر آن مي ميرند. درمان و مهار اين بيماري رادر جهان چند چيز تهديد مي كند: توسعه فقر در جهان، روند سالمندي، روبه گسترش بيماري ايدز، الكليسم، بيماري قند، سوءتغذيه، صدمات روحي ناشي از زندگي ماشيني، جنگ و ديگر بيماريهاي عفوني. درصد 85 بيماران مسلول پس از درمان بهبودي كامل مي يابند و از تعداد باقيمانده 60 50 تا درصددچار مرگ و مير مي شوند و سالانه بيش از 3 ميليون نفر در سراسر جهان براثر سل مي ميرند يعني از هر 2 هزار نفر جمعيت جهان يك نفر براثر ابتلا به سل درمي گذرد كه اين تلفات بيشتر مربوط به كشورهاي عقب نگه داشته شده و جهان سوم است. مهمترين عوامل مرگ و ميرعبارت است از عدم درمان تشخيص، ناقص و ناكافي وشرايط اجتماعي نامناسب. سياهپوستان، سرخپوستها و اسكيموها بيش از نژاد سفيدنسبت به اين بيماري حساس واز آمادگي بيشتري براي ابتلاء برخوردارند. به طور كلي در جهان، سل در مردان شيوع بيشتري دارد ولي در ايران عكس اين مورد صادق است كه شايد عمده دليل آن شرايط ويژه روابط اجتماعي زنان ايراني با يكديگر است. باسيل سل يك ميكروب فرصت طلب است كه در صورت تضعيف سيستم ايمني فرد به بدن حمله كرده و به سرعت شروع به رشد و تكثير مي كند. در يك بررسي مشخص شد كه 75 درصد بيماران ايدزي سل ريوي دارند و به طور كلي سل شايد اولين ميكروب عفوني باشد كه افراد ايدزي را مبتلا مي كند. در جهان بالاترين مرگ و مير براثر بيماريهاي عفوني مربوط به سل است درحالي كه كمترين بودجه را دولتها به آن اختصاص مي دهند و براي مبارزه با ايدز كه مرگ ومير به مراتببسيار كمتري نسبت به ساير علل مثل سل، اسهال، مالاريا و... را دارد پول بيشتري را خرج مي كنند چون شايد سل بيماري كشورهاي جهان سومي است. باسيل سل در 2 سر عمر (كودكي و پيري ) افزايش شيوع دارد به علت اينكه دراين دو گروه سني سيستم ايمني بدن ضعيفتراست البته سن بلوغ هم به دليل افزايش استرس زمينه را براي بروز سل تا حدودي فراهم مي كند. انتقال سل 85 درصد از راه تنفسي و از انسان مبتلا به سل ريوي صورت مي گيرد كه بسته به آنكه كشت خلط وي مثبت يا منفي باشد شدت آلوده كنندگي متفاوت است همچنين سل از طريق شير آلوده به باسيل سل گاوي هم به انسان منتقل مي شود. در يك بررسي كه در سال 72 در ايران انجام شد سل ريوي در چابهار از ديگر نقاط كشور بيشتر بوده است همچنين استان خراسان و در اين استان تايباد هم ازشيوع بالايي برخوردار است و بطور كلي شرق كشور خصوصا نواحي مرزي آن مبتلايان سل بيشتري نسبت به ساير نقاط كشور را دارا هر مي باشد چند افزايش جمعيت خود به تنهايي ميزان بروز هر بيماري را افزايش مي دهد اما مشكلات تغذيه و حضور افغاني ها نيز از ساير علل شيوع بيشتر اين بيماري در شرق كشور است. ميزان ابتلا به سل ريوي با آزمايش خلط مثبت در ايران 50 25 تا مورد در يكصدهزار نفر در سال است. باسيل سل تمامي اعضاي بدن را مي تواند درگير كند وآنچه شايع تر است سل ريوي با 85 درصد و سل غدد لنفاوي و مننژيت سلي است و بيشترين مرگ و مير ناشي از سل در كودكان مننژيت سلي و در بزرگسالان پنوموني سلي است. سل خود به تنهايي يك بيماري كاملامسري نيست و نيازي به قرنطينه ندارد و رعايت مسايل بهداشت فردي كفايت مي كند مثلا شستشوي دستها پس از تماس با بيمار، تهويه كافي، آفتاب، ضد عفوني اشياء و لوازم شخصي بيمار البته در تماس با ملافه يا تختخواب و البسه بيمار نياز به اقدام پيشگيري خاصي نيست. انجام تست توبركولين از كودكان در تماس با بيمار و انجام آزمايش خلط از افراد بزرگسال مشكوك مناسب است البته در يك خانواده كه بيمار مسلول دارد به دليل آنكه تماس نزديك صورت مي گيرددرصد 30 احتمال ابتلاي ساير افراد خانواده به باسيل سل وجود دارد. سل بيماري اي است كه بيمار را سرپايي مي توان درمان نمود و جز دربرخي شرايط خاص نيازي به بستري وجود ندارد. انواع ديگر به جز نوع شايع آن يعني سل ريوي شامل سل پرده جنب، سل حنجره، سل غدد لنفاوي كه شايعترين محل آن غدد لنفاوي تحت فكي است، سل استخوان و مفاصل، سل دستگاه ادراري و تناسلي، سل مننژ (پرده مغز ) سل چشمي، سل دستگاه گوارش، سل غدد فوق كليه، سل پوست، سل پرده هاي قلب و سل صفاقي است. سل در حاملگي و بلافاصله پس از آن سير نامطلوبي دارد لذا درمان خانم باردار را هرگز نبايد به تعويق انداخت. خطر بروز سل فعال در 5 سال اول بعد از عفونت سلي بيشتر است و عود بيماري در موارد مصرف مناسب و درست دارو و حساس بودن ارگانيسم بسيار نادر شايع ترين است علل عود هم مصرف نامنظم دارو توسط بيمار است و يك فرد مسلول در صورت عدم درمان بطور متوسط فقط 2 سال زنده خواهد ماند و در عرض اين مدت حدود 20 نفر (هرسال 10 تا 12 نفر ) را مبتلا خواهد كرد. عمده ترين مشكل درمان صحيح سل تعداد و ميزان زياد دارو به خصوص در 2 ماه اول و مدت زمان طولاني مصرف است ( ماه ) 9 كه اين دو عامل سبب مي شود بسياري از بيماران در حين درمان مصرف دارو را قطع و موجب مقاومت دارويي و عود بيماري سل شوند ريوي به عنوان شايع ترين نوع داراي علايمي مانند تك سرفه هاي طولاني در مدتي بيش از يك ماه، دفع خلط خوني از ريه، تب، عرق شبانه، بي اشتهايي و كاهش وزن، تنگي نفس و درد در قفسه سينه مي باشد. نور مستقيم آفتاب در عرض 5 دقيقه ميكرب سل را از بين مي برد و ميكرب سل در حرارت 60 درجه در مدت 30 دقيقه و در حرارت 70 درجه در عرض 5 دقيقه از بين يكي مي رود از برنامه هاي جديد مبارزه باسل در كشور ادغام سل در سيستم شبكه بهداشتي درماني در سراسر كشور است كه در حال انجام است و هدف كلي در اين طرح پيشگيري از بيماري از طريق ادغام برنامه هاي بيماريابي و تشخيص به موقع بيماران و نظارت كامل بر درمان و كاهش ميزان بروز خطر عفونت سالانه سل در جامعه است. - متاسفانه وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي بدون در نظر گرفتن تمهيدات لازم اقدام به اجراي اين تصميم گرفته است زيرا شبكه بهداشت كشور در روستاها و شهرهاي كوچك فاقد لوازم و وسايل لازم براي تشخيص و درمان سل مي باشند لذا همچنان افراد مشكوك را با صرف هزينه هاي زياد به مراكز استانها ارجاع خواهند داد. - داروهاي سل عموما گران و اختصاصي است و مراكز مبارزه با اين بيماري آنرا به صورت كاملا رايگان در اختيار بيماران قرار مي دهند. متاسفانه شاهد هستيم كه تعدادي از بيماران (بيشتر در مناطق مرزي ) با اخذ دارو آنرا به فروش رسانده و يا قاچاق مي كنند. - برخي از اقلام داروهاي مخصوص بيماران مسلول را در ساير داروخانه هاي كشور مي توان يافت و اين مورد باعث شده است كه تعداد كمي از پزشكان متاسفانه براي كسب درامد و از دست ندادن بيمار، از معرفي بيماران مشكوك به سل به مراكز اصلي مبارزه با سل خودداري كرده و با تجويز همين اقلام دارويي موجود در داروخانه ها نسبت به درمان ناقص و طولاني بيماران اقدام كنند كه در نتيجه باعث مقاوم شدن ميكرب سل و در نهايت شيوع باسيل مقاوم سل در جامعه كه بسيار خطرناك است شوند لذا ضروري است همانگونه كه امر مبارزه با سل انحصارا توسط دولت و مراكز مخصوص انجام مي شود نسبت به جمع آوري داروهاي مخصوص از سطح داروخانه ها اقدام تا از هر گونه سوء استفاده جلوگيري شود. - سل يك ميكرب فرصت طلب است و تقريبا اولين ميكربي است كه افرادايدزي به آن مبتلا مي شوند زيرا در ايدز سيستم دفاعي بدن مختل شده وتضعيف مي شود - بنابراين به وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي پيشنهاد مي شود كه به عنوان يك كار تحقيقاتي و اصولي بيماران مسلول را از ابتلاي به ايدز آزمايش نمايد تا شاخص مناسبي از اين جهت در كشورمان بدست آيد. سل يك بيماري غيرقابل درمان وخطرناك نيست كه از ابتلاي به آن شرمنده بوده ودر درمان آن كوتاهي نمائيم بلكه فقط با رعايت بهداشت فردي و مصرف صحيح دارو در طول درمان مي توان نسبت به مداواي كامل آن اقدام كرد. سيد حسين ميربهرسي