Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750716-6960S1

Date of Document: 1996-10-07

به ياد سالمندان هميشه جوان نخواهيم ماند نوه هاي كوچك و بزرگ دوروبر او مي پلكيدند، آن سوتر بزرگترها حساب ارث و ميراث او را مي كردند و اشك بر پهناي صورت پيرش جاري بود. سالها با نداري و اندك قوت لايموت بزرگشان كرده بود. و حالا فرزندانش براي چگونگي ادامه زندگي او تصميم مي گرفتند. دادوفرياد بچه ها ادامه داشت يكي از دخترانش در مورد نحوه نگهداري مادر بزرگ اعتراض مي كرد. تخت چوبي زير درخت گلابي كه سالها مامن بچه ها بود، حالا در سالهاي سالمندي محل تصميم گيري براي چگونگي ادامه زندگي او شده بود. يكي از نوه ها كه تازه متوجه عمق قضيه شده بود آهسته به سوي مادر بزرگ خزيد و گفت: مگر من مرده ام، كه تو تنها بماني.... مادر بزرگ با دستهاي استخواني و چهره پر اشك او را در آغوش گرفت، سالها با دربدري، نداري و آوارگي نيم دوجين دختر و پسر بزرگ كرده بود، جواني اش را به پاي آنها گذاشته بود و حالا بايد منتظر مي شد.... اما مادر بزرگ منتظر نشد، اوديگر ننه حيات سابق نبود، قلب رنجورش همان روز شكست. ديري نپائيد كه مادربزرگ به بستر بيماري افتاد و اختلافات شروع شد، يكي زمين آغ داش را مي خواست. آن يكي قصد داشت با هر ترفندي كه شده باغ سيب را از چنگش خارج كند. اما آن ديگري كه ارث و ميراث براي او ارزشي نداشت با مشاهده اين وضعيت همه چيز برايش مرده بود به سالهاي دور مي انديشيد كه چگونه پدر بزرگ ها و مادر بزرگ ها حرمت داشتند! به حاج حسين، پدر بزرگش مي انديشيد كه تا آخرين دقايق زندگي همچنان در دهكده براي خود ارج و قربي داشت و هر جا دعوا و اختلاف بود با نفس گرم او به آشتي و صلح منجر مي شد. دنيا چرا اينگونه شده ؟ است آمارهاي سازمان ملل متحد حاكي از آن است كه از هر 10 نفرمردم جهان يك نفر بالاي 60 سال سن دارد و همچنين به ازاي 302 ميليون زن بالاي 60 سال 247 ميليون مرد بالاي 60 سال در جهان زندگي مي كنند. براساس همين آمار از هر 4 نفرسالمند در جهان يك نفر سال 75بالاي سن دارد و دوسوم اين گروه از مردم جهان را زنان تشكيل مي دهند. براساس اين آمار 61 درصد از زنان جهان با سن بالاي 80 سال در كشورهاي در حال توسعه زندگي مي كننددرصد 440 از زنان مسن در آسيا 6 درصد در آفريقا 7 درصد در آمريكاي لاتين و 43 درصد باقيمانده در مناطق توسعه يافته به سر مي برند. با توجه به اينكه تعدادافراد مسن در مناطق در حال توسعه رو به افزايش است. اين كشورها نيازمند طرح سياست هايي براي رفع مسائلي همچون درآمد، مراقبت هاي مسكن، پزشكي براي اين افراد هستند. دكترمحمد جزايري رئيس سازمان بهزيستي ضمن اشاره به حمايت هاي بهزيستي از سالمندان كشور مي گويد: هم اكنون 3 ميليون و 700 هزار سالمند در كشور زندگي مي كنند كه از اين تعداد فقط 4 هزار و 500 نفر تحت پوشش سازمان بهزيستي قرار دارند. سازمان بهزيستي با 64 مركز نگهداري و توان بخشي خصوصي، دولتي و خيريه توانسته است نسبت به ارائه خدمات پزشكي و توان بخشي و تامين امكانات لازم براي اين قشر از جامعه اقدام كند. وي مي افزايد: خوشبختانه سنتي بودن جامعه و پايبندي مردم به اصول مذهبي موجب شده كه قشر عظيمي از سالمندان در درون خانواده ها و در كنار فرزندان خود زندگي مي كنند. خانواده ها و جامعه سالمندان: يافته هاي آماري نشان مي دهدكه از سال 1365 تا تعداد 1373سال سالمندان تحت پوشش كميته امداد امام خميني (ره ) از 446 هزار نفر به 618 هزار نفر افزايش يافته است. روند رو به افزايش حمايت هاي سازمانهاي دولتي و خيريه از جامعه سالمندان نشانگر اين مسئله است كه حمايت خانواده ها از سالمندان به مرور كاسته مي شود. كارشناسان معتقدند اين امرريشه در مسائل اقتصادي خانواده از يك سو و تغييرباورهاي فرهنگي و اجتماعي جامعه از سوي ديگر دارد. بر اساس آمارهاي موجود در بين استانهاي كشور، استان خراسان با بيش از 65 هزار سالمند تحت پوشش كميته امداد امام بيشترين تعداد سالمندان و استان سمنان با قريب 5 هزار سالمند كمترين ميزان (مطلق ) را به خود اختصاص داده اند. سالمندان قبل از آنكه به حمايت هاي مادي نياز داشته باشند بيشتر به حمايت هاي معنوي احتياج دارند. اين قشر كه روزگاري به عنوان نيروي فعال جامعه در بخش هاي اقتصادي، اجتماعي، صنعتي و... فعاليت كرده اند هم اينك در كسوت بازنشستگي بيشتر تشنه محبت هستند. به ويژه محبت فرزنداني كه خود ديروز در كانون گرم پدر و مادران سالمند پرو بال يافته اند. آخرش پيرزن؟ چي صاحب 4 فرزند است. سه فرزند او در امريكا زندگي مي كنند و فرزند بزرگتر دركنار او، در تهران زندگي مي كند. او كه خستگي سالهاكار و تلاش بر چهره اش سايه افكنده هنوزهم هر وقت غذايي گرم مي كند هميشه به فكر فرزندان دورافتاده و غريبش مي افتد. خانم اميري بازنشسته فرهنگي با اشاره به دگرگوني رفتاري جامعه نسبت به سالمندان مي گويد: در سالهاي سالمندان دور، چشم و چراغ خانواده ها و مايه بركت آنها بودند اصلا حوصله سرخاراندن نداشتند. كسوت ريش سفيدي قبل از آن كه مايه زحمت باشد براي خيلي ها يك آرزو بود، بدون ريش سفيدها هيچ مراسم خانوادگي لطفي نداشت و سالمندان مورد احترام كوچكتر و بزرگتر بودند. وي مي افزايد: حالا واقعاما را چه شده؟ است سالهاتنها آرزويم ديدن فرزندان دور افتاده ام بود. بعد ازكلي دوندگي و گرفتن بليت و ويزا بالاخره به ينگه دنيارفتم. روز اول تنها دخترم به ديدنم آمد. بقيه بچه ها نيز آخر هفته به ملاقاتم آمدند. اما آخرش چي!؟ بعد از دو روزشدم لله بچه ها! پيرزن لحظه اي بهت زده به نقطه دوري خيره مي شود ومي افزايد: ارزش هاي جامعه دستخوش تغيير سالخوردگان شده، بيشتر به درد صف كوپن و بچه داري مي خورند. در غير اين صورت يك شي ء بي مصرف و دمدمي مزاج با خلق و خوي كودكانه محسوب مي شوند. بايد پذيرفت كه فكرها ورفتارها عوض شده البته خدارا شكر مي كنم كه گوشه آسايشگاه نيستم! دولت و بازنشسته ها به رديف، كنار درخت هاي سر به فلك كشيده بوستان شهر نشسته اند و با هم گپ مي زنند. مدتي به رفتار و حركاتشان خيره مي شوم. در تكاپوي آمد و شد عابران به چهره هاي آنان زل مي زنند. شايد گذشته سپري شده خود را در وجود آنان مي يابند. اندك رمقي دارند و از خبرنگار جماعت نيز دل خوشي ندارند. تكان هاي دست و سر نشان مي دهد كه بهايي به روزنامه نگار و روزنامه نمي دهند. در نهايت حسين تاج آبادي كارمند بازنشسته دل به دريامي زند و مي گويد: زندگي هر روز دشوارتر مي شود. گذران زندگي با حقوق بازنشستگي مشكل است، اما چاره اي نداريم. باز بايد به دولت دست مريزاد گفت كه به فكر ما سالمندان بوده و در شرايط سخت اقتصادي به نوعي ما را حمايت مي كند. ولي اين حمايتها كافي نيست! بايد پذيرفت كه زندگي جوانان امروزي نيز با مشكلاتي مواجه شده است. در سالهاي دور به طور مثال بنده با شش كلاس سوادافتخار مي كردم كه نوكردولت شده ام اما نوه ام باداشتن مدرك فوق ليسانس درپيدا كردن شغل مناسب با مشكل مواجه است. خنده اي مي كند و ادامه مي دهد: ما خانواده پرجمعيتي نبوديم بلكه فكر اين روزها رانمي كرديم. همين تهران از سرخيام تا ميدان محمدي اين قدرشلوغ نبود، خدا به دادجوانان برسد. مسائل تهيه ازدواج، ارزاق، جمع وجور كردن جهيزيه، تهيه مسكن و شغل نان و آبدار مشكلات بسياري براي جوانان ايجاد كرده است. اما هم اين مسائل يك طرف و صله رحم بچه ها طرف ديگر. خدا را شكر كه بچه هايم اين دم پيري تنهايم نگذاشته اند. بالاخره زندگي بالا و پايين دارد،؟ مگرنه! دكترعليرضا مرندي وزيربهداشت، درمان و آموزش پزشكي ضمن اشاره به ضرورت بزرگداشت سالمندان در تمام طول سال مي گويد: محور توسعه پايدار، انسان است و لذا ازتمام ابعاد اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي بايد در جهت ارتقاسطح زندگي سالمندان تلاش شود. سرمايه گذاري افرادجامعه در هر زمينه اي باشد كه باشد بايد بعد از سلامت آنان مطرح باشد و توجه به سلامت انسانهاست كه آينده انسانها را تضمين مي كند و عمر مفيدآنان را افزايش مي دهد. وي مي افزايد: ايران بايد از تجربيات كشورهاي ديگر در زمينه مديريت امور سالمندان استفاده كند. ولي مهمترين هدف بايد تكيه بر فرهنگ و اعتقادات مذهبي باشد. مردم بايد بر اساس فرهنگ واعتقادات مذهبي به سلامت خود بيشتر از كشورهاي ديگر اهميت دهند و والدين بدانند كه توجه به جنين متولد نشده، تضمين كننده سلامت وي تا دوران سالمندي فرزندانشان است. سالمندان و مشاوران كارآمدافزايش جامعه سالمندان براي جامعه از نظر سربار شدن افراد غيرفعال در توليد ناخالص ملي و درآمد سرانه مي تواند مشكل آفرين باشد، ولي مي توان با ايجاد مشاغل ارزان سالمندان را به كار گرفت. ايجاد كارگاههاي توليدصنايع دستي و يا ارائه آموزش هاي تجربي در زمينه هاي اداري، خدماتي و صنعتي و... مي تواند به فعال كردن جامعه سالمندان منجر شده و تجربيات گرانقدر آنان را به افراد جوان انتقال داد. سالمندان در طول ساليان توانسته اند راهبردهاي مختلف سازماني را تجربه بنابر كنند، اين ايجاد هسته هاي مشاوره به وسيله آنان نه تنها آنان را از انزوا مي رهاند، بلكه با هزينه اي اندك، مشاوراني مجرب به جامعه ارزاني مي شود. در اين صورت حضور سالمندان در حلقه اشتغال نه تنهابازار كار را براي جوانان تنگ نمي كند بلكه آنها تصور غلطي است چرا كه در قالب مشاوران كارآمد و مي توانند در افزايش بهره وري شغلي آنان تاثير مثبت بگذارند. نبايد فراموش كرد كه سالمندان پيش از آنكه از كار و فعاليت خسته شوند از تنهايي و بي توجهي بيمار مي شوند. تجربه نشان داده كه بيشتر سالمندان با اينكه سالم هستند اما در اغلب موارد احساس تمارض مي كنند. كريم هاشم زاده يكي ازبازنشستگان اشاره به بي توجهي خانواده ها به سالمندان مي گويد: روزهاي اول بازنشستگي احساس خوشايندي داشتم. چند روز اول را بي هدف در خيابانها و مراكز شهر مي گشتم. اما بعد از چند روز يكباره حس كردم، زندگي ام دگرگون شده، تصور اين مسئله كه پشت ميز مغازه ام ديگر نخواهم نشست، آزارم مي داد. همه بيماريها به سراغم آمده بودند، پادرد، دل درد و بالاخره هزار و يك دردبي درمان پيدا كردم. خانواده ام مرا هر روز از اين درمانگاه به آن درمانگاه مي بردند. بي تاب شده بودم و به مغازه برگشتم. البته اين بار به عنوان مشاور پسرم، هر روز در كار تجارت با او مشورت مي كنم، حالا ديگر مريضي از تنم رخت بربسته، تا فردا كه خدا چه خواهد. وي مي افزايد: قبل ازآنكه بيماري بازنشسته ها رااز پا دربياورد، بيكاري آنها را زمين گيرمي كند. چندتن از همكارانم همينكه بازنشسته شدند، بعد از چند ماه سلامتي، خانه نشين شدند. مي دانم كه درد آنها نيز درد كار است و بس. به نظر من بايد دولت ومسئولين از مشورت اين بازنشسته ها در كارهاي اداري وصنعتي استفاده كند. به هرحال اين آدم ها 30 سال توي كارگاهها و اداره ها كار كرده اند و زيروبم كارها را بهتر از جوانها مي شناسند! به عبارت ديگر اين قشر استخوان خرد كرده اند تا به اين سن انصاف رسيده اند نيست كه اين تجربه ها هدر برود. مشورتهاي تجاري بنده در اين چند ماه كلي سود تجاري براي پسرم برداشته، باور نداريد يك بار هم امتحان كنيد! حمايت معنوي از سالمندان. دكتر جزايري رئيس سازمان بهزيستي بر اين باور است كه: امنيت اجتماعي، اقتصادي، تامين امكانات مسكن، اشتغال و آموزش از جمله مسائلي است كه براي بهبود وضعيت سالمندان بايد در جامعه مورد توجه قرار گيرد. بر اساس تازه ترين اگر پژوهش ها، در سنين پايين تر ازآمادگي براي قبول اين سنين فراهم شود، عوارض سالمندي بسيار قابل تحمل مي شود و فرد سالخورده سلامت روحي رواني بيشتري خواهد داشت. بي ترديد كشوري كه درصد سالمندان آن بالاست ازنظر مراقبت هاي بهداشتي بادشواريهايي مواجه است. در حال حاضر، علت عمده نگرانيهاي عمومي، هزينه هاي فزاينده و بي ثبات مراقبت هاي بهداشتي است. افزايش تورم، بالا رفتن حق الزحمه پزشكان و هزينه هاي درماني در حفظ سلامتي سالمندان موثر چه است بسا خانواده هايي كه به خاطر هزينه هاي درماني، از نگهداري و حمايت سالمندان در محيط خانواده بيمناك هستند. وجود حمايت هاي دولتي و خيريه در اين ميان مي تواند در كاهش اين نگرانيها موثر باشد. تصويب بودجه هاي مشخص براي حمايت از جامعه سالمندان نه تنها آرامش خاطر خانواده هارا فراهم مي كند بلكه موجب دوام سنت حسنه موجود در خانواده هاي ايراني مي شود. علاوه بر آن سالمندان به عنوان عضوي از افراد جامعه انتظار دارند تمامي مراكز وسازمانهاي عمومي شرايط خاصي را براي ارائه خدمات آنان در نظر گيرند.