Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750714-6862S1

Date of Document: 1996-10-05

زنگ فراموش شده! اهميت و ضرورت زنگ تفريح مدارس - قسمت آخر جاي تعجب است با تغيير شيوه هاي گوناگون درمديريت آموزشي، برنامه ريزي درسي، روشهاي اصلاح تدريس، و تغيير نظام آموزشي و كتابهاي زنگ درسي، تفريح همان شكل و شمايل سالهاي قديم را دارد! اشاره: خلاقيت و ابتكار را بسياري محصول اوقات فراغت و تفريح بشر مي دانند. زيرا در چنين اوقاتي بشر فارغ از جبرهاي معيشتي و تنگناهاي روز به انديشه و تفكر ميدان جولان مي دهد. عليرغم اهميت چنين فرصت هايي براي رشد قوه ابتكار و خلاقيت افراد در نظام آموزشي و مدرسه اي ما به آن كمتر بها داده مي شود. فضاي محدود كلاس و حياط مدارس امكان استفاده از زنگ تفريح را به دانش آموزان نمي دهد. در جاهايي نيز كه چنين محدوديتي وجود ندارد مديريت آموزشي برنامه اي براي زنگ تفريح ندارد. اين مسئله موضوع گزارشي است كه روز، چهارشنبه هفته گذشته اولين قسمت آن از نظرتان گذشت. امروز در ادامه گزارش مسائلي چون مدت و نحوه استفاده از زنگ تفريح و انتظارات اولياي مدرسه از آن مورد بررسي قرار گرفته است. زنگ تفريح و تنهايي وقتي از دانش آموزان پرسيديم كه چه چيزي باعث مي شودبرخي از دانش آموزان در زنگ تفريح تنها باشند چنين پاسخهايي را شنيديم: - دوستي ندارند. - با ديگران صميمي نيستند. - هنوز نتوانسته اند دوست صميمي پيدا كنند. - دوستشان نيامده است. - با دوستشان حرفشان شده است. - با دوستشان قهر كرده اند. - خجالتي هستند. - حوصله ندارند. - ناراحت هستند. - اخمو و بي ادب هستند و كسي با آنها دوست نمي شود. - از خود راضي و مغرورند. - مي خواهند درس حاضر كنند. - تو فكر هستند. - در خانه مشكل دارند. - چون عصبي هستند نمي توانند با بچه ها رابطه برقراركنند. - پدر و مادر ندارند و نمي خواهند كسي بداند. - پدر و مادر شب قبل با هم دعوا كرده اند و آنها فكر دعواي پدر و مادر هستند. - معلم آنها را در كلاس جلوي دانش آموزان تنبيه كرده است. - معلم آنها را خيط كرده است. - معلم شخصيت آنها را خرد كرده است. مدت زمان زنگ تفريح در بيشتر مدارس زنگهاي تفريح 15 دقيقه اي است. دانش آموزان اين مدت زمان را كافي نمي دانند و معتقدند بايد زنگ تفريح طولانيتر از اين باشد. وقتي از آنها درباره مدت زمان مناسب سوال شد بيان داشتند: - دقيقه. 16 - دقيقه. 20 - دقيقه. - 30 25 دقيقه. - دقيقه. 35 - دقيقه. 45 اكثر دانش آموزان علت طولانتيتر شدن زنگ تفريح راچنين دانستند: - يك عالمه توي كلاس مي مانيم ولي وقتي براي زنگ تفريح مي آييم زود زنگ رامي زنند. - وقتي براي آبخوري نداريم. هم تعداد دانش آموزان زياد است و هم تعداد شيرهاي آبخوري كم تا است به ما نوبت برسد زنگ مي خورد. - زنگ تفريح براي رفع خستگي است. در اين مدت كم هنوز خستگي درنكرده، زنگ را مي زنند. - هنوز دو كلام با دوستانم صحبت نكرده ايم، زنگ مي خورد. - وقتي براي بازي باقي نمي ماند. - فرصت بيشتر، باعث مي شود نگاهي به درسها بياندازيم. - مدت بيشتري با دوستانمان باشيم. زنگ تفريح و انتظارات اولياي مدرسه غالبا در مدارس از بلندگوقوانين و مقررات مدرسه به اطلاع دانش آموزان مي رسد. بسياري از دانش آموزان اين قوانين و مقررات را لازم مي دانند. برخي معتقدندضرورتي ندارد كه در زنگ تفريح مدام اين قوانين و مقررات را اعلام كنند. وقتي از دانش آموزان راجع به قوانين و مقررات سوال كرديم، پاسخهاي آنان بدين قرار بود - مرتب و منظم باشيم. - آب بازي نكنيم. - آب به هم نپاشيم. - همديگر را جلوي شير آب هل ندهيم. - شلوغ نكنيم. - جيغ و داد نكنيم. - با كسي دعوا نكنيم. - همديگر را اذيت نكنيم. - با دوستانمان خوب رفتار كنيم. - توي حياط ندويم چون مي خوريم به بچه هاي كوچكتر و آنها به زمين مي افتند. - حرفهاي زشت نزنيم. - آشغال نريزيم. - وقتي زنگ خورد زود سركلاس برويم. - آسه برويم و آسه بياييم. - راست بريم و راست بياييم. - موهايمان را درست كنيم تا از مقنعه بيرون نزند. - طرف دفتر معلمها نرويم و هي سرك تو دفترنكشيم. - درسهايمان را مرور كنيم. زنگ تفريح در نظام آموزشي ما هنوز جايگاه اصلي و اساسي خود را پيدا نكرده از است ديرباز در مدارس، مدت زماني به درس اختصاص داده شده و مدت زمان بسيار محدودتري به زنگ تفريح. متاسفانه برحسب عادت هنوز اين روال ادامه دارد و زنگ تفريح همان مدت 15 دقيقه اي را به خود اختصاص داده است. جاي تعجب است با تغييرشيوه هاي گوناگون در مديريت آموزشي، در برنامه ريزي درسي، در فلسفه آموزش وپرورش، در روشهاي اصلاح تدريس، و تغيير نظام آموزشي وكتابهاي زنگ درسي، تفريح همان شكل و شمايل سالهاي قديم را دارد. گويي اين زنگ فراموش شده اضافي نيازي به تغيير، اصلاح و تجديد نظرهاي اساسي ندارد! با وجود محدوديتهاي موجودنظام آموزش و پرورش، امكان تغييرات اساسي در فضاي موجود كلاسهاي درسي وجودندارد. به گفته بسياري از روانشناسان و متخصصان آموزش و پرورش و معلمان و مربيان مدارس، فضاي موجود بيشتركلاسهاي درسي غالبا مكان مناسبي براي فراگيري دروس نيست. فضاي بسته كلاسها، نورنامناسب، هواي نامناسب، نيمكتهاي شكسته و پر سروصدا، محيط تنگ و محدود كلاسها، گرماي شديد نيمه شهريور در آغاز سال تحصيلي جاري و نبود وسيله خنك كننده، نبود وسايل گرمازا و سوخت در فصل سرما، به سرعت دانش آموزان و معلم را خسته مي كند. براي تامين هواي مطلوب و كافي، نور مناسب و نيمكتهاي مناسب دانش آموزي (در سنين رشد كودكي و نوجواني ) آموزش، و پرورش بايد هزينه هاي گزافي را متحمل در شود شرايط كنوني نه نظام آموزشي و نه مديران مدارس قادر به تامين اين هزينه ها نيستند. چاره؟ چيست دانش آموز و معلم بايد تحمل كنند، زود خسته نشوند، صبر و حوصله كنند تازنگ تفريح بخورد وقتي زنگ تفريح به صدا درآمد شايد چند سانتيمتر فضاي خالي به هر دانش آموز برسد تادر آن جابجا شود و معلم با خوردن يك ليوان آب و يا يك استكان چاي گلويي تازه كند. واقعيت اين است كه فضاي محدود كلاس و حياط مدارس (هم مدارس دولتي و هم مدارس غيرانتفاعي ) در بيشترمواقع امكان تحرك آزادانه براي دانش آموزان وجودندارد. بسياري از مدارس دولتي به دليل ازدحام زياد دانش آموزان، امكان فعاليت آزادانه، دويدن و بازي كردن و گاه حتي آب نوشيدن را از دانش آموزان گرفته است و مدارس غيرانتفاعي هم اكثرا به دليل تغييرات جزيي در آپارتمان مسكوني و نامگذاري مدرسه غيرانتفاعي بر روي آپارتمان مسكوني فاقد فضاي مناسب براي فعاليتهاي اوليه و حركت دانش آموز است. قطعا براي انجام دادن تحقيقات گسترده و دامنه دار در اين باره، اطلاعات و آمار اوليه، مطالعات مقدماتي، طرحهاي پژوهشي دقيق، روشهاي مناسب آماري و تجزيه و تحليل يافته ها ضروري است اما، راه دوري نرويم يافته هاي حاصل از نتايج محاسبات ساده چهار عمل اصلي گاه نشان مي دهد از تقسيم مساحت مدرسه بر تعداد دانش آموز، هر دانش آموز حق دارد فقط چند سانتيمترجابجا شود! فضاي بسياري از مدارس دولتي و حتي مدارس غيرانتفاعي تهي، خشك و بدون انعطاف است. كمتر در حياط مدرسه ومحيطهاي آموزشي وسايل بازي وجود دارد و دانش آموزان كمتر امكان بازي در زنگ تفريح دارند. زنگ تفريح زنگ امر و نهي هاي ناظم و مدير است، چيزي شبيه به كلاس درس. بديهي است از زاويه ديد مدير و ناظم بدون اين امر و نهي ها فضاي مدرسه آرامش لازم را ندارد ولي آرامش دانش آموز در پرتو و سايه اين فعاليتهاي پرسروصدا، بازيهاي نشاطانگيز، جست و خيز و غريو شادي تامين مي شود. بدون بازي و حركت روح دانش آموزمي پژمرد. به گفته هارو آنيتاج مولف كتاب ارزشمندطبقه بندي هدفهاي تربيتي حيطه رواني - حركت كليد حركتي زندگي است. ( )متاسفانه 1 برخي از مدارس براي آموزش دادن، اين كليد زندگي را از دانش آموزان گرفته اند. اگر مدارس قادر باشندكليدهاي ديگري در اختيار آنان قرار دهند جاي بسي خوشبختي است ولي در هر صورت دانش آموزان در سنين رشد نيازمند به تحرك و آزاد كردن انرژيهايي دارند كه درون عضلات و ماهيچه هاي بدن آنها قرار دارد. دانش آموز با انجام دادن فعاليتهاي حركتي خود را بهترمي شناسد، آگاهي بيشتري ازطرح بدني و وجود خود پيدامي كند، آمادگي بيشتري براي برقراري ارتباط با ديگران مي يابد، ظرفيت هوشي، حافظه و درك و فهم خود را بيشتر گسترش مي دهد و سريعتر و سهلتر مطالب و مفاهيم آموزشي را فرا مي گيرد. از خود احساس رضايت بيشتري دارد، با مشكلات و موانع درسي آسانتر مواجه شده و براي رفع موانع به تدبير و چاره جويي دست مي زند. به گفته انديشمندي تمدن حاصل اوقات فراغت است. شايد بتوان به همين قياس بگوييم زنگ تفريح فرصتهاو امكانات بيشتري فراهم مي نمايد تا دانش آموزان آموخته هاي خود را با يكديگرمبادله كنند، به دور ازفشارها و توقعات اوليا و مربيان، يادگيريهاي خود را با هم در ميان نهند، انرژيهاي متراكم جسمي و عاطفي خود را آزاد نمايند، در فضاي صميمي بين خود با ترسها، آرزوها و روياهاي خويش مواجه شده و راه حل پيدا كنند و پس از فراغت از همه تشويشها، دغدغه ها و انتخابها، زندگي روزانه را پي بگيرند. بسياري از متخصصان علوم تربيتي و جامعه شناسان آموزش و پرورش معتقدند يادگيريهاي دانش آموز صرفا به كلاس درس (و معلم ) خلاصه نمي شودبلكه، گاه يادگيريهاي خارج از كلاس، آگاهيهاي بيشتر و عميقتري را براي آنان پديدمي آورد. تماس دانش آموزان با همسالان و همكلاسيهاي برقراري خود، هر چه بيشتر ارتباطاجتماعي، انجام دادن فعاليتهاي گروهي قادر است فرصتها و امكانات مطلوبتري را براي كسب مطالب و مفاهيم آموزشي، آموزش اجتماعي و مهارتهاي لازم در اختيار آنان ( دانش آموزان ) قرار دهد. غنا بخشيدن به يادگيريهاي كلاسي از گذر احترام گذاردن به بازيهاي نشاطانگيز و مفرح كودكان و نوجوانان ميسراست. براي تعميق و تحكيم يادگيريهاي گذشته و همچنين فراهم ساختن جو مناسب و آمادگي براي آموزشهاي بعدي، پويايي زنگ تفريح ضرورتي اجتنابناپذير است. امري كه اكثرا در نظام آموزشي جامعه ما به بوته فراموشي سپرده شده است! اگر دغدغه متوليان آموزش و پرورش فراگيري دروس و يادگيري است. پس براي يادگيري هر چه بيشتر و زنگ هاي بهتر، تفريح را جدي بگيريم، زنگ ي كه قريب به اكثريت دانش آموزان براي شنيدن آن در لحظه هاي پاياني كلاس، انتظار (آن را ) مي كشند. به نظر شما دانش آموز، معلم و اولياي مدرسه، روانشناسان تربيتي و دست اندركاران نظام زنگ آموزشي، تفريح بايد چگونه؟ باشد مدت زمان زنگ تفريح چقدر؟ باشد دانش آموزان حق دارند درزنگ تفريح با چه وسايلي بازي؟ كنند چگونه مي توان زنگ تفريح را پويايي؟ بخشيد احمد آخوندي زهرا شمس منابع - 1 آنيتا ج. هارو طبقه بندي هدفهاي تربيتي حطيه رواني - حركتي مترجم دكتر عليرضاكيامنش صفحه 17 انتشارات دفتر امور كمك آموزشي و كتابخانه ها سال. 1368