Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750712-6741S1

Date of Document: 1996-10-03

تب بورس همه را داغ كرده است! يك كارشناس اقتصادي: براي جلوگيري از تمركز اطلاعات در دست عده محدودي از افراد، بايد مجوز تاسيس شركتهاي مشاوره داد و ستد سهام شركتها صادر شود. يكي اژ ويژگيهاي اصلي كشورهاي در حال پراكندگي توسعه، و نابساماني پس اندازها و سرمايه هاست، به مشكلي كه سرمايه ها به مسيرهاي بهينه هدايت نمي شوند. براي بهينه سازي گردش منابع مالي، تشكيل بازارهاي كارآمد و قوي ضروري است. بورس اوراق بهادار يكي ازبخش هاي اصلي بازار متشكل سرمايه در بسياري ازكشورهاست. نقش بورس، جذب و هدايت پس اندازها ونقدينگي سرگردان و پراكنده جامعه به مسيرهاي بهينه است به گونه اي كه با تخصيص بهينه منابع مالي كمياب، بخش عمده اي از سرمايه ها جذب سودآورترين فعاليتها و پروژه ها مي شود. براساس آمارهاي انتشار يافته در 10 سال 1984 تا 1994 ارزش سهام در بازارهاي دنيا 5 برابر شده است و به رقم 18 هزار ميليارد دلار رسيده است. نسبت ارزش كل سهام مبادله شده به توليد ناخالص جهان كه در سال 1985 معادل 3 درصد بود در سال 1995 به 17 درصد افزايش يافت. نگاهي به بازار سرمايه در كشورمان نشان مي دهد كه تاسال 1368 بورس تهران در اين بازار كمترين نقش راداشت و سرمايه هاي كوچك و پراكنده عموما بدون استفاده بوده و در جريان سرمايه گذاري قرارنمي گرفتند. از طرف ديگر سودآوري بالاي فعاليت دربازارهاي ديگر از جمله طلا، خودروسواري، سكه و... موجب شده تا سرمايه هاي متوسط و بزرگ نيز كمتر تمايل داشته باشند تا در بورس اوراق بهادار فعال شوند. عملكرد نه چندان مناسب بورس اوراق بهادار تهران طي سالهاي 70 تا 72 گريز سرمايه ها از اين بازار راتسريع و شدت بخشيد. از سال 1373 به اين سو و به دنبال ركود نسبي كه در بازار طلا سكه خودرو و... حاكم شد، سرمايه هاي زيادي به بورس اوراق بهادار تهران سرازير شده است و هنوز ادامه دارد. با توجه به اينكه سرمايه گذاري در بورس اوراق بهادار مي تواند سالم ترين سرمايه گذاري از نظر اقتصادي باشد لازم است، بعضي از نارسائيهاي موجود كه در حال حاضر در كاركرد بورس تهران مشاهده مي شود مرتفع شود. رفع اين نارسائيها مي تواند بورس اوراق بهادار تهران را به يكي از جذابترين مراكز جذب سرمايه هاي كوچك و پراكنده تبديل سازد. با آگاهي از اينكه مسئولان بورس تهران اقدامات مفيدي براي شفاف كردن عمليات اجرايي در اين سازمان انجام داده اند و تنها براي برطرف كردن نارسائيهاي موجود - كه از شدت و دامنه آن به مرور كاسته شده است - گزارش حاضر تلاش دارد تا برخي از آنها را به تصوير كشد. قيمت هر سهم يك شركت بزرگ كه دربورس تهران عرضه مي شود در مدتي كمتر از 18 ماه باجهشي حيرت انگيز نزديك به 20 برابر شد. به عبارت ديگر اگر كسي در اول سال 1374 رقمي معادل 100 هزار تومان را صرف خريد سهم اين شركت بزرگ كرده ارزش است سهام آن در حال حاضر معادل 2 ميليون تومان شده است. اگر فرد خوشبختي به هر دليل توانسته بود كه در سال 1374 رقمي برابر با يك ميليون تومان را صرف خريد سهام اين شركت كند همين امروز قيمت سهامش نزديك به 20 ميليون شده است! در يك روز گرم تابستان تعدادي از كارگزاران بورس تهران به همراه دبيركل اين سازمان و تعدادي ديگر ازكارشناسان براي ديدن از شركت ياد شده به محل اين كارخانه رفتند. سوال اصلي كارگزاران اين بود كه چرا مديران شركت در دادن اطلاعات خست به خرج داده و به اين ترتيب پيش بيني قيمت سهم شركت را غيرممكن كرده اند. به گفته دوستي كه در اين جلسه حضور داشت، مديرعامل زيرك شركت از دادن پاسخ درست و روشن به كارگزاران طفره رفت. به گفته دست اندركاران بورس تهران، شركت يادشده درشرايط حاضر در دوران اطلاعات به موقع يك شركت وظيفه شناس است. اما به نظر مي رسد كمي دير شده است. بي سابقه است براساس گزارش هاي در دسترس در سال 1374 نيز بورس تهران از رونق خوبي برخوردار بود. در اين سال بيش از 430 ميليون سهم به ارزش 1880 ميليارد ريال معامله شد كه در مقايسه با سال 1373 از لحاظ تعداد در حدود 200 درصد و از لحاظ مبلغ 140 درصد افزايش داشت. يعني اهميت بورس تهران در جذب و به گردش در آوردن سرمايه هاي كوچك و بزرگ فزوني يافت. تازه ترين گزارش منتشر شده از سوي بورس اوراق بهادار تهران حاكي است در 6 ماه اول ميليون 576امسال و 721 هزار سهم از سهام شركتهاي عرضه شده دربورس توسط 107 هزار نفر از خريداران به ارزش 2662 ميليارد ريال معامله شده است. به عبارت ديگر تنها در 6 ماه اول امسال ارزش سهام معامله شده 40 درصد بيشتر از ارزش آن در يك سال گذشته است. به گفته كارشناسان قفل شدن بازار ارز و طلا از يك سو و متعادل شدن قيمت بعضي از كالاها از جمله خودرو سواري از طرف ديگر موجب شده تا رويكرد به بورس اوراق بهادار در بين اقشار گوناگون جامعه افزايش يابد. تشويش و اطمينان در دفتر مديرعامل يكي از كارخانه هاي بزرگ كشور كه توليدات آن جزو كالاهاي اساسي كشور است نشسته و در خصوص مشكلات صنعت بحث مي كنيم. وي مي گويد: سخت درگير تهيه ريال هستم تا بتوانم ارزي را كه براي خريد مواد اوليه به كارخانه اختصاص داده شده است را وارد چرخه كار كنم. مي گويم: چرا از طريق عرضه سهام در بورس اقدام به تامين نقدينگي نمي كنيد. مي گويد: به نظر مي رسد شرايط حاكم بر بورس شرايطچندان مناسبي نيست. با اينكه از كاركرد بورس اطلاع كافي دارم نسبت به آينده آن نوعي نگراني دارم. واقعيت اين است كه تعداد پرشماري از كساني كه نقدينگي اندك خود را در بورس سرمايه گذاري كرده اند نيز به دليل ناآشنايي با كاركرد بورس نوعي تشويش ذهني دارند. يك كارشناس بورس مي گويد: يكي از دلايلي كه نوعي تشويش و اضطراب دارند اين است كه عملكرد بورس در كشورمان غيرطبيعي است. به اين معنا كه سرمايه گذاران علاقه مندند در كوتاهترين مدت بالاترين بازدهي را بدست آورند و وقتي اين شرايط حاصل نمي شود دچار تشويش مي شوند. اطلاعات نمي دهند. دكتر محمدمهدي استاد بهكيش دانشگاه در گردهمايي مديران شركتهاي پذيرفته شده در بورس گفت: براي افزايش كارايي بورس تهران بايد سيستم اطلاعاتي اين سازمان بهبود پيدا كند. به گونه اي كه اطلاعات مربوط به وضعيت شركتها به طور كامل و بدون تاخير زياد به دست متقاضيان و سرمايه گذاران برسد. بازارهايي كه اطلاعات مالي شركتها را به خوبي منعكس كنند و به آساني در اختيار همكاران قرار دهند، بزرگتر هستند و كسب سرمايه در آنها به نحو كاراتري صورت مي پذيرد. محمدرضا كارشناس قديمي اقتصادي معتقد است: در شرايط حاضر بورس تهران در زمينه اطلاع رساني به شكل مناسب عمل نمي كند. اين نارسايي به دو بخش عمده تقسيم مي شود. به گفته وي در حال حاضر مشاهده مي شود كه مديران شركتهاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران درارائه اطلاعات كوتاهي مي كنند. اين مسئله در بعضي مواقع موجب افزايش كاذب و يا ثبات و يا حتي كاهش كاذب قيمت سهام شركتها مي شود. قديمي ادامه مي دهد: اطلاع رساني نامناسب از سوي مديران شركتهاي پذيرفته شده در بورس اگر اطلاعات خود را از وضعيت شركت درست و بهنگام ندهند متقاضيان سهام براساس شايعات موجود در بورس اقدام به خريد سهام مي كنند و قيمت سهام آن شركت را بي مورد افزايش مي دهند. پس از اين اتفاق زماني كه اطلاعات صحيح در مورد وضعيت شركت منتشر مي شود، قيمت سهام شركت فرضي به شدت سقوط مي كند و آن دسته از سهامداراني كه با قيمت هاي بالا اقدام به خريد سهام كرده اند زيان مي بينند. كارگزاران، اطلاعات در شرايط حاضر در بورس تهران تعداد نه چندان زيادي كارگزار وجود دارند كه در خريد و فروش سهام شركتها و همچنين قيمت آنها تاثيرگذار هستند. كارگزاران بورس تهران به دليل طبيعت كارشان زودتراز سهامداران و متقاضيان به تازه ترين اطلاعات شركتهايي كه سهام آنها در بورس عرضه مي شود دست مي يابند. محمدرضا قديمي در اين باره مي گويد: اطلاعاتي از قبيل ميزان فروش ماهانه شركتها، پيش بيني درامد متعلق به هر سهم و.. بايد همزمان با ارائه به كارگزاران، از طرف سازمان بورس به سرعت و به سهولت در اختيار متقاضيان خريد سهام شركتها قرار گيرد. در شرايط حاضر به دليل كمبود وسايل اطلاع رساني از سوي سازمان بورس و همچنين نبود اين وسايل در نزد كارگزاران و از طرف ديگر تمايل به انحصار در ذخيره اطلاعات از سوي بعضي از كارگزاران موجب مي شود تا متقاضيان عادي خريد سهام با كمترين اطلاعات اقدام به اين كار كنند. مدير يكي از كارخانه ها مي گويد: هنگامي كه براي امضاي سهام فروخته شده شركت به دفتر كارگزاران مي روم ازاينكه سهام شركت عموما در اختيار افراد يك خانواده و يا چند خانواده است تعجب مي كنم تا 300 نفر 40 از افراد يك فاميل به دلايل دسترسي به اطلاعات شركت و اطمينان از سودآوري آن توانسته اند سهام شركت ما را خريداري كنند. يك كارشناس اقتصادي معتقد است: براي جلوگيري ازتمركز و انحصار اطلاعات در دست كارگزاران تاسيس شركتهاي مشاوره داد و ستد سهام شركتها توسط افراد با صلاحيت صادر شود. انصاف انصاف حكم مي كند كه متقاضيان خريد سهام شركتها دربورس تهران در زمان اقدام به اين كار از نظر داشتن اطلاعات دست اول در شرايط برابر باشند. به گمان كارشناسان شرايط حاكم بر بورس اوراق بهادارتهران در حال حاضر به گونه اي است كه بعضي از خريداران از مزيتهايي سود مي برند كه در اختيار همگان نيست. آن دسته از افراد عادي كه در بورس تهران فعاليت دارند معتقدند اگر آشنايي شما با صاحبان اطلاعات در بورس تهران اندك باشد و يا اصلا با آنها آشنايي نداشته باشيد نمي توانيد به آساني سهام شركتهاي موفق را خريداري كنيد. ايجاد رقابت از طريق افزايش شركتهاي كارگزاري مي تواند اين شبهه را كه خريد سهام خوب با پارتي بازي آسانتر است را در بورس تهران كاهش دهد. يك كارشناس اقتصادي متعقد است: براي اينكه كار دراين زمينه شفافيت داشته باشد لازم است شرايطي راايجاد كنيم تا كارگزاران در خريد سهام بامحدوديتهايي قانوني مواجه شوند.