Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750702-6087S1

Date of Document: 1996-09-23

آخرين روزهاي جنگ پنهان اولين روزهاي جنگ تمام عيار ريشه هاي تهاجم، به مناسبت هفته دفاع مقدس (بخش آخر ) ظرف سي و چند روز پس از آغاز جنگ، رهبران عراق لحن خود را تغيير دادند. گزارشهايي كه از دفاع مقدس، شهادت طلبي و جسارت ايرانيان مخابره مي شد، واقعيت تمدن ايران اسلامي را به عراقي ها تفهيم مي كرد. آنان به تازگي دريافته بودند كه وارد چه معركه اي شده اند. در اينجا، پيش از آنكه به بيان اخبار آخرين رويدادهاي تجاوز را تا آغاز رسمي جنگ بپردازيم، لازم است برخي انگيزه هاي عراق را در فرو غلطيدن به اين ورطه وارسي نماييم. بي گمان شرايط داخلي آغازانقلاب در ايران و آشفتگي هاي دوران گذار، نقش مهمي درايجاد اين طمع خام در ذهن رهبران بعثي عراق و شخص صدام داشته است. او تصور كرد كه مي تواند بخشي از خاك پهناور ايران را ضميمه كشور كوچك خود اين نمايد آرزويي بوده است كه ازديرباز، نژادپرستان عرب نسبت به خوزستان و هموطنان عربي زبان ايران داشته اند. كمك بي حد و حصر و علني عراق به نيروهاي ضدانقلاب، نظير سازمان خلق عرب، كومله و اكراد شورشي عمدتا در همين راستا معني مي يافت. سعدحداد عضو شوراي فرماندهي عراق در فروردين ماه 1359 در مصاحبه با روزنامه واشنگتن پست، با توجه به شرايط صدورانقلاب، آرزوهاي كودكانه رهبران عراق - و در حقيقت تحريكات امريكا و شيوخ عرب - را بدون توجه به روح قدرتمند و جاويدان مذهبي وملي در ايران چنين بيان كرد: ايران پس از آيت الله روح الله خميني يا به طور حتم قبل از مرگ وي قطعه قطعه خواهد شد. و علت اين رخداد سياست گمراه كننده، در قبال اقليتهاي ملي است. سياستي كه به استقلال آتي منجر خواهد شد، در حالي كه آنها اكنون فقط خودمختاري مي خواهند. ( ). 63 شگفتا اين پيش بيني به نحو عجيبي درست بود، اما نه درباره ايران بلكه در باره خود عراق، طي سالهاي 1369 تا هم اينك; و گويا اين روند همراه با خونريزيها فجايعي بيشتر همچنان نيز ادامه داشته باشد! حداد در اين مصاحبه رجزهاي بسياري رجزهايي خواند كه يادآور و شايسته خودستاييهاي جاهلي تا زيان در عصر جاهليت يا عصر خلفاي عباسي بود و نه دوراني كه خودآگاهي و ديپلماسي عاقلانه و قدرت و ثبات اجتماعي - اقتصادي، جانشين تفكرات نژادگرايانه و ارجوزه هاي قبيلگي شده است. نكته ديگر اين بود كه مدعيات عراق در بازپس ستاني جزاير سه گانه توسط اعراب مسئله ساز شد. صدام و حزب بعث با طرح اين مدعا، قصد داشتند تا حمايت همه جانبه عربان را به نفع خود جلب سعدول نمايد حمادي چند روز پس از آغاز جنگ ادعا كرد كه جزاير ابوموسي، تنب كوچك و تنب بزرگ در سال 1971 توسط شاه اشغال شده است! ( ) 64 اما واهي ترين حرفها از دهان صدام حسين تراوش مي كرد. وي كه مرتبا لاف جنگ قادسيه را مي زد، علنا و صراحتا خود را در موقعيتي مي ديد كه شرطهاي چندگانه اي را به ايران ديكته كند. اولا مسئله جزاير، ثانيا بازپس گيري و تسلط بر اروندرود، ثالثا خودمختاري و القاي جدايي خوزستان - و حتي كردستان - از ايران و در نهايت تحميل برخي تضمينهاي سياسي و مرزي به ايران. نيويورك تايمز چند روز پس از شروع جنگ نوشت: صدام حسين، قرارداد تحقيرآميزي را كه ايران قدرتمند در سال 1975 (به عراق ) تحميل كرده بود، لغو وي نمود مي خواهد ضعف و در صورت امكان، سرنگوني رژيم آيت الله روح الله خميني را در ايران نشان دهد. ( ) 65 اما به واقع اين سخنان توسعه طلبانه، تنها از خوي وخيم صدام و رهبران بعثي و مشكلات داخلي عراق سرچشمه نمي گرفت، بلكه بخش مهمي از آن مربوط به تحليل غلط استراتژيستهاي دولت عراق از وضعيت ايران، اطلاعات غلط شورشيان و ضدانقلابيون داخل ايران و بالاخره تحريكات امريكا و شيوخ وابسته عربي بود. مجموع اين مسائل، عراق را به سوي پيروزي رهنمون نساخت، بلكه فقط كلاه گشادي بود كه بر سر مشتي تروريست تازه حاكم بغداد رفت و خيالات غريب آنان را به كابوسي پانزده ساله براي سراسر عراق بدل ساخت. گواه اين حرف، شرايط كنوني عراق، وضعيت بين المللي آن و جنگهاي خانمانسوز داخلي اين كشور تاسف انگيزاست... حمايت فرصت طلبانه دول عربي از صدام روز آغاز جنگ، شاذلي قليبي، دبيركل اتحاديه عربگفت: عراق جهت بازپس گيري اراضي خود اقدام كرده و بايد مورد حمايت قرار گيرد. ( ) 66 چند روز بعد راديو بغداد پيامي پخش كرد كه از سوي شاه خالد، پادشاه عربستان صادر شده بود و در آن حمايت كامل آن پادشاهي ازجنگ ملي عليه فارسهاي ايران اظهار شده است. كويت و شيوخ اطراف خليج فارس نيز مرتبا اظهاراتي دال بر حمايت از برادران عرب و ادعاهاي حقوق عربي را طرح مي كردند. مراكش و موريتاني نيز بلافاصله پس از جنگ به جمع ديگر كشورهاي عرب حامي عراق پيوستند و بالاخره خبرگزاري دولتي عراق اعلام كرد شاه حسين پادشاه مراكش، در تماسي با سفير عراق در رباط، حمايت كامل مراكش از عراق را در جنگ با ايران اعلام نموده است. ( ) 67 نزديك به يك دهه بعد، همين كشورها، از ترس تجاوزعراق و در حمايت از كشور بسيار ناچيز كويت كه به اشغال بعثيان درآمده بود، ناچار شدند نيروهاي خود را تحت امر امريكائيان قرار دهند و سراسر عراق را درهم بكوبند.. عراق به بهانه جنگ با ايران، نه فقط نيروهاي ارتش خود را گسترش داد و ارتشي از مردم عادي به نام جيش الشعبي فراهم كرد، بلكه مقادير بسيار سرسام آوري سلاح و مواد شيميايي به حساب ملت عراق، از فرانسه، امريكا، ايتاليا، آلمان و بويژه روسيه خريداري كرد. اين در حالي بود كه رهبران نظام جديد ايران، قراردادهاي سابق خود را به نفع صلح درمنطقه و سازندگي داخلي كشور مرتبا فسخ مي نمودند. اين سلاحها با پايان جنگ عراق عليه ايران، مي رفت تا دماراز روزگار برادران و متحدان عرب در آورد، تا آنكه آنان به ناچار تن به تحت الحمايگي علني دولت امريكادادند!! امام خميني سالها پيش از اتمام جنگ، حمله عراق به كويت و نتايج آن را صراحتا پيش بيني نموده بودند و اين يكي از نشانه هاي واقعگرايي سياسي در ايران، در مقابل تحليلهاي غيرواقعي دول عربي بود. تحريك عراق از سوي امريكااز هنگام پيروزي انقلاباسلامي ايران و تيره شدن روابطايران و امريكا، روابط عراق وامريكا به تدريج بهبود يافت. اين بهبودي، كنترلي درحقيقت، يكجانبه، پنهان وتحريك آميز از سوي امريكائيان بود، وگرنه امريكا هيچ گاه وجود دولتي توتاليتر، باپتانسيل موجود در عراق را درنزديكي اسرائيل - كه مي تواندنقش پشتيباني و لجستيك براي سوريه داشته باشد - رانخواهد پذيرفت. اساسامناقشات و اوضاع داخلي عراق و ديپلماسي رهبران اين كشور، همواره در برابر سوريه معكوس عمل كرده و آن كشور را درمناقشه با اسرائيل تضعيف ساخته است. اين همسويي پنهان عراق و اسرائيل، روياروي ايران انقلابي، به هماهنگي امريكا و عراق در طول سالهاي تا 1358 پايان جنگ تحميلي مبدل شد. نيويورك تايمز درمردادماه 59 نوشت: به گفته مقامات رسمي، علاقه امريكا به داشتن روابط بهتري با عراق، به دليل حركت عراق در كاهش وابستگي نظامي و اقتصادي اش به اتحاد شوروي وبه دليل دشمني مداوم با ايران افزايش يافته است. ( ) 68 درحقيقت رهبران عراق قصد داشتند منصب ژاندارمي منطقه را كه پس از سقوط شاه بي صاحب مانده بود اشغال كنند. گاردين در مهرماه 1359 چنين نوشت: صدام حسين در تلاش است كه خود را به جاي شاه، ژاندارم منطقه خليج قرار دهد و مطمئنا او با توسل به حملات زميني، دريايي و هوايي به ايران، بهترين راه ممكن را درپيش گرفته است كه توسط آن بتواند به قانونگذاران كنگره امريكا و دوستان صهيونيست امريكا بقبولاند كه رهبري است كه امريكا مي تواند با او معاملات جدي به عمل آورد. ( ) 69 جالباينكه اين معامله جدي هنگام اشغال كويت توسط عراق به نام عمليات توفان صحرا صورت گرفت و مواجب رهبران عراق، نقداپرداخت شد و هنوز هم اين پرداخت ادامه دارد... طه ياسين رمضان در پايان مهرماه 1359 در گفتگوبانيويورك تايمز در موردنبردهاي جاري در شهر پالايشگاهي آبادان و بندر نفتي خرمشهر گفت: ما به پاكسازي اين منطقه ادامه داده، شهرهاي عربستان! را خواهيم گرفت.. او ضمن اعلام امضاي قرارداد 1975 افزود: ما تصميم گرفتيم جهت مجبور ساختن تهران به شناسايي حقوقمان و احترام به آنها واردخاك ايران شويم. ( ) 70 اماچند روز بعد با تشكل شورانگيز وساده انقلابيون ايران، زمزمه هاي ديگري شنيده شد. ساندي تايمزنوشت: طرح اصلي عراق درتعرض به ايران، داير برپيشروي سريع و پيوستن به قبايل محلي ايران شديدا غلط ازآب درآمده است ( ) 71 باتلاقي بزرگ با فريادهاي يا مرگ ياشهادت گسترده شده رودخانه بود انقلابيون ايران از زمين، ترك و كرد و لر و بلوچ وفارس و تركمن و عرب وگيلك و... از، شهر و روستا به غرب و جنوب سرازير شد، تاپاسخ سنگي را كه دزدي جبون به خانه افكنده با بود، باراني از تخته سنگهاي ابدي بدهند. ( ) 72 آخرين روزهاي جنگ پنهان; اولين روزهاي جنگ تمام عيار در هجدهم درگيريهاي شهريور 59 بي سابقه اي درمرزها رخ داد. علاوه بر نبردزميني جنگنده هاي هوايي ايران و عراق وارد نبرد شدند. ( ) 73 عراق آرايش نيروهاي خود را به سوي جنگ گسترده و تمام عيار در تمام طول مرزهاي غربي و جنوب غربي ايران سوق داده بود. آنان قصد داشتند با يورشي سريع، علاوه بر فتح خوزستان، تمام نقاطسوق الجيشي غرب و برخي مناطق شمال غربي ايران را اشغال كنند. دستور حمله، ديگر صادر شده بود. اما پيش از فرمان آغاز جنگ تمام عيار توسط بعثيان، احكام پنهاني و كنايي، از سوي رهبراني در آن سوي اقيانوسها صادر شده بود. يكي از روزنامه هاي ايران، خبري كوچك كه كمتر مورد توجه قرار گرفت را به چاپ رسانده بود، خبري كه با تحليل محتواي آن مي توان دستور صدور جنگ به عراق و چراغ سبز امريكا به اين بيچارگان فريبخورده را دريافت. علاوه بر اين مضمون همين خبر، نوعي آنتريك نژادي و تلقين قدرت به رهبران و نظاميان كشوري بود كه بعدها در طول يك جنگ ده روزه ويران شدند. معاون وزير امور خارجه امريكا گفت: به سود منافع سياست خارجي و اقتصادي امريكا است كه فروش 200 ميلون دلار هواپيما را به عراق كه وزارت خارجه هفته قبل رد كرد، تصويب كند. وي افزود: عراق قدرت عمده اي در خاورميانه مي شود. آن كشور بزرگترين نيروي زميني در اين ناحيه را دارد. عراق در خاورميانه نقش مهمي در هر دو جهت، هم شرق و هم غرب ايفا خواهدكرد... ( ) 74 به دنبال حملات بسيار گسترده عراق كه از نيمه شهريور آغازشده بود، در 21 شهريورماه منطقه خان ليلي به اشغال عراقيان درآمد و دو روز تمام آن منطقه صحنه نبرد بود. يك روز بعد، رئيس جمهور وقت ايران با نخست وزير و فرماندهان نيروها در غرب كشور، جلسه اي نظامي برگزار كردند و وضعيت نيروها و مخاصمات را بررسي نموده، تصميماتي در جهت افزايش آمادگي اتخاذ كردند. ( ) 75 در همين روز اتفاق منطقه اي مهمي رخ داد كه بي ارتباط باآغاز جنگ رسمي در چند روزآينده نبود. به دنبال تحولاتي درون نظام سياسي زمينه هاي تركيه، مساعدي براي تحرك بيشتر ارتش عراق در شمال اين كشور به وجود آمد. ژنرال كنعان اورن در تركيه، پس از تماس و هماهنگي با جيمي كارتر دست به كودتاي نظامي زد ( ) 76 اين كودتاي نظامي تاثير فوري خود را در جابجاييهاي سريع ارتش عراق در مناطق كردنشين شمال عراق نشان داد. در 27 شهريور 1359 صدام حسين رسما اعلام كرد كه قراردادتعيين حدود مرزي ايران و عراق را معتبر نمي شناسد. ( ) 77 جنگ شدت بي سابقه يافت. در نبردهاي هوايي، چند ميگ عراق سرنگون شد. سپس ناوچه ها و نيروهاي دريايي دو كشور درگير شدند و سواحل همجوار هر دو كشور آتشباران گرديد. ( ) 78 از اين روز به بعد وقوع جنگ تمام عيار مسجل شده بود. حمله عمومي عراق در همه مرزها سرانجام در روز 31 شهريور ماه با 1359 حمله چند اسكادران هوايي عراق به فرودگاههاي ايران آغاز شد. تجاوزي كه از مدتها قبل از سوي عراق آغاز شده بود، رسما وارد مرحله اي گسترده شد و همه شئون، امكانات و نيروهاي موجود دو كشور را به اين چالش هشت ساله وارد دفاع ساخت مشروع و مقدس ملت ايران، عظمت اين سرزمين مقدس، و عظمت انقلابي را كه رخ داده بود نشان داد. وحدت ملي و مذهبي ايران تحت زعامت امام خميني به سرعت آشكار شد و ظرف سي و چند روز رهبران عراق لحن سخن خود را تغيير دادند. گزارشهايي كه از دفاع، شهادت طلبي و جسارت ايرانيان مخابره مي شد، واقعيت تمدن غول آساي ايران اسلامي را به عراقيان تفهيم مي كرد. آنان به تازگي دريافته بودند كه وارد چه معركه اي شده اند... پانوشتها- 55 كيهان - 56 7 ارديبهشت - 59 كيهان - 59 18 ارديبهشت -كيهان - 4 57 59 58 خرداد- كيهان 10 59 59 خرداد-كيهان -12و 13 59 60 خرداد و- 61 كيهان - 62 6 شهريور- 59 كيهان - 15شهريور 59 - 63 واشنگتن پست -11/4/1980- 64 گاردين /9/1980 27برابر با 5 مهر 59- 65 نيويورك تايمز28/9/1980- 66 /9/1980 21الشرق الاوسط ( 30 شهريور)67 59 - نقل از كتاباسناد تجاوز به روايت مطبوعات خارجي بنياد حفظ آثار و ارزشهاي دفاع مقدس 1372 صفحات 41 50 68 تا- نيويورك تايمز -6/8/1980- 69 گاردين -24/9/1980- 70 نيويورك تايمز 29/10/1980- 71 ساندي تايمز -26/10/1980-اشاره 72 به مضمون سخني از امام خميني ( ره ) درباره حملات هوايي صدام به فرودگاههاي ايران - 73 كيهان - 74 19 شهريور- 1359 كيهان - 75 13 شهريور- 1359 كيهان - 22 1359 76 شهريور-همان - 77 كيهان - 78 27 شهريور-همان 1359