Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750628-5767S1

Date of Document: 1996-09-18

ريشه هاي تهاجم به مناسبت هفته دفاع /مقدس قسمت اول اشاره: هفته دفاع مقدس، علاوه بر يادآوري رادمرداني كه از تماميت و جاودانگي سرزمين اسلامي ايران دفاع كردند، فرصتي براي بازانديشي به مسائل جنگ تحميلي عراق عليه ايران نيز هست. جنگي كه طولاني ترين جنگ قرن و يكي از عظيم ترين مناقشات بين المللي بوده در است اين جنگ كه انقلاب و نظام نوپاي اسلامي ايران، ناچار به دفاعي همه جانبه شد، تمامي ملت ايران تحت قيادت رهبر كبير انقلاب، حضرت امام خميني (ره ) به دفاع برخاستند و پوزه متجاوزان بعثي و حاميان آنان را به خاك ماليدند. اما به درستي مي بايد ماهيت و علل اين جنگ خانمانسوز كه موجب هدم و هدر امكانات مسلمين شد موردبررسي قرار در گيرد مقاله ذيل، ضمن بررسي پيشينه حزب بعث عراق و ماهيت فاشيستي آن، با تكيه بر اخبار خام جرايد سعي شده است تصويري از علل و شرايط آغاز جنگ عراق عليه ايران ترسيم اين گردد مقاله با درود به روان پاك شهداي معظم دفاع مقدس، به مناسبت حدوث هفته دفاع مقدس به خوانندگان گرامي تقديم مي گردد. سرويس مقالات حزب بعث، به طوركلي در جهان عرب پس از احزاب كمونيست در اين كشورها ظهور كرد. اين اعلام موجوديت برابر بود با سالهاي 411940 در دانشگاه دمشق، و با شركت گروههاي غيررسمي و كوچك كه در حول و حوش مسائل حادي كه در سوريه و لبنان وجود داشت پديد آمد. هنگامي كه ميشل عفلق نامزد انتخابات مجلس سوريه شد، گروههاي كوچكي كه هسته اوليه حزب بعث بودند، اصول عقيدتي خود را به صورت يك بيانيه سياسي منتشر نمودند و اين نقطه آغاز رسمي فعاليت بعثي ها بود. سپس كنفرانس بنيانگذاري، با شركت دويست تن از نمايندگان قشر روشنفكر سوري، لبناني و اردني (يعني فارغ التحصيلان دانشگاه، كارمندان دولت، كارشناسان حرفه اي و بخصوص معلمين ) در كافه رشيد دمشق در چهارم آوريل 1947 آغاز به كار كرد. موضوع اصلي اين گردهمايي سه روزه، بررسي اساسنامه حزب، انتخاب رئيس، انتخاب كميته (سه نفره ) اجرايي و بررسي گزارشهاي سياسي ايدئولوژيكي بود. ( ) 1 ميشل عفلق در اولين كنگره قومي به رياست حزب برگزيده شد. وي سپس به عنوان دبير كل و سرانجام قبل از اخراج از حزب عنوان رهبر بنيانگذار را گرفت. همين كنفرانس، صلاح الدين بيطار، جلال السيد و واهبالغنيم را به رهبري قومي انتخاب كرد. علاوه بر اين اساسنامه حزب بعث مورد تاييد قرار گرفت و اهداف سه گانه آن بدين ترتيب عنوان شد: - 1 وطن عربي يك واحد تجزيه ناپذير سياسي اقتصادي است و هيچ كشورعرب قادر نيست در انزوا از ديگر كشورهاي عرب نيازهايش را تامين كند. - 2 ملت عرب يك واحد فرهنگي است و تمام اختلافهاي فرزندانش القايي و بدلي مي باشند كه با بيدار شدن انديشه عربي از ميان خواهد رفت. - 3 سرزمينهاي عربي از آن عربهاست و تنها آنها حق اداره مصرف امور ثروت و تعيين سرنوشت آن را دارند. ( ) 2 با اينهمه به طور كلي، پس از جنگ دوم جهاني، حزب بعث به مثابه نوعي ناسيونال - سوسياليسم، يا به قولي، به عنوان يك تفكر اساسا پراگماتيستي ناسيوناليسم عربي به نمايش بگذارد. اصول نژادپرستانه و بسيار محدود عربي اين حزب، عليرغم جاذبه هاي سطحي آن براي برخي اعراب، خاصه آنكه روياروي تهديدات صهيونيستي قرار گرفته بودند، بعدها به درستي فهميده شد. زماني كه منازعات منطقه اي به پشتوانه همين اصول گسترش يافت و درگيريهاي سياسي و نظامي منجربه كشته شدن هزارها انسان و عقب ماندن ملت عرب از گردونه روابط سالم منطقه اي شد. حزب بعث، دوران متحولي را پشت سر نهاده كه به طور خلاصه مي توان آن را چنين برشمرد- 1 وحدت سوريه و مصر- 2 تاسيس احزاب بعث سوريه و عراق - 3 پديد آمدن اختلاف ميان بعثي هاي عراقي و سوري - 4 وحدت سه جانبه و - 5 محكوميت عفلق. وحدت سوريه و مصر كه تجلي وحدت عربي محسوب مي شد و از آن به عنوان جمهوري متحد عربي نام مي بردند، بدنبال تشنجاتي درحكومت ناصر منحل در شد اوت 1960 چهارمين كنفرانس قومي با صدور دو قطعنامه اين بحران را گسترش داد و حزب بعث انتقادهاي گسترده اي از آن به عمل آورد. پس از انحلال جمهوري متحد عربي، مرحله نويني از تاريخ حزب بعث گشوده مي شود و رهبران بعثي از جنبش هاي تجزيه طلب حمايت كرده و نظريه وحدت در زير گرايشات منطقه اي پنهان گرديد. اين امر بر روي حزب بعث عراق تاثير گسترده اي داشت. در فوريه 1963 حزب بعث با كمك برخي عناصر ملي گرا عليه رژيم عبدالكريم قاسم در عراق دست به كودتا زد. آنان با سرعت و خشونت اقدام به پاكسازي و سر به نيست كردن مخالفان نمودند. اما روش تند آنها، انزجار افكار عمومي داخلي و خارجي را برانگيخت و موجب انزواي بعثي ها و سپس شكاف ميان جناحهاي نظامي و غيــرنظامــي حــزب شد. ( ) 3 حزب بعث عراق كه پيوسته در صدد به دست آوردن قدرت سياسي بود و كوشش آن در 8 فوريه 1963 و پس از موفقيت در سرنگون ساختن قاسم در مرحله بعد كه مي بايد اداره امور كشور را به دست مي گرفت، به علت مبارزه عبدالسلام عارف با آن، با شكست روبرو شده بود. عارف با استفاده از فرصت مناسب، با كمك برخي از افسران بعثي دست به كودتا زد، اما به محض ناتوان ساختن جناح غيرنظامي بعث، تعداد زيادي از اعضا و طرفداران بعثي ارتش را پاكسازي كرد. بدين ترتيب، موقتا موقعيت بعث در عراق ويران شد و شاخه هاي نظامي و غيرنظامي به دو جناح چپ و راست تبديل شدند. ( ) 4 حزب بعث كه به علت ضعف نيروي خود مي خواست بدون خونريزي به قدرت برسد، با سرهنگ عبدالرزاق نايف، رئيس سازمان امنيت عراق و سرهنگ ابراهيم داود فرمانده گارد رئيس جمهور كه هر دو از افسران غيربعثي بودند تباني كرد و با دادن وعده نخست وزيري و وزارت دفاع به آنان، همكاري آنان را كه براي مرحله اول كودتا - يعني بر كناري عبدالرحمن عارف - نياز داشت جلب كودتا نمود در 17 ژوئيه 1968 بدون خونريزي به موفقيت انجاميد، عبدالرحمن عارف، كه برخلاف عبدالسلام، روحيه اي مماشات طلب داشت، از رياست جمهوري بر كنار و به انگلستان تبعيد شد و به جاي او احمدحسن البكر كه در كودتاي قبلي نخست وزير عبدالسلام عارف شده بود اين بار به رياست جمهوري انتخاب گرديد. ( ) 5 اين بار سران حزب بعث به سرعت موقعيت خود را تحكيم كرد و چون داراي ايدئولوژي خاصي بود، به اتهام ضدانقلابي بودن، به زنداني كردن و شكنجه مخالفان خود پرداخت و بسياري از آنان را كشت ياترور نمود. كثرت به دار آويختگان به حدي بود كه دبيركل سازمان ملل در مقابل آن عكس العمل شديدي نشان داد. حسن البكر حسن البكر؟ كيست از اهالي تكريت در شمال بغداد است و در جريان سرنگوني و اعدام فيصل و خانواده وي در سال 1958 براي اولين بار وارد سياست شد. ولي تا سال 1963 هيچ سمت رسمي نداشت. عبدالسلام عارف كه در نوامبر همان سال قدرت را در دست گرفت، وي را به عنوان دوست نزديك خود به مقام نخست وزيري - معاون رياست جمهوري - منصوب كرد. ولي به تدريج روابط بين آن دو به تيرگي گراييد و البكر از مقام خود كنار رفت. وي به مدت پنج سال به صحنه قدرت عراق بازنگشت. چنانكه گفته شد، بعد از مرگ عارف، برادر وي عبدالرحمن، قدرت را به دست گرفت، ولي او هم به كمك ژنرال عبدالرزاق نايف و بعثيون عراق، در ماه ژوئيه 1968 در كودتايي ساقط شد. نايف خود بعثي نبود و بعثي ها با توجه به تجربه عهد عبدالسلام عارف، ظرف دو هفته او را بر كنار نمودند و در نتيجه زمينه براي اينكه حسن البكر بتواند به راس هرم قدرت در عراق برسد، فراهم شد. البكر در نطق تلويزيوني خود به گذشته ها اشاره كردو گفت: در اين ساعت ما به ياد انقلاب بزرگ خود در روز 17 ژوئيه مي افتيم. يازده 1968 سال پيش مردم عراق موفق شدند كه راهپيمايي خود را به سوي آينده آغاز كنند و اين از بركت انقلابي بود كه حزبسوسياليست عربي بعث رهبري كرد. به اين ترتيب راهپيمايي به سوي آزادي و حيثيت آغاز شد. انقلاب موفقيت آميز و كاملي بود و پيروزي و تداومي را به بار آورد كه انقلابهاي پيشين فاقد آن بودند. نخستين دستاورد بزرگ آن، اين بود كه استقلال كامل كشور را تامين كرد. اما روز عمده براي بكر 20ژوئيه 1968 روز بود كه دهمين لشكرتانك به رهبري حمدي التكريتي، كنترل بغداد وايستگاه راديو بغداد را به دست گرفت و در آنجا اعلاميه شماره 27 شوراي انقلاب مبني بر سقوط دولت نايف و انتخاب بكر به عنوان فرمانده كل نيروهاي مسلح اعلام شد. روز بعد، البكر، كابينه جديدي در عراق تشكيل داد. دو ماه بعد صدام حسين كه در آن زمان تازه 32 سالش شده بود به عنوان معاون شوراي فرماندهي برگزيده شد و به اين ترتيب اومرد شماره 2 عراق شد. با هدايت صدام حسين عراق توانست اقداماتي براي آشتي با كمونيستها انجام دهد. بكر در 1971 اقدام به تشكيل جبهه ملي نمود. اين جبهه متشكل بود از بعثي ها، احزاب دموكراتيك كردو كمونيستها. نكته مهم در اين جبهه، ناديده گرفتن شيعيان به عنوان بخش مهمي از مردم و اهالي سرزمين عراق بود. صدام با دو بار سفر به زمينه شوروي، را براي گسترش روابط بااين كشور و امضاي قرارداد دوستي و همكاري - در1972 9 آوريل - موافقت اين كشور را براي همكاري در كليه زمينه ها به دست آورد. اوهمچنين توانست توطئه كودتايي در 1973 را خنثي كند و جنگ سركوبگرانه را عليه كردهاي شمال عراق در 1974 اداره نمايد. ( ) 6 بدين ترتيب حتي مخالفان صدام حسين نيز او را لايقترين سياستمدار عراقي دانسته و موفقيتهاي وي را كه به وسيله خشونت بي حد و مرز به دست آمده بود به حساب درايت و لياقت وي نهادند. اما واقعيت اين بود كه خوي سركوبگر و بي رحم او كه در آن زمان به سركوب مخالفان مبادرت مي ورزيد، به زودي بدل به استراتژي توسعه طلبانه اي شدكه طي جنگهاي طولاني و گسترده با ايران و كويت، علاوه بر از ميان بردن امكانات منطقه، عراق را به ويرانه اي خوفناك و اسف انگيز بدل ساخت. رضا مسعودي پانوشتها- 1 نقل از مقاله دوران تحول در حزب بعث نوشته طارق اسماعيل - ترجمه سعيد برزين، مندرج درتحول سياسي در سوريه، شركت انتشار 1365 94 2 ص - مقاله نبرد حزب بعث عربي اشتراكي در كنگره هاي ملي 641947 همان صفحات 95 96 3 و و- 4 همان - 104 5 ص -نقش عراق در شروع جنگ و بررسي تاريخ عراق و انديشه هاي حزببعث، نوشته دكتر منوچهر پارسا دوست شركت انتشار 1369 ص 68 -25 6 كيهان تير- 1358 از تحليلي به مناسبت كناره گيري حسن البكر