Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750627-5664S1

Date of Document: 1996-09-17

... گرچه باشد در شير نوشتن شير، در حاشيه نابساماني توليد و عرضه لبنيات مهندس حق شناس: ميزان يارانه اختصاص يافته به شير در سال 74 حدود ميليارد 165 ريال بود. امسال باوجود افزايش حدود چهل درصد به نرخ خريد شير و با درنظر گرفتن ساير هزينه هاي توليد مبلغ 148 ميليارد ريال تخصيص يافته كه فقط پاسخگوي يارانه 7 تا 8 ماه شير توليدي امسال خواهد بود. يك دامدار: سرمايه گذاران مايل به راه اندازي گاوداري جديد نيستند. اگر برنامه ريزي مناسب همراه باحمايت چند سال پيش دولت صورت بگيرد، مي توان واردات كره را متوقف كرد. كسي منكر اين نيست كه مي توان شير ارزان توليد كرد. اما چه كسي تضمين مي كند كه علوفه ارزان بين دامداران توزيع؟ مي شود يكي از عوامل اصلي افزايش قيمت شير، قيمت علوفه است. بنابراين خواسته دامداران تنها افزايش قيمت شير نيست; بلكه وجود يك ضابطه قانونمند در عرضه و تقاضاي علوفه است. به گفته كارشناسان و متوليان امر، يك گاو به طور ميانگين روزانه بين 30 22 تا كيلوگرم شير توليد مي كند; در حالي كه براي توليد همين ميزان شير، نصف اين ميزان علوفه مصرف مي كند. اگر در كنار مصرف علوفه، هزينه هاي نگهداري گوساله را نيز منظور كنيم، سوددهي دامداران كاهش چشمگيري خواهد داشت و توليد آن را غيرمنطقي خواهد كرد. توليدكنندگان مي پرسند: آيا با جو كيلويي 530 ريال ذرت 140 ريال و كلش 240 ريال مي توان به ادامه توليد به قيمت فروش كنوني اميدوار ؟ بود .حق شناس مدير عامل شركت صنايع شير ايران در زمينه قيمت تمام شده شير و ميزان توليد شير كشور مي گويد: با توجه به قيمت خريد شير خام از دامداران به ازاي هر كيلوگرم 710 ريال قيمت تمام شده يك ليتر شير پاستوريزه شيشه اي با احتساب سود عادلانه تحويل در مغازه 900 ريال و براي مصرف كننده 1000 ريال است. وي مي افزايد: طبق آمارهاي موجود، كل شير قابل جمع آوري در كشور بالغ بر 2 ميليون تن در سال است كه بيش از يك ميليون تن آن جذب كارخانه هاي صنعتي مي شود. البته با توجه به ظرفيت جذب بيش از 2 ميليون تن شير در كارخانه هاي صنعتي، به دلايل گوناگون ازجمله فرهنگ مصرف، دوري راه، امكان تبديل شير به فراورده هاي لبني غيربهداشتي و... بخش عمده اي از شير به كارگاههاي كوچك سنتي عرضه كننده محصولات غيربهداشتي تحويل مي شود. براي تغيير اين وضع جذب و افزايش فعاليت كارخانه ها و به كارگيري تمامي توان و ظرفيت آنان، همكاري گسترده مسئولين بهداشتي كشور، آگاهي مردم در عدم استفاده از محصولات لبني غيربهداشتي و رواج فرهنگ مصرف فراورده هاي لبني پاستوريزه و بهداشتي، ضروري است كه به تدريج با قطع فعاليت غيراصولي و غيرقانوني كارگاهها و توليدكنندگان سنتي، بستري مناسب براي هرچه بيشتر فعال شدن كارخانه هاي صنعتي فراهم شود. دامداري و حمايت دولت يك دامدار با اظهار گله از نبود حمايت كافي دولت در اين زمينه بر اين باور است: در حال حاضر سرمايه گذاران كمتر راغب به راه اندازي طرح هاي گاوداري اند. اگر برنامه ريزي مناسب همراه با حمايت چند سال پيش دولت صورت بگيرد، مي توان واردات كره از خارج را متوقف كرد. دامدار نبايد به امان خدا رها شود! وي مي افزايد: تا چند سال پيش براي حمايت از دامداران، دولت يارانه نسبتا مناسبي پرداخت مي كرد. اكنون با افزايش هزينه هاي انرژي، آب، ماشين آلات، لوازم يدكي، كارگر و علوفه، ديگر ادامه كار ممكن نيست. بيشتر دامداريها فروشنده لوازم و ابزار گاوداري هستند تا خريدار آن! اين دامدار گله دارد كه با وجود آنكه در سالهاي اخير قيمت خريد شير افزايش يافته، اما از طرف ديگر قيمت علوفه نيز به طور سرسام آوري بالا رفته است. تصور اينكه دامداران براي تهيه علوفه مورد نياز دامهابه توليد آن بپردازند، در عمل با مشكلاتي بزرگ روبرو است. زمين مناسب به اندازه كافي به ويژه در اطراف تهران نيست. دوگانگي در سياست هايكي از كارشناسان امور دامي بر اين باور است كه دولت مي تواند باارائه وام با بهره كم از طريق خريد تضميني شير، زمينه را براي خريد علوفه مورد نياز دامداران فراهم كند: جو توليد داخلي در فصل برداشت پارسال به قيمت 360 ريال عرضه مي شد و هم اكنون به 530 ريال رسيده است. اما آنچه كه آينده دامداران را تهديد مي كند فقدان سياست هاي همگون بين وزارت كشاورزي و جهاد سازندگي است. وي مي افزايد: در حال حاضر متولي دامداران كشور، وزارت جهاد سازندگي است. اما سرپرست توليد علوفه دامي وزارت كشاورزي است. چگونه مي توان بين اين دو وزارت خانه براي حمايت از دامداران كوچك و بزرگ توازن ايجاد؟ كرد آن يكي درصدد است قيمت محصولات زراعي را افزايش دهد و در اين ميان نيز از هيچ كوششي فروگذار نمي كند، و اين يكي مصمم است فراورده هاي لبني را تامين كند. در اين عرصه بازنده اصلي دامدار است. ناصري از تعاوني دامداران مهاد با اشاره به ارتباط منطقي قيمت علوفه و قيمت توليد شير مي گويد: امسال به خاطر وضعيت نامناسب كشاورزي، توليد ذرت، جو، گندم وعلوفه از رشد چشمگيري برخوردار نبود. در مذاكره با شركت صنايع شير ايران مقرر شده بود درقبال تحويل هر تن شير به كارخانه ها 11 تن جو دريافت شود. اين رويه از 20 سال پيش مرسوم بوده; اما متاسفانه امسال به خاطر كمبود محصول جو، تعهدات موردنظر صورت نگرفت. درنتيجه دامداران براي خريد جو به بازار مراجعه كردند كه در افزايش قيمت جو موثر بود. وي مي افزايد: با اينكه قيمت دولتي جو 315 ريال بوده ولي هم اكنون قيمت يك كيلو جو ازقيمت گندم بالاتر رفته افزايش است، قيمت جو نيز بر ساير علوفه دامي تاثيرگذار است. مثلا قيمت كاه و كلش هم افزايش يافته است. علاوه بر آن، شير توليدي مازندران، اراك، خراسان و سايرشهرستانها به تهران عرضه مي شود. اما هيچ وقت علوفه دامي اين شهرستانها براي مصرف دامهاي تهران عرضه درحال نمي شود حاضر روزانه 150 تن شير از ساير مناطق كشور به تهران وارد مي شود. شايد اين مسئله در كوتاه مدت بر توليد شير تهران تاثيرگذار نباشد; ولي در درازمدت دشواريهايي را به دنبال خواهدداشت. مهندس حق شناس. ضمن تاكيدبر ضرورت كاهش هزينه هاي سربارشركت هاي دولتي متقابلامي پرسد: چگونه ممكن است هزينه هاي سربار شركتي بالا ولي باشد، نرخ فروش محصول توليدي آن باوجود كيفيت برتر بدون دريافت يارانه كمتر؟ شود دست يابي به نرخ محصولات لبني توليدي كارخانه هاي دولتي و خصوصي و همچنين مقايسه هر يك از آنها با هم امر بسيار ساده اي است. به همين جهت نرخ هاي مصوب فراورده هاي اين شركت همواره مورد اعتراض كارخانه هاي بخش خصوصي بوده; زيرا آنان معتقدند كه با اينگونه نرخ هاي فروش امكان سودآوري برايشان وجود ندارد. درحالي كه همين قيمت ها براي صنايع شير همواره سود عادلانه همراه داشته است. مرغ ها خوشبخت ترند! صنعت مرغداري با دامداري تفاوت ماهوي دارد; اما هردو صنعت براي توليد موادغذايي جامعه تلاش مي كنند، از سوي ديگرهر يك از آنان در ادامه راه به حمايت هاي دولتي وابسته اند. اما چرا وقتي مشكل تامين دان مرغ به صورت يك مسئله حاد درجامعه نمود پيدا يكباره مي كند، ميليونها جوجه قرباني مي شوند و هزينه هاي تمام شده گوشت مرغ افزايش مي يابد ودرنتيجه مشكل كمبود گوشت مصرفي مرغ و تخم مرغ دوچندان مي شود، اما در مورد دامداري اين گونه عمل نمي شود! در اين سالها قيمت مرغ چقدرافزايش داشته؟ است قيمت؟ شيرچطور . دكتر مزيني، كارشناس مي گويد اموردامي: ارزيابي، قيمت شير در جهان براساس جداولي تعيين شده كه در آن هزينه هاي پرسنلي، استهلاك سرمايه و ماشين آلات، خوراك، برق، آب منظور موضوع مي شود شير به خاطر مصرف بالاي آن در جوامع يك پيشرفته، مسئله سياسي - اقتصادي و اجتماعي است. بنابراين مسئولان جوامع پيشرفته مي كوشند قيمت شير در جامعه مشكل آفرين نباشد. درحال حاضر تعيين قيمت واقعي يك كيلوگرم شير باتوجه به افزايش عوامل توليد دشوار با است اين حال تنها راه حل ممكن براي ايجاد يك قيمت واقعي در بازار، حمايت لازم از دامداران است. اگر دولت بتواند افزايش هزينه هاي توليد را به گونه اي جبران كند، مشكل توليد شير نسبتا حل خواهدشد. وي مي افزايد: در كشورها مرسوم است /3 5كه تا 5 برابر قيمت يك كيلوگرم جو را براي قيمت يك كيلوگرم شير درنظر مي گيرند. اگر قيمت جو دچار نوسان قيمت شود، شير نيز تغيير مي كند. اما دامداران ما براي ايجادتوازن اقتصادي ناخواسته مجبورند گاوهاي مولد را بفروشند. به هرحال بررسي مستمر نوسانات هزينه هاي تمام شده و ارزيابي منافع دامداران مي توانند از بروز مشكلات آتي جلوگيري كند. دامداران و قراردادهاي دولتي در طبقه سوم ساختماني در خيابان ايرانشهر عده اي از دامداران عضو تعاوني مهاد جمع شده اند تا در مورد مشكلات موجود توليد و عرضه شير گفتگو كنند، همه آنان به نوعي نگران آينده اند. دكتر خليلي. يكي از اعضاي تعاوني، با اشاره به يك سويه بودن قراردادهاي دامداران با سازمانهاي دولتي مي گويد: يكي از مشكلات موجود بر سر راه توليد شير، وجود اين قراردادها است كه عملا دامداران در تنظيم نقش مهمي برعهده ندارند. شير به عنوان يك فراورده فاسدشدني هميشه درمعرض خطر است و ما مجبوريم آن را به كارخانه ها عرضه كنيم. در طول روز صدها تن شير را دامداران به كارخانجات شير پاستوريزه عرضه مي كنند. اما هيچ وقت بازار شير در اختيار آنها نيست. از سوي ديگر امكان ايجاد صنايع جانبي براي جلوگيري از فاسدشدني شير نيز از توان دامداران خارج است. ترابي فرد. يكي ديگر ازدامداران، در زمينه ايجاد صنايع تبديلي شير براين باور است: درحال حاضر كه دامداران حتي در خريد مواد اوليه براي گاوداريها دچار دشواري هستند، چگونه مي توانند در صنايع تبديلي كه نياز به سرمايه گذاري عظيمي دارد دخيل؟ باشند در سالهاي گذشته ما فقط به عنوان امضاءكننده قراردادهادر سازمانهاي دولتي بوده ايم. اما هيچ وقت اظهارنظري نكرده ايم، در بسياري موارد نظرات تصويبي به ما ديكته شده است. وي مي افزايد: آيا شير يك فراورده استراتژيك است يا چرا؟ نه به تناسب قيمت قيمت گندم، چغندرقند افزايش پيدا؟ نمي كند چرا درحالي كه سازمانهاي دولتي تلاش دارند تا از توليدكنندگان حمايت كنند، برق مصرفي دامداري به صورت صنعتي محاسبه؟ مي شود دوگانگي موجود نيز در زمينه توليدو تامين علوفه و توليد شير نيز مشكلي بر مشكلات افزوده است، اگر متوليان سازمانهاي دولتي به اين باور برسند كه مشكل دامداران، مشكل يك سازمان دولتي نيست، شايد تاحدودي مسائل رفع شود. متولي دامداران ريشه يابي؟ كيست اين كه چرا تناسبي بين حمايت هاي آشكار سازمانهاي دولتي در توليد شير كمتر وجود دارد، شايد از حوصله بحث گزارش خارج ولي باشد هم اكنون عرضه بذر خوراك دامي براي كشت يا تامين علوفه موردنياز در اختيار وزارت كشاورزي است، درحاليكه وزارت جهادسازندگي متولي توليد و عرضه شير است. سرانجام معلوم نيست چرا در اين ميان سياست هاي همگوني دنبال؟ نمي شود توليد و عرضه شير به طورزنجيره اي با مسائل كشاورزي ارتباط نزديكي دارد. دست كم اگر علوفه و خوراك دام ارزان داده نمي شود، نبايد بذر نامناسب دراختيار آنان قرار گيرد. دكتر مزيني در زمينه مشاركت توليدكنندگان در عرضه شير مي گويد: مسئله توزيع و توليد به صورت چرخه مرتبط با هم عمل مي كنند. بنابراين تعاوني هاي توليد شير در تامين علوفه، خوراك دام، كشتارگاهها و توليد شير پاستوريزه بايد به طور مشاركتي دخالت داشته باشند. ازطرفي سازمانهاي دولتي بايد محصولات مرغوب كشاورزي را در اختيارآنان قرار دهند. همچنين با ارائه اعتبارات بانكي با بهره هاي اندك آنها بايد بتوانند چرخه توليد را تقويت كنند. دامداران در گود آتش هستند و منفعت طلبان درحاشيه آن به ارتزاق دسترنج آنها مشغولند. وي مي افزايد: امروزه قصابها، داروفروشان، علوفه داران، كارخانجات شير از توليد، بهره وري نسبتا مناسب مي برند. البته مي توان با مديريت بهينه در گاوداريها، هزينه هاي توليد را كاهش داده با اين حال مسائل اقتصادي شاه بيت كار دامداري است. اگر نتوانيم هزينه هاي اقتصادي را سرشكن كنيم، دامدار توان خود را از دست مي دهد و نه مي تواند نيروي انساني متخصص داشته باشد و نه حمايت بهداشتي مناسبي از دام ها به عمل آورد. گفتني ها در مورد شير و عرضه آن بسيار است، اما با اين حال مشكلاتي ديگر هم اينك دامداريها را تهديد مي كند كه خود قابل تامل است. نبود لوازم يدكي تراكتور و ماشين آلات دامداري، افزايش قيمت علوفه و خوراك دامي، واردات اسپرم گاوي از خارج، كاهش اعتبارات بانكي دامداريها و... همه به گونه اي در توليد و عرضه شير در آينده موثر خواهدبود.