Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750626-5610S1

Date of Document: 1996-09-16

افكار تقريبي; ريشه ها و عوامل فرهنگي گونه هايي از مسائل تقريب مذاهب اسلامي در مصر - بخش آخر وجود بهره ها، صوفيه، جعافره و گروههاي طرفدار اهل بيت ( س )از سويي و تفكر روشن برخي از علماي مصر، نظير شيخ محمود شلتوت، كواكبي و... باعث رشد افكار تقريبي در مصر شده است انتشار كتابالمراجعات كه مشروح مناظره بين عالم بزرگ اسلام عبدالحسين شرف الدين الموسوي ( ره ) از پرچمداران تقريب در جبل عامل لبنان، و شيخ سليم رئيس الازهر مي باشد نقش مهمي در زدودن سوء تفاهمات اهل سنت نسبت به شيعه داشته است. شيخ سليم درآخرين مراجعه اعتراف كرده است كه فرقي بين سني و شيعه وجود ندارد و اختلافات موجود ميان شيعه و سني كمتر از اختلافات موجود ميان امامان مذاهب چهارگانه است. در حقيقت، ايجاد تفاهم ودوستي بين شيعه و سني در محيطفرهنگي مصر، از استعداد بالايي برخوردار دلايل است اين امربه شرح زير مي تواند باشد- 1 وجود قبور تعدادي از منسوبين به اهل بيت (س ) نظيرمالك اشتر در مصر، باعث شده مردم اين كشور بيش از مردم ساير كشورهاي اسلامي نسبت به اهل بيت ( س ) اظهار محبت و ابراز ارادت نمايند. - 2 مردم مصر ذاتا داراي تمايل فراواني براي تفاهم و نزديكي با ساير برادران مسلمان منجمله شيعيان دارند و پس از پيروزي انقلاب اسلامي اين تمايل افزايش يافته است. - 3 وجود الازهر به عنوان يك مركز روحي و معنوي بزرگ كه درابتدا براي انتشار مذهب شيعه تاسيس شده و اهداف تقريبي را دنبال مي كرده است نيز نمي تواند ناديده گرفته شود. - 4 در بعد تاريخي تشكيل دولت فاطمي در مصر توسط شيعيان ودشمني تاريخي بين مصريان ووهابيون، همواره به عنوان سدي درمقابل دشمنان انديشه تقريبعمل كرده است، به همين دليل وهابيون عليرغم تلاشهاي فراوان در مصر موفق به بسط تفكر تفرقه افكنانه خود نبوده اند. جاي شگفتي نيست كه به دلايل فوق، برخي از قانونگذاريهاي مصر بر اساس مذهب شيعه باشد. براي مثال دو ماده از قانون مدني مصر از مذهب شيعه گرفته شده است. در دوران عبدالناصر، الازهر اقدام به انتشار يك دائره المعارف فقهي، تحت عنوان فقه اسلامي در مذاهب هشتگانه كه عبارت بودند از، چهار مذهب اهل سنت، مذاهب اثني عشري و زيدي و مذاهب اباضي و ظاهري نمود. در اين دهه، جمعيتي تحت عنوان اهل البيت در مصر تشكيل شد ودر وزارت امور اجتماعي با شماره 1852 به ثبت رسيد و به صورت نامنظم نشرياتي اين منتشرنمود جمعيت پس از پيروزي انقلاب اسلامي بنا به دستور انورسادات تعطيل اين جمعيت گرديد در مجموع نقش مهمي در امر تقريب بين مذاهب نداشت. در مصر، تيره سادات با عنوان اشراف شناخته مي شوند و جمعيت اشراف در مصر، حفظ نسب اموات منسوب به اهل بيت (س ) را به عهده دارد. در منطقه صعيد به ويژه استانهاي قنا واسوان گروهي به نام جعافره كه منتسب به حضرت امام جعفر صادق ( س ) مي باشند وجود دارند و داراي تفكرات تقريبي و همزيستي برادرانه با جماعت اهل سنت مي باشند. تعداد جعافره در مصر به 2 ميليون نفر مي رسد. بهره ها ( ) 1 گروه ديگري از شيعيان اسماعيليه آفريقا هستند كه در دوران حكومت انورسادات به مصر مهاجرت كردند و با استفاده ازتواناييهاي مادي خود وزير اوقاف مصر را تشويق به ترميم مساجد شيعي فاطميون، نظير مسجدالانور نمودند و اين مسجد تبديل به مقراين جماعت گرديد. بهره ها همچنين مسجدالحسين ( ع ) و مسجد زينب (س ) را ترميم و تجديد بنا نمودند. فرقه صوفيه در مصر كه از پيروان حضرت امام علي ( ع ) هستند نيز همواره همكاريهاي علمي خوبي با علماي اهل تسنن داشته اند. رهبران جنبش صوفيه در مصر كه واقف به علاقه مردم اين كشور به اهل بيت (س ) بوده اند همواره با فعاليتهاي فرهنگي خود مانعي براي رشد تعاليم تفرقه گرانه وهابيت و سلفيت شده اند. وجود بهره ها، صوفيه، جعافره و گروههاي طرفدار اهل بيت (س ) از سويي و تفكر روشن برخي از علماي مصر، نظير شيخ محمود شلتوت، كواكبي و... باعث رشد افكار تقريبي در مصر شده است - اگرچه فعاليتهاي وهابيون كه پس از دوره عبدالناصر آغاز و تاكنون ادامه داشته نيز همواره با رشد انديشه تقريب مقابله كرده است. پس از پيروزي انقلاب اسلامي درايران و برافراشته شدن پرچم اتحاد از سوي حضرت امام خميني ( ره ) مردم، مصر باشوق و حرارت زايدالوصفي پيام وحدت راتبريك گفتند اما دستگاههاي تبليغاتي غرب و شبكه بين المللي وهابيت با همكاري رژيم مصر، با انتشار كتب و نشريات فراوان سعي در مشوه نمودن چهره تشيع در جوامع سني مذهب كتابهايي نمود كه شيعه را ملامت نموده بود و كتب ديگري از دوران صفويه كه اهل سنت را مورد تهاجم قرار داده بود بيرون كشيده شد. بهره برداري از انتشارات الصحوه جهت انتشار كتببرعليه تشيع در مصر آغاز گرديدو بيش از صدكتاب را طي سالهاي 1983 تا 1986 منتشر كليه نمود هزينه هاي مادي انتشار اين كتب از طرف رهبريت وهابيون تامين مي گرديد. عليرغم خطراتي كه اين تهاجم در برداشت، تبليغ مفيدي براي تقريبيون گرديد و مردم مصرجهت شناخت موارد اختلاف شيعه و سني ترغيب شدند وبا ظهورمتفكرين معاصر در مصر، موضع طرفداران تقريب بين مذاهب تقويت گرديد. علامه شيخ محمدغزالي كه عالمي قابل قبول دربين تمامي اقشار مصر است چهره اي است كه همواره اختلاف ميان امت اسلامي را موردنكوهش قرار داده و از انديشه تقريب حمايت كرده است ( ) 2 و مي گويد: ترس از اختلاف در فقه جايزنيست زيرا اختلاف فقهااجتنابناپذير است. عمل كساني كه تقليد از مذهب به خصوص رامنع مي كنند يك تعصب بيش نيست اين عمل ترغيب رهروان خود به عدم تقليد از مذاهبديگر است كه نوعي تعصب مذهبي و تنگ نظري بوده وارزش ندارد. رهبران اخوان المسلمين نيزاهتمام فراواني به امر تقريبدارد و اتحاد امت اسلام رابراي مقابله با دشمن واحد دراين دوران ضروري مي داند. در اين ميان، دولت مصر درتلاش است از الازهر يك موسسه دولتي بسازد و از جايگاه اين دانشگاه و شيخ الازهر در جهت سركوب افكار تقريبگرايانه بهره جويد، اگر چه شيخ الازهر تلاش دارد شخصيت مستقلي از خود نشان دهد. يادداشتها- 1 در آسياي شرقي شيعه سه گروه دارد كه همه گجراتي الاصل اند و زبانشان گجراتي است. اولين آنها گروهي اسماعيلي به نام بهره هستند اين تقسيم بندي مربوط به دو خانواده است به نام مستغني و نزپار كه از مستغني دو شاخه باقي مانده يكي سليماني در يمن و ديگر بهره درهند مي باشد. اينان ( بهره ها ) ثروت زيادي كسب كردند و غالبا تحصيل كرده و اكثرا مهندس بودند و توانستند مراكزنيايشي به وجود آورند و در امور مذهبي به خصوص در قاهره سرمايه گذاري نمودند. به اعتقاد اينان مقبره حضرت زينب ( س )در دمشق نيست بلكه در قاهره است مسجدي هم بنام مسجد حسين ( ع ) دارند و آن را بازسازي نمودند و معتقدندسر امام حسين ( ع ) در دمشق نيست بلكه در قاهره آورده شده است. اينان مسجد الحكيم رابازسازي نمودند اين اولين گروه شيعه بود - سخنراني آقاي ژان كلودپزاد - بولتن دفتر مطالعات سياسي و بين الملل - شماره 71 - 2 روزنامه الاهرام - /12/70 17