Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750621-5293S1

Date of Document: 1996-09-11

شهركوبه قوانين پايدار طبيعت را ناديده گرفت درس هايي از زلزله بزرگ هانشين - آواجي ژاپن 1 تا پيش از مدرن سازي كوبه در اين منطقه حد اعلاي هماهنگي ميان انسان و طبيعت برقرار بود پيش گفتار: در ساعت پنج و چهل وشش دقيقه بامداد روز هفدهم ژانويه سال جاري ( /10/74 ) 27يك زلزله ناشي از گسل هاي فعال واقع شده در عمق بسيار كم ضربه زمين، مهلكي بر تاسيسات ساختمان ها، زيربنايي و شريان هاي حياتي ناحيه هانشين - آواجي كه نوعا يك شهر مدرن به شمار مي رود، وارد آورد. اين زلزله پرقدرت كه به تلف شدن جان بيش از شش هزارنفر، فروريختن دويست هزارخانه و آوارگي 310 هزار نفرانجاميد. درس هاي ذيقيمتي در زمينه توسعه شهري در ژاپن و چگونگي طراحي ساختمان ها به ما آموخت. منطقه اي كه در زلزله بزرگ هانشين بيشترين آسيب رامتحمل شد، درطول خط ساحلي و برروي چندين گسل فعال واقع شده است. اين ناحيه برروي باريكه اي به عرض يك الي دو كيلومتر متمركز شده است. از آن جايي كه بخش اعظم منطقه يادشده با يك ناحيه شهري داراي تراكم شديد جمعيتي همپوشي دارد، لذا زلزله نه تنها تلفات جاني بسياري به بار آورد، بلكه خسارات فيزيكي گسترده اي را كه بيش از ده تريليون ين براورد مي شود، موجب گرديد. بنابه تعريف، گسل فعال جايي است كه زمين چندين بار درلايه هاي سيلابي يا آبرفتي كه لايه هاي آغازين و واپسين دوران چهارم زمين شناسي به شمار مي روند، حركت كرده است. دوران چهارم، متاخرترين دوره در تاريخ كره زمين است كه /1ميليون 7حدود سال پيش تا زمان حاضررا دربر مي گيرد. از آن جا كه فهم ما از زمان با مقياس ساعات و روزهاسنجيده مي شود دوره /1 7زماني ميليون ساله فراتر از قوه درك ما است. اين سخن به ويژه هنگامي مصداق مي يابد كه طراحي و معماري شهري را درنظر آوريم. ذهنيت جامعه امروزي براين انديشه استوار است كه كره زمين حول محور بشريت قرار دارد و طول عمر شهرها و معماري آنها برطول عمر آدم ها مبتني است. در روزگار باستان، آدميان با ديده يكسره متفاوتي به زمان مي انديشند. در آن روزگار زمان براساس عناصر طبيعي سنجيده مي شد. امروزه شهرهاي مدرن ژاپن برحسب ساليان، دهه ها و درنهايت يك قرن برنامه ريزي مي شوند. اما كره زمين كه مبناي حيات ما است خود طول عمري يكسره متفاوت ازطول عمربشر دارد. اكنون به شرح عوارض ارضي ( توپوگرافي ) و تاريخچه شهر كوبه كه بيشترين آسيب را از زلزله ديده است. مي پردازيم: - 1 فرايند شكل گيري و فاجعه شهر مدرن كوبه شهر كوبه با يك ميليون وپانصدهزار جمعيت، در بين شهرهاي بزرگ و بين المللي ژاپن، مقام ششم را اين دارد شهر از قرن سيزدهم تا امروز يك شهر بندري و محل تبادل اطلاعات و كالا بين ژاپن، چين و كره بوده است. جريان آبي كه از كوههاي روكو سرچشمه مي گيرد محور مركزي توپوگرافي شهر كوبه را شيار داده است. اين منطقه كه در ميان كوهها محصور است و چارچوب يك محيط طبيعي را تشكيل مي دهد تا دريا امتداد يافته تا است قرن بيستم ميلادي شكل گيري و فاصله گذاري بين روستا طبق توپوگرافي طبيعي منطقه صورت مي گرفت. خانه ها روي كرانه هاي ماسه اي ساخته شده از زمين سفت بنا مي شد و در مناطق مرطوب و اراضي آبگير بين كرانه هاي ماسه اي ايجاد شده در اثر سيلاب رودخانه هاي كوهستان روكو، برنج كشت مي شد. به عبارت ديگر مي توان گفت در اين منطقه حداعلاي هماهنگي بين انسان و طبيعت برقرار بوده است. بيشتر ساختمان هايي كه درجريان زلزله فرو ريختند برخاك مرطوبي كه از آغاز قرن بيستم به بعد تشكيل گرديده بنا شده بودند. قسمت اعظم ناحيه زلزله زده در يك منطقه مرطوب مصبرودخانه واقع شده است. عقيده بر اين است كه اين ناحيه دردوران جومون از چهارهزار سال قبل از ميلاد دريا بوده است. اين ناحيه داراي خاك غني بوده و در آن برنج كاري مي شد. در جريان زلزله، خانه هاي چوبي سنتي با سقف هاي سفالي بيشترين آسيب را ديدند. بااين حال، خانه هايي از همان نوع كه بر روي كرانه هاي ماسه اي بنا شده بودند آسيب نسبتاكمتري ديدند. خسارات به ويژه در ناحيه دروني كه كرانه ماسه اي تشكيل يك مرداب مي دهد، سنگين بود. اين ناحيه در دوران جومون براي شكار و گردآوري خوراك مورد استفاده قرار مي گرفت و در اثر سيلابهاي دوران يايوئي (سالهاي 200 قبل از ميلاد تابعداز 300 ميلاد )رفته رفته كم عمق تر شد و بعدها به ناحيه مرطوبي براي كشت برنج بدل شد. در ابتداي قرن حاضر، شهرنشيني رواج يافت و تا دهه بيست ميلادي قسمت اعظم شاليزارها به نواحي مسكوني تبديل شده ژاپن در بود پي ترميم آسيبهاي شديد ناشي از جنگ دوم درطول جهاني، سالهاي دهه شصت ميلادي به يك دوره توسعه سريع اقتصادي پس از جنگ قدم نهاد. در خلال اين دوره، شهر كوبه پيشگام در توسعه مركز شهر خود و نواحي اطراف ايستگاههاي عمده راه آهن گرديد. ما در اين دوره همچنين شاهدافزايش سريع تقاضا براي مسكن هستيم كه موجب توسعه شهر به طرف خارج و كناره دريا و جزاير گرديد. براي تبديل دريا به خشكي، لازم بود از اراضي خشكي خاك برداشت شود. شهرها يكي پس از ديگري بنا شدند و شهر امروزي كوبه را به وجود آوردند. در نواحي كنار دريا، احياي اراضي به تقويت كاركردهاي بندري و تاسيس فضاهاي جديد شهري نظير روكو و پورت آيلندز منجر شد. اين فرايند مصنوعي دگرگون سازي كوهها و دريا به منظور توسعه موثر و گسترش اقتصاد خصيصه شهري، بارز توسعه شهري درژاپن دوران بعداز جنگ است. تعادل پايدار كنوني چشم نوازهاي طبيعي همچون دشت ها، كوهها، رودخانه ها، دماغه ها و دهانه ها درطول هزاران ميليون سال در اثر زلزله ها، فوران آتش فشان ها يا سيلابهاي ناشي از طوفان شكل گرفته اند. دگرگون سازي مصنوعي محيط طبيعي اين تعادل را نابود مي سازد. به عبارت ديگر، توسعه محيطزيست به تغييرات دست انسان، و اصلاحاتي سخت شكننده و ناپايدار پديد مي آورد، به ويژه آن هنگام كه اين ساخته هاي بشري با بلاياي طبيعي همچون زلزله وسيل روبه رو شود. مركز مطالعات و برنامه ريزي شهر تهران ادامه دارد