Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750621-5254S1

Date of Document: 1996-09-11

آري شود، وليك به خون جگر شود در حاشيه ركود فروش برنج داخلي اشاره: وقتي علي بيجاري براي صحبت با ما از وسط مزرعه به كنار جاده مي رسد سروصورت و بدنش خيس عرق است، انگار كه دوش گرفته است. در داخل مزرعه اويك زن ميانسال، يك دختر جوان و مردي لاغراندام نيز مشغول كار هستند. آنها بادست خوشه هاي برنج را از دل زمين كنده وبرروي هم تلمبار مي كنند. ازعلي بيجاري مي پرسم: چقدر به اين كارگرها دستمزد؟ مي دهي مي گويد: فاميلهايم هستند. دستمزد كارگران به اندازه اي زياد شده است كه براي ما ديگر صرف نمي كند كه كارگر بياوريم. اين روزها بسياري از برنجكاران خرده پاي شمال كشورمان دست روي دست گذاشته اند و منتظرند تا در قيمت هاي شلتوك توليدي آنها كه به طور متوسط 20 تا 30 درصد ارزانتر از قيمت سال گذشته است افزايش رخ دهد تا بتوانند هزينه هاي توليد خود راجبران كنند و سودي نيز براي گذران يك سال را فراهم كنند. انتظار اين زحمت كشان روستايي امسال به درازا كشيده است وبايد منتظر ماند و ديد كه آيا آنها به خواسته هاي خود مي رسند. تاسف آور اين است، امسال علاوه بر برنج داخلي كه به دليل واردات بيش از حد و نابهنگام آن هنوز مشتري پيدا نكرده است، محصول گوجه فرنگي و... نيز با اين مشكل مواجه هستند. بي گمان بازكاوي دلايلي كه منجربه ركود فروش بازار برنج داخلي شده است نياز به بررسي گسترده اي دارد. اين گزارش به اختصار بعضي مسائل را در اين باره بيان مي كند. از زور ناراحتي رگهاي گردنش متورم شده آهنگ بود، صدايش هر لحظه اوج مي گرفت و هنگام صحبت كردن كف دستهاي پينه بسته اش را برروي ميز چوبي فرسوده مي كوبيد. مي گفت: قيمت هر كيلو گرم گوشت 1200 هركيلوگرم تومان روغن 600 تومان قيمت هر عدد مداد تومان 21سياه شده است و... اما قيمت شالي (برنجي كه هنوزپوست آن كنده نشده است ) از پارسال تا امسال نه تنها زيادنشده است، بلكه كاهش نيز يافته است. ساير دوستان جعفر رجايي كه در قهوه خانه روستاي چوكام در اطراف شهر رشت دور هم جمع شده اند نيز وارد صحبت مي شوند و يكي از آنها مي گويد: شكر خدا، امسال بارندگي خوب بوده است، زمين جان گرفته و شالي زيادي داده است، اما چه فايده، وقتي قيمت ها پائين است... محمد كامياب يكي ديگراز كساني كه در جمع ما حضور دارد و مدعي است كه هم كشاورز است و هم خريدار برنج نيز مي گويد: كار خريد برنج پارسال در اين منطقه از دهم مرداد شروع شد، اما امسال، امروز كه در خدمت شما هستيم و شانزدهم شهريوراست، كسي حاضر به خريد و فروش برنج نيست. مهندس و حساب و كتابباحميد وحيدي يكي از كشاورزان برنجكار روستاي دللكا كه در حاشيه جاده پيربازار است سوار بر وانت براي صحبت با كشاورزان برنجكار راهي مزارع هستيم. وي مي گويد: اگر مي خواهي با آمار و ارقام در اين باره چيزهايي بشنوي خوب است نزد آقاي مهندس برويم و نيم ساعت بعد در مزرعه شخص يادشده هستيم. ازمهندس حسين مجاهدطلب مي پرسم: وضع برنج چطور مي گويد؟ است: امسال توليد درحد بالايي اما است، قيمت ها پائين است. وي مي افزايد: شلتوك برنج خزر پارسال به قيمت هر كيلوگرم 180 تومان خريدار داشت، اما امسال قيمت هايي كه پيشنهاد شده است هنوز از تومان 140 بالاتر نرفته است. به عبارت ديگر قيمت هر كيلوگرم شلتوك برنج خزردرصد 33 كمتر از قيمت پارسال خريدار دارد. حميد وحيدي صحبتهاي وي را ادامه مي دهد و مي گويد: قيمت هر كيلوگرم شلتوك برنج نوع خزر نيز امسال 110 تومان خريدار دارد كه در هر كيلوگرم 40 تومان كمتر از قيمت پارسال است. مي پرسم: ارقام هزينه هاي توليد را هم؟ داريد مهندس مجاهدطلب مي گويد: ارقام را با كمي تقريب مي توانم بگويم. قيمت هر كيسه 25 كيلوگرمي سم (كودي ) امسال نسبت به پارسال معادل 60 درصد هر ليتر علف كش معادل نيز رقمي تقريبا 65 درصد رشد داشته است. قيمت سم مايع نيز حدود همين رقم افزايش نشان مي دهد. واردات نابهنگام توليد شلتوك در ايران كه در سال 1363 /1 48معادل ميليون تن بود با رشدي معادل 133 درصد به /2 2رقم ميليون تن در سال رسيد 1373 كه به طورمتوسط رشدي /13 3معادل درصد را در سال نشان مي دهد. باوجود اين رشدمصرف برنج در سالهاي اخير و فراگير شدن مصرف آن در شهر و روستا موجب شده است تا بخشي از نياز كشور ازطريق واردات تامين شود. به گمان كارشناسان وابستگي بيش از 30 درصدي ايران به برنج خارجي موجب شده است تا چگونگي مديريت خريد خارجي اين محصول در ميزان قيمت برنج داخل تاثير چشمگيري داشته باشد. يكي از مديران كل وزارت كشاورزي كه در ارتباط با توليد برنج فعاليت مي كند مي گويد: ميزان خريد برنج خارجي در سال 1373 كه مي بايست حدود 700 هزار تن باشد در عمل درصد 40كمتر از اين رقم انجام شد كه اين مسئله يكي از عوامل گران شدن برنج داخلي در سال گذشته بود. وي ادامه مي دهد: پارسال نيز به جاي اينكه واردات برنج خارجي در حد تا800 700 هزار تن باشد در عمل واردات با 40 تا 50 درصد افزايش به /1 1رقم ميليون تن رسيد. وفور برنج خارجي در بازارهاي ايران كه از پارسال آغاز شده است و اعلام اينكه امسال نيز واردات تا حد قابل توجهي انجام شده و يا خواهد شد موجب شده است تا فروش برنج داخلي با مشكلات عديده مواجه شود. آگاهان مي گويند: اعلام كوپن برنج درست در فصل برداشت اين محصول در داخل يكي از عواملي است كه خريداران عمده را ترغيب مي كند تا زمان خريد را طولاني تر كنند. به نظر مي رسد، تصحيح مديريت خريد خارجي برنج و هماهنگي بيشتر بين توليدكننده و سازمانهاي بازرگاني كشور مي تواند در رفع بخشي از نارسائيهاي موجود در اين زمينه كمك كند. دلالان فرصت طلبنگاهي به بازار محصولات كشاورزي ايران از جمله برنج نشان مي دهد كه در بخش عرضه اين محصول رقابت زيادي وجود دارد كه دليل آن پرمقدار بودن عرضه كنندگان اين است ويژگي از سوي عرضه كنندگان موجب شده است تا عرضه كنندگان قدرت چانه زني كمتري داشته باشند. از سوي ديگر ويژگي طرف تقاضاي اين محصول انحصاري بودن است وخريداران عمده اي در اين بازار فعاليت مي كنند كه به لحاظ كم تعدادبودنشان مي توانند بر قيمت تاثير بگذارند. حسين مجاهدطلب مي گويد: به دليل اينكه توليدكنندگان برنج عمدتا خرده پا بوده و هزينه هايي را كه براي توليد انجام مي دهند عموما از طريق وام تامين مي كنند به هنگام فروش محصول با اضطرار مواجه هستند و حتي هنگامي كه قيمت فروش پايين است نمي توانند مقاومت كنند ودلالان فرصت طلب كه از اين موضوع آگاه هستند با قيمت هايي كه توسط خودشان تعيين مي شود موفق به خريد برنج مي شوند. حسن شاخصي نماينده مردم آستانه اشرفيه نيز مي گويد: در 2 سال گذشته يك عده افراد دلال فرصت طلب برنج را از كشاورزان با قيمت نازل خريداري كرده ودرفرصتهاي مناسب قيمت آن را براي مصرف كننده بالا مي برند. نماينده مردم آستانه اشرفيه در مجلس شوراي اسلامي ادامه مي دهد: چرا بايدقيمت هر كيلوگرم برنج داخلي در تهران 150 تومان بيشتر از قيمت آن در محل توليد باشد. مگر فاصله شمال تا تهران چقدر است كه اين ميزان اختلاف مشاهده مي شود. حميد وحيدي برنجكار روستاي دللكا نيز درباره فرصت طلبي دلالان برنج مي گويد: پارسال مازاد محصول مزرعه ام را براي فروش به عمده فروشان شهر رشت بردم. اكثر آنها مي گفتند كه چون مقدار محصولي كه عرضه مي كني زياد نيست و يك تن است، نمي توانيم پولمان را معطل اين مقدار كنيم. اگر مي خواهي بخشي از بهاي برنج را نقد و مابقي را اقساط مي دهيم. از مهندس حسين مجاهد طلب مي پرسم، براي رهايي از وضعيت نابساماني كه دلالان عمده برنج فراهم مي كنند چه راه حلي پيشنهاد؟ مي كني مي گويد: دولت مي تواند ازطريق تعاونيهاي روستايي كه در سراسر كشور فعال هستند، برنج 2 استان شمالي راكه توليدكننده اصلي اين محصول هستند با قيمت هاي عادله خريداري كند و به عنوان يك رقيب عمده براي تجار عمده برنج درآيد. فايده ورود دولت به بازاربرنج اين است كه درجه انحصار خريد را در اين بازار كاهش مي دهد و از طرف ديگر اين تعاونيها نيز مي توانند از طريق خريد و فروش برنج درآمدي را كه درحال حاضر به جيب تعداد كمي دلال عمده مي رود به خزانه دولت واريز كنند. فقرا، روي در روي هم ويژگي توليدكنندگان روستايي به ويژه توليدكنندگان برنج اين است كه اراضي آنها خرد و پراكنده است و به همين دليل از نظر درامدي جزو گروههاي كم درامد جامعه محسوب مي شوند. از طرف ديگر بخش عمده اي از مصرف كنندگان برنج كه در حال حاضربعد از نان پر مصرف ترين ماده غذايي در جيره غذايي مردم است نيزجزو طبقات كم درامد محسوب مي شوند. يك كارشناس اقتصادي مي گويد: مشكل تنظيم بازار مواد غذايي استراتژيك نظير گندم و نان در بسياري از كشورها از جمله كشور خودمان مي تواند زمينه ساز بحرانهاي اجتماعي و سياسي شود. به اين معني كه كاهش قيمت آنها در بازار به زيان فقراي روستايي و افزايش بي رويه آن نيز به زيان فقراي شهري مي شود. وي مي افزايد: به نظرمي رسد، در شرايط حاضر دولت با واردات برنج خارجي و توزيع آن به صورت كوپني از مصرف كنندگان حمايت مي كندو از طرف ديگر با دادن كود و سم ارزان قيمت به زارعان از آنها نيز حمايت مي كند و با توجه به اينكه منابع دولت محدود است و نمي تواند تا مدت زيادي پرداخت سوبسيد راهم به مصرف كننده و هم به توليدكننده ادامه دهد، بايد به تدريج راه حلهاي اصولي را شناسايي و اقدام به اجراي آنها كند. حسين مجاهدطلب مي گويد: در بيشتر كشورهاي دنيا، پرداخت سوبسيد به توليدكنندگان براي افزايش توليد و كاهش قيمت آن از طريق افزايش عرضه در دستور كار است. وي مي افزايد: يكي از راههايي كه مي تواند در ميان مدت به كار گرفته شود پرداخت سوبسيد نقدي به مصرف كنندگان كم درامد است تا بتوانند قدرت خريد خود را حفظ كنند. بايد انتخاب كردبامهندس قربانعلي خمسه مدير كل روابط عمومي وزارت كشاورزي درباره مسائل و مشكلات برنج همكلام شده ايم. به مهندس خمسه مي گويم: آيا وزارت كشاورزي براي حل مشكل برنجكاران چاره اي انديشيده است. وي مي گويد: اولا مشكل كنوني براي اولين بار نيست كه حادث مي شود، ثانيا اين اتفاق تنها براي محصول برنج پيش نيامده است، بلكه محصولات ديگر نيز با درجات مختلف اين مشكل را دارند. مهندس خمسه مي افزايد: مشكل اصلي اين است كه قيمت تمام شده برنج توليد داخل قادر به رقابت با برنج وارداتي نيست و تا زماني كه اين مشكل حل نشود به نظر مي رسد اين مشكل با شدت و ضعف ادامه داشته باشد. چاره نهايي اين است كه توليدكنندگان برنج آن دسته از ارقام برنج كه پرمحصول هستند را توليد كنند. با اين اقدام از يك سو محصول بيشتري بدست مي آورند و توليدات آنها نيز قادر به رقابت با ارقام برنج وارداتي مي شود و مي توان اميدوار بود كه در بلندمدت اين مشكل حل شود. يك كارشناس امنيت غذايي مي گويد: اين نكته را نبايد از نظر دورداشت كه كشور را نمي توان به اين دليل كه توليدات داخل از نظرقيمت توان رقابت با برنج خارجي را ندارد از رونق انداخت. وي مثال مي زند و مي گويد: براساس آمارهايي كه از سوي سازمانهاي رسمي ارائه شده است هزينه تمام شده برنج در ژاپن چندين برابر متوسط قيمت جهاني برنج است. اما ژاپني ها تا همين دو سال پيش در مقابل واردات برنج خارجي مقاومت مي كردند و با حمايت از زارعين برنجكار تلاش داشتند تا چتر امنيت غذايي را در جامعه خود گسترده تر كنند.