Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750619-5094S1

Date of Document: 1996-09-09

در حاشيه آپارتمان نشيني نه اين هستيم، نه آن بسياري از همسايگان ما در اين مجتمع آپارتماني نمي دانند كه زندگي در يك مجتمع با زندگي در خانه تك واحدي و شخصي تفاوتهاي اساسي دارد مرد از شدت سردرد در رختخواب مرتب از اين پهلو به آن پهلو مي شد. اندكي بعد كه در سايه مروت قرصهاي مسكن و خوابآور آرامش را مزمزه مي كرد، ناگهان با فرياد رعدآساي زن همسايه در رختخواب نيم خيز شد. همسرش اماگويي به اين فريادها بيشتر عادت داشت: چيزي نيست. بازم بچه هاي شيرين خانم اذيتش كرده اند. مرد كوشيد دوباره به اعصاب خودمسلط شود. سر را به زير پتوكرد. چشمش تازه گرم شده بودكه با صداي بلند راديو دوباره از خواب پريد. خطاب به زنش غريد: حالا چه وقت راديو گوش؟ كردنه زن با همان خونسردي پاسخ داد: صداي راديو منوچهر خان است. پيرمرد بيچاره گوشهايش سنگينه. مجبور است صداي راديو را تاآخر بلند كنه تا شايد دو سه كلمه اش را بشنود. مرد بعد از چند لحظه غرولندكنان سرش را دوباره به زير پتو كرد. كمتر از نيم ساعت بعد، بافرياد بچه هاي همسايه كه درپاركينگ فوتبال بازي مثل مي كردند، برق گرفته ها از خواب از پريد رختخواب بلند شد و نالان شروع به پوشيدن لباسهايش كرد. زن متعجب گفت: كجا داري مي روي مگر امروز استعلاجي نگرفته بودي. به من نيامده كه يك روز درخانه استراحت كنم. آرامش اداره از اين جا بيشتره. شايدآنجا بتوانم كمي بخوابم. بر طبق آمار و ارقام موجودتعداد شهرهاي كشور از شهر 200حدود در سال 1335 به حدود 600 شهر در سال 1373 رسيده و جمعيت شهرنشين در همين دوره از 32 درصد كل جمعيت به حدود 60 درصد افزايش يافته است. رشد شهرنشيني پديده آپارتمان نشيني را نيز در اين دوران همراه خود آورده است و پديده اخير نيز مناسبات اجتماعي خاص آپارتمان نشيني در كشور را پديد آورده است. خانم اعظم خاتم كارشناس مسائل اجتماعي در مورد مسائل آپارتمان نشيني مي گويد: آپارتمان نشيني الگوي جديدي ازسكونت، در زندگي شهري است. در صورت فراهم شدن امكانات و الزامات اين الگو مي تواند الگويي مطلوب و مفيد براي تامين مسكن شهرنشينان باشد. وي مي افزايد: آپارتمان نشيني يعني پيوستگي بيشتر فضاي خصوصي زندگي با فضاي عمومي. افزايش فضاي مشترك زندگي از يك سو واشتراك و نزديك شدن مرزها از سوي ديگر احتمال تداخل و مزاحمت را در ذات خود دارد و مثل ساير عرصه هاي زندگي جمعي امروز نظير كسب و كار، رفت و آمد و.. نيازمند قانون مند شدن است. دكتر مهدي طالب عضو هيات علمي و مدير گروه آموزش تعاون و رفاه اجتماعي دانشگاه تهران نيز درباره ضرورت اين شيوه از زندگي آپارتمان نشيني مي گويد: تمركز انسانها به دليل صنعتي شدن جامعه در شهرها و دشوار شدن گسترش شهرها به دليل هزينه هاي روبه تزايد خدمات اجتماعي و كمبود زمين مناسب و ساير علل موجب شده كه زندگي عمودي يا همان آپارتمان نشيني اجتنابناپذير شود. وي مي افزايد: آپارتمان نشيني نوعي انتقال فرهنگي همراه داردكه منجر به ايجاد مسائل و آدابويژه اي مي شود. در اين انتقال فرهنگي (آپارتمان نشيني ) درايران ما نه فرهنگ قديم خود راحفظ كرده ايم و نه با فرهنگ جديد تطبيق داريم بلكه مي خواهيم كه تلفيقي از اين دو فرهنگ راداشته باشيم. اين پديده دوگانگي موجب مي شود كه فرهنگ آپارتمان نشيني را به طور كامل جذب نكنيم و با مشكلاتي مواجه شويم. از سوي ديگر آپارتمانهاي احداث شده در كشورهاي صنعتي به گونه اي است كه اجزاي مسكن و يا اجزاي داخل يك آپارتمان متناسب با طرز زندگي و فرهنگ آنها طرح ريزي شده است. به عنوان مثال، سالن پذيرايي آپارتمانهادر آن كشورها تبديل به اتاق نشيمن شده زيرا در فرهنگ آنها براي ميهمان اتاقي در نظر گرفته نشده و اگر ميهماني هم بيايد بيرون از خانه از او پذيرايي مي شود. آشپزخانه بگونه اي طراحي شده كه فقط براي غذاهاي آماده و كنسرو شده قابل استفاده است و... ولي در كشور ما بهترين وبزرگترين اتاق منزل بعنوان سالن پذيرايي به پذيرايي ازميهماناني - كه در سال ممكن است 2 تا 3 مرتبه بيايند - اختصاص داده مي شود و آشپزخانه به گونه اي در نظر گرفته مي شود كه بانوي خانه بيشترين وقت را در آن مكان براي طبخ انواع غذاهاي مختلف مي گذراند. با توجه به افزايش زندگي آپارتمان نشيني شناسايي معضلات فرهنگي، اجتماعي اين شيوه از سكونت ضروري است تا بتوان با اتخاذ تدابيري صحيح به رفع واصلاح آنها پرداخت. فرهنگ، تنوع، تضادساكنين مجموعه هاي آپارتماني داراي فرهنگ ها و خرده فرهنگهاي متفاوتي هستند كه به اجبار در اين نوع منازل مسكوني در كنار هم زندگي مي كنند. با توجه به اين تنوع فرهنگي قاعدتا وجود تضادفر هنگي نيز در اين مجموعه ها دوراز انتظار نيست و همين مسئله موجب بروز مشكل و يا مشكلاتي براي ساكنين اين مجموعه ها مي شود. مهري - ش ساكن آپارتماني در شرق تهران مي گويد: متاسفانه بعضي از همسايه هاي ما نمي دانندكه زندگي در آپارتمان با زندگي در خانه شخصي تفاوتهاي اساسي دارد. وي مي افزايد: براي يكي از ساكنين آپارتمان ما از شهرستان مرغ و خروس و اردك مي آورند و او از آنها در بالكن و يا حمام آپارتمانش نگهداري مي كند. تمام همسايه ها از سروصدا و ساير مزاحمتهاي اين مرغ و خروسها شكايت اخلاق دارند بد ديگري هم كه دارد اين است كه بعضي از غذاهاي سرخ كردني را در راهرو جلوي آپارتمانش طبخ مي كند و در پاسخ به اعتراض با حالتي طلبكارانه مي گويد: اولا سرخ كردن اين غذاها در آشپزخانه موجب مي شود داخل خانه بو بگيرد. ثانيا چهارديواري است و اختياري و به كسي هم ربطي ندارد كه من چكارمي كنم. ناشناس در بسياري از مجموعه هاي آپارتماني شاهد بيگانه بودن همسايه ها با يكديگر هستيم، اين درحالي است كه از لحاظ فيزيكي بسيار نزديك به هم هستند. رويا - ح ساكن يك آپارتمان 8 واحدي مي گويد: من چهارسال است كه دراين آپارتمان زندگي مي كنم ولي بعضي از همسايه هاي خود را درسال چند بار بيشتر نمي بينم. من كارمند هستم فرصت ديدن همسايه هابرايم اندك است و به همين دليل از ويژگيهاي اخلاقي آنان كمترخبر دارم. دكتر طالب در خصوص روابط همسايه ها در يك مجتمع آپارتماني مي گويد: انتخاب همسايه درآپارتمان با افراد نيست در حالي كه در گذشته ساكنان محلات ثبات نسبي داشتندو گاهي تا دو سه نسل با هم در يك خانه زندگي مي كردند. در حال حاضر آپارتمان نشيني به علاوه اجاره نشيني موجبشده كه امروز همسايه هاي خيلي خوبي داشته باشيم ولي يكماه ديگر معلوم نيست كه همسايه هاي جديدمان چگونه باشند. شهرنشينان به طور متوسط 7 تا 10 بار محل زندگي و سكونت خود را تغيير مي دهندو همين مسئله موجب مي شود تا محيط زندگي شان نيزدگرگون شود. به همين دليل شناخت كافي همسايه ها از يكديگرو ايجاد ارتباط اجتماعي درزندگي آپارتمان نشيني با دشواري انجام مي شود. وجود اين شرايطموجب شده تا ما از لحاظ روابطمانند غربي ها شويم، يعني در حالي كه از نظر مكاني نزديكي كامل داريم و صداي همديگر را از پشت ديوار مي شنويم. از لحاظ اجتماعي و عاطفي فاصله خيلي زيادي با هم داريم. هزينه هاي مشترك و دردسرهايكي از معضلات كنوني آپارتمان نشيني در كشورمان وجود هزينه هاي جاري مشترك در مجموعه هاي آپارتماني است كه موجب بروز اختلاف ساكنان آپارتمانها مي شود. هزينه تعمير آسانسور، هزينه نظافت فضاهاي مشترك، اصلاح پوشش پشت بام، تهيه تجهيزات ايمني، سرويس و نگهداري تاسيسات و... بخشي از هزينه هاي مشترك محسوب مي شوند. سياوش - ه كه در يك آپارتمان 8 واحدي زندگي مي كند در اين باره مي گويد: من كارمند هستم. از 8 صبح تا 8 شب در بيرون از آپارتمان هستم، ولي هنگام پرداخت پول آب و گاز كه مي شود ازمن هم كه يك نفر هستم به اندازه ساير همسايگان كه تعدادشان بيشتر است پول مي گيرند. اين شيوه درستي نيست، چون مصرف آب و گاز نسبت مستقيم با تعداد اعضاي خانوار دارد. البته چند بار هم پيشنهاد كرده ام كه پول گاز و آب براساس تعدادافراد خانوار تقسيم شود ولي كو گوش؟ شنوا كتاني 15 هزار توماني! كمبود امكانات و فضاهاي تفريحي فرهنگي در بسياري از مجموعه هاي آپارتماني يكي ديگر از مواردي است كه موجب بروز اختلاف و تنش در ميان ساكنان مي شود. محسن - ص مي گويد: درآپارتمان ما كه فقط 9 واحد مسكوني دارد اصلا مقررات حاكم نيست. كودكاني كه در اين آپارتمان زندگي مي كنند به دليل محدود بودن فضاي داخل هردستگاه آپارتمان و نبود فضاي مناسب تفريحي در داخل مجتمع وقت و بي دقت براي بازي به بيرون از آپارتمان مي روند. به همين دليل درب ورودي آپارتمان اكثر اوقات بازاست. يك روز به همين دليل كتاني 15 هزار توماني ام را كه تازه 5 روز بود خريده بودم از جلو در آپارتمانم به سرقت بردند. موقعي كه به همسايه ها اعتراض كردم كه بچه هاي شما دربرا باز مي گذارند، بعضي ازهمسايه ها گفتند: بچه كه مرغ نيست پايش را ببنديم. دلش مي خواهد بازي كند. اگر ناراحت هستي كفشهايت را بيرون از آپارتمان نگذار. خانم خاتم در مورد ضرورت وجود فضاهاي باز تفريحي در آپارتمانها مي گويد: در مجتمع هاي آپارتماني، افراد بايد به فضاهاي عمومي مناسب و با امكانات مناسب دسترسي داشته باشند. زمين بازي، سالن اجتماعات و... بخشي از اين امكانات است كه مي تواند در داخل مجموعه هاي آپارتماني ساخته شود، در حالي كه سودجويي صرفه جويي، بعضي از سازندگان مجموعه هاي آپارتماني موجبشده است تا در اين مورد بادشواريهايي مواجه شويم. راه حلهاي اصولي با توجه به پديده روبه رشدآپارتمان نشيني بايد به دنبال راه حلهايي اصولي براي حل معضلات اين شيوه سكونت باشيم. كارشناسان مي گويند: يكي از اين راهها آموزش فرهنگ آپارتمان نشيني از طريق وسايل ارتباطي جمعي مانند تلويزيون، راديو، مطبوعات و غيره به ساكنان مجتمع هاي آپارتماني است. دكتر طالب در زمينه لزوم آموزش فرهنگ آپارتمان نشيني مي گويد: فرهنگ نياز آپارتمان نشيني، به آموزش دارد. براي اينكه اين پديده موجب بروزمشكلات غير قابل حل نشود بايدبا آموزش و تدوين مقررات كه خيلي هم مغاير با عرف نباشد همراه شود. وي ادامه مي دهد: مثالي بزنم. به دليلي يكسال در ژاپن زندگي مي كردم. در اين كشور /18 5يك آپارتمان متري اجاره كردم. وقتي براي عقد قرارداد رفتم اجاره دهنده خانه من حدود- 20 30 نفر ديگر كه آنها نيز خارجي بودند و آپارتمان اجاره كرده بودند را به محلي برده و به مدت 4 ساعت چند نفر به ما آموزش دادند كه از اين آپارتمان ها چگونه استفاده كنيم. اين آموزشها شامل مواردي چون محل وچگونگي نگهداري از زباله ها، و اينكه چه روزهايي خانه باشيم كه ماموران برق براي بازرسي مي آيند، در چه ساعتي ازروز بايد سكوت را رعايت كنيم و... مي شد. نكته جالب در اين آموزشها اين بود كه به ما تكليف كردند كه حتما با خريد هديه اي كوچك و دادن آن به همسايگان باآنها آشنا شويم. آنها مدعي بودند كه اين آموزشهافقط براي خارجيان نيست بلكه ژاپني ها نيز توسط صاحبخانه آموزش مي بينند. در جامعه ما اما، آموزش زندگي آپارتمان نشيني و اينكه حق مشترك يعني چه و چگونه آرامش ديگران را بهم نزنيم و... آموزش داده نمي شود. خانم خاتم در اين باره از زاويه ديگري مي گويد: آپارتمان نشيني در جامعه ما فاقد قانونمندي است. علاوه بر اين ضعف عملكرددستگاههاي مجري قانون نيز دراين زمينه مشهود است. وي مي افزايد: آموزش قوانين و اجراي فعال آن در اين زمينه از وظايف مهم دولت و نهادهاي عمومي است و بايد دستگاههاي محلي متناسب براي اجراي قوانين را تشكيل دهيم.