Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750610-4439S1

Date of Document: 1996-08-31

تامين اجتماعي; يك نظام، چند متولي گفتگو با مهدي كرباسيان و دكتر سيدمحمد جزايري كرباسيان: وقتي درامدافراد جامعه زير خط فقر است خدمات سازمان تامين اجتماعي هم زير خط فقر است جزايري: در هيچ كجاي دنيانمي توان تمام بار را روي دوش مردم گذاشت. من با كاهش باردولت موافقم اما فقط با برنامه ريزي منسجم مي توان به تعادلي در نظام جامع و كاراي تامين اجتماعي رسيد. اشاره: اگر توسعه را فقط در بعد اقتصادي خلاصه نكنيم و به ابعاد انساني، اجتماعي و فرهنگي نيز توجه داشته باشيم. يك نظام جامع تامين اجتماعي جزء لاينفك هر برنامه جامعه توسعه اجتماعي است. برنامه هاي اول و دوم توسعه كشور تا چه اندازه به اين مسئله توجه؟ كرده اند نظام تامين اجتماعي فعلي كشور چه ميزان در خدمت هدف هاي برنامه توسعه است و چه راهي را تا يك نظام جامع تامين اجتماعي در پيش دارد. چنين سوالاتي در كنار بحث فقرزدايي كه اخيرا مطرح شد. ما را بر آن داشت تا به بررسي نقطه نظرات متفاوت دراين زمينه بپردازيم. به همين منظور از صاحبنظران و مسئولين رسمي سازمانهاي زيربخش تامين اجتماعي كشور دعوت كرديم در ميزگردي مسائل نظام تامين اجتماعي كشور رامورد بحث و بررسي قرار دهند. اما متاسفانه از چهارسازمان اصلي مرتبط با اين بحث تنها آقايان كرباسيان مدير عامل سازمان تامين اجتماعي و جزايري رئيس سازمان بهزيستي در ميزگرد حضور يافتند و آقايان نيري رئيس كميته امداد امام ( ره ) و عسكري آزاد معاونت اجتماعي سازمان برنامه و بودجه از حضور در ميزگرد عذر خواستند. آنچه پيش روي داريد حاصل اين ميزگرد است. با هم مي خوانيم. o همشهري: يك نظام تامين اجتماعي جز لاينفك هر برنامه توسعه اجتماعي است. مناسب است در آغاز بحث ضرورت و اهميت يك نظام جامع تامين اجتماعي را درتوسعه اجتماعي مشخص فرمائيد. o كرباسيان: از اينكه اين بحث را در اين مقطع بعنوان اولويت مطرح مي كنيد اما متشكرم، در بحث توسعه تكيه اين است كه توسعه بدون توجه به انسانها كه مهمترين و اصلي ترين عامل سازندگي هستند عملي نيست. بر همين اساس و با توجه به رهنمودهاي مقام معظم رهبري كه فرمودندما توسعه رابدون عدالت اجتماعي نمي خواهيم ما هم تاكيد بر محور قرار دادن انسان در توسعه داريم. بر اساس تجارب و اقداماتي كه در دنيا به عمل آمد، بسياري از صاحبنظران مسئله تامين اجتماعي و عدالت اجتماعي را در كنار و حتي پر رنگتر از توسعه ما مي بينند هم اگر تامين اجتماعي را به معناي عام آن نگاه كنيم و از افراط و تفريط پرهيز كنيم موجب سرعت بخشيدن به روند توسعه در كشور خواهد بود. اگر حداقل برخورداري عمومي و آرامش را براي جامعه ايجاد كنيم كساني كه سياستگذار امر توسعه هستند و كساني كه تصميم گيرنده و مجري هستند راحتتر مي توانند عمل كنند. o همشهري: منظورتان از پرهيزاز افراط و تفريط در مسئله تامين اجتماعي؟ چيست o كرباسيان: منظورم اين است كه نه به اين راه بيفتيم كه آن قدر به توسعه و يا گسترش آن فكر كنيم كه رفاه اجتماعي كمرنگ شود و مسائل اجتماعي را ناديده بگيريم و باعث ايجاد تنشهاي اجتماعي و به تبع آن سياسي شويم. و نه تفريط به اين معني كه پول زيادي را در بخش تامين اجتماعي بگذاريم و آن بخش از توسعه را كه ايجاد اشتغال و كار مي كند و به توليد مي پردازد كمرنگ ببينيم. مثلا جوانان را بازنشسته كنيم و يا توليد ناخالص ملي را در نظر نگيريم و خدماتي عرضه كنيم كه موجب كم كاري در جامعه شود، اين حركات ضد توسعه است و بايد مرزها را به صورت مشخص در نظر داشته باشم و دچار افراط و تفريط نباشيم. o همشهري: مطرح شد كه هربرنامه توسعه و هر برنامه تامين اجتماعي بايد حداقل ها را تامين كند با اين اشاره بهتر است اين حداقل ها را روشن كنيد و بفرماييد آيا حداقل نيازهاي اساسي همان مرز آسيبپذيري افراد؟ است o دكتر جزايري، يك فردانساني يك سري نيازهاي غريزي دارد كه در نهادش وجود دارد، يك سري نيازهايي هم دارد كه در فرايند رشد و تكامل از بدو تولد تا آخر خواهد داشت. انسان مجموعه اي است از انواع و اقسام نيازمنديها، مقداري از اين نيازمنديها مادي است يك سري از آنها نيازهاي عاطفي و يك سري نيازهاي معنوي. اينكه حداقل اين نيازها چيست بستگي به جامعه مورد نظر دارد. تامين حداقل اين نيازها بحث وسيعي اما دارد، در كشور ما به جز نيازهاي مادي به نيازهاي فرهنگي ومعنوي نيز توجه مي شود، وبرآوردن اين نيازها وظيفه همه است، اما به طور اخص مسئوليت تامين اين نيازها بادولت است. اين حداقل نيازهااز غذا، پوشاك و مسكن شروع مي شود و تا بهداشت، آموزش اشتغال، و... ادامه مي يابد. اما اقشار آسيبپذير در اين ميان بحث بيشتري دارد. نيازمندان و سالمندان، معلولين و زنان و كودكان، لذا دولتها و افراد بايد نسبت به رفع نيازهاي اين گروهها بيشتر كوشش كنند، چون نياز آنها به خدمات بيشتر است. قانون اساسي حمايت از افراد جامعه را تاكيد كرده است و به همين خاطر موسسات و سازمان هاي دولتي و نهادي فراواني تاسيس شده است. اما به طور كلي در دنيا 4 گروه را آسيبپذير مي دانند- 1 زنان - 2 كودكان و نوجوانان - 3 معلولان - 4 بزهكاران اجتماعي. اين چهار طيف به عنوان افراد آسيبپذير در هر جامعه اي مطرح مي باشند. در كشور ما نيز براي رسيدگي به امور اين افراد و تامين حداقل نيازهاي انساني، دولت سازماني به نام سازمان بهزيستي را تاسيس كرده است كه با اعتبارات موجود در يك طيف وسيع بايد حداقل نيازهاي اقشار آسيبپذير را براورده كند. بهزيستي به عنوان اين بخش حمايتي جامعه موظف است در زمينه هاي مختلف نيازهاي روحي رواني عاطفي فرهنگي افراد آسيبپذير رابراورده سازد. اگر چه بهزيستي بايد طيف وسيعي از خدمات را به اقشارمتفاوتي ارائه دهد، اما با توجه به محدوديت اعتبارات سازمان، خدمات ما مناسب نيست. o همشهري: آقاي كرباسيان به نظر شما براي داشتن يك نظام كارامد تامين اجتماعي چه بايد؟ كرد o كرباسيان: چند تفكر در نظام تامين اجتماعي وجود دارد ما معتقديم محور بايد اشتغال باشد و حمايت كننده اشتغال بيمه هاي اجتماعي است. بديهي است در اين رابطه يك تعدادي از افراد آسيبپذير هستند كه از اين گردونه بيرون مي مانند و اين جزو تكليف دولت و سازمان مربوطه است كه اين افراد را تحت پوشش قرار دهند ولي اگر بخواهيم كشور آباد و مستقل داشته باشيم بايد محور راكار قرار اگر دهيم از اين مسئله خارج شويم شايد در كوتاه مدت موفق باشيم اما در بلندمدت موفق نخواهيم بود. بديهي است كه در اين رابطه بيمه هاي اجتماعي تعريف مي شود، يعني حمايت از شاغلين و نيروي كار و كساني كه براي توسعه و سازندگي تلاش مي كنند. اگر در حال حاضر به افراد تحت پوشش تامين اجتماعي، كارمندان دولت و نيروهاي نظامي و انتظامي را هم اضافه كنيم تقريبا تمام افراد جامعه شهري تحت پوشش بيمه هستند، مگر افراد نيازمند و آسيبپذير. اما روستائيان بيمه هاي اجتماعي ندارند كه اميدواريم در آينده پوشش كامل بيمه اجتماعي براي آنان درنظر گرفته شود. ما اعتقاد داريم كه فقرزدايي و جلوگيري از فقير شدن را بايد مدنظر قرار دهيم و اين ميسر نيست مگر جهت گيري تامين اجتماعي ما اشتغال و نيروي شاغل باشد. چند نكته اينجا قابل ذكر است يكي اينكه در تامين اجتماعي اين تفكر وجود دارد كه حداقل ممكني را درنظر بگيريم و به افراد پس از بازنشستگي و يا ازكارافتادگي به عنوان حداقل معاش پرداخت شود اما ما اعتقاد داريم بايد عزت نفس افراد حفظ شود و نبايد با دادن لقب زير خط فقر، اين عزت نفس را ضايع كنيم. نكته ديگر اينكه بديهي است بيمه هاي اجتماعي يكي ازمحورهاي اصلي تامين اجتماعي است. كشورهاي مختلف كمكهاي مختلفي به بيمه هاي اجتماعي مي كنند مثلا در كشور مادرصدي از حق بيمه را دولت مي پردازد و يا در كشورهاي ديگر درصدي از مالياتها را به تامين اجتماعي مي دهند (البته منظورم جنبه عام تامين است هم بيمه اي هم حمايتي ) در اين رابطه من فكر مي كنم كمك و يا حمايت دولت از اين بخش لازم است و دولت بجاي اينكه به تك تك افراد كمك كند از طريق شبكه تامين اجتماعي اين كمك را داشته باشد لذا حمايت از سازمانهاي بيمه اي مي تواند نقش گسترش نظام تامين اجتماعي را داشته باشد. o همشهري: اشاره اي داشتيد به حداقل معاش، ظاهرا خدمات بيمه هاي اجتماعي براساس آمارمنتشره بالاتر از حد استاندارد است، با اين وجود به دليل اينكه حداقل دستمزد اقشار شهري جامعه ما بسيار پايين تر از حداقل معاش است و به تبع آن حمايتهاي بيمه اي مثل بيمه بيكاري، مستمري، بازنشستگي و... بسيار پايين تر از حداقل معاش است. در اين مورد چه مي توان گفت. ما خدمت مي دهيم اما واقعا اين خدمات كافي نيست حتي بسيار پايين تر از؟ حداقل هاست o كرباسيان: فرمايش شمادرست است ما معتقديم ازلحاظ قانوني و تعهدات قانوني، قانون ما جزء بهترين قوانين بيمه هاي اجتماعي دنيا است چون ابعاد مختلف را ديده و خوشبختانه كامل است، مشكلي كه وجود دارد دو چيز است; يكي تورم است اگر نرخ تورم اعلام شده در سال 74 بانك مركزي را درنظر بگيريم، كه رقم بالايي است، مي بينيد كه افزايش حقوق و دستمزد كارگران رقم مناسبي نيست و شوراي عالي كار وظيفه خود را به خوبي انجام نداده است. اگر حقوق متناسب با تورم افزايش پيدا كند درامدسازمان تامين اجتماعي هم افزايش پيدا مي كند يعني وقتي تامين اجتماعي 27 درصد از مزد حق بيمه بگيرد اگر مزد را 22 درصد افزايش دهيم 27 درصد 22 درصد را افزايش داده ايم و درامد سازمان افزايش مي يابد، اگر تمام كارفرمايان رقم واقعي مزد را اعلام كنند و همه حق بيمه را دريافت كنيم درامد سازمان 22 درصد افزايش پيدا مي كند و سازمان مي تواند خدمات بهتر و بيشتري را ارائه كند. دوم اينكه اگر افزايش مزدواقعي و منطبق با تورم باشددرامد ما افزايش پيدا مي كندو دركنار آن مي توانيم سرويسهاي واقعي را ارائه دهيم و ما خواهيم توانست با افزايش سوددهي واحدها بخشي از تورم را جبران كنيم. علاوه بر اين دو عامل بازنشستگيهاي پيش از موعد و اخذ ماليات از فعاليتهاي تامين اجتماعي ما را دچار مشكل كرده در است هر حال ازلحاظ استانداردها بهترين اگر هستيم شما تورم را درنظرنگيريد خيلي از مسائل حل مي شود. ادامه دارد