Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750607-4281S1

Date of Document: 1996-08-28

فضولي؟ چيست كنجكاوي كدام است! گاهي نزديكي روابط عاطفي بين افراد منجر به دخالت مستقيم و يا غيرمستقيم به حريم زندگي خصوصي مي شود در اين مورد افراد به قصد خيرخواهي مترصد يافتن مشكلات و نقاط ضعف اطرافيان خويش هستند تمايل به كشف و كسباطلاعات تازه از جمله تمايلات بسياري از ما در زندگي فردي و اجتماعي است. كودكي كه دوست دارد بداند يك آدم چگونه داخل راديو شده و يا پدري كه به مطالعه موثرترين روش تربيتي درباره فرزند نوجوانش مي پردازد، تا از نيازها و آشفتگي هاي او با خبر شود و با پژوهشگري كه در جستجوي تازه هاي علمي است. همه ما با وجود سوالهاي متعدد در زندگي به كسبتجربه و افزايش معلومات مي پردازيم مثلا وقتي علت موفقيت شغلي دوستمان را جويا مي شويم، بازار فروش چه كالايي پررونق است، از اوضاع اقتصادي و سياسي جهان كسب خبر مي كنيم و... اما، گاه در كسب خبر، آنچنان وارد اسرار زندگي ديگران مي شويم و آنقدر سعي در پي بردن به رموزكارمردم مي كنيم كه آنها را مي آزاريم و در واقع تلاش مي كنيم كه بدون اجازه وارد زندگي خصوصي مردم شويم. فضولها چه ويژگيهايي دارندآرش جم دانشجوي كامپيوتر 26 ساله: يكي از دوستانم عادت كرده از هر حركت و رفتار و فكر ديگران سردربياورد و به قول خودش ته و تو قضيه را بفهمد با اينكه دل خوشي از اين كار ندارم اما ناراحت نمي شوم چون بطور مستقيم نمي پرسد، اول خودش شروع به صحبت مي كند و سعي در جلب اعتماد مي كند بعد طوري از زير زبان حرف مي كشد كه خودم متوجه نمي شوم كه حرف زدم اين دوست من با پنبه سرمي برد. دكتر نوربالا روانپزشك در مورد خصوصيات و نحوه برخورد افرادي اينگونه مي گويد: عده اي از افراددرباره هر پديده جديدي روحيه فزون طلبي دارند اماعجالتا در فرهنگ ما به اين معنا مي شود كه از كار هركسي مي خواهد سردربياورد بدون اينكه دقت بكنند كه آيا اينها برايشان كاربري دارد يا ندارد، كه ما مي گوييم فضول و غالبا اينگونه افراد برخوردشان مي تواند روابط دوستي بين خود و دوستانشان را بهم بزند يك عده افراد هستند كه با انگيزه خاص اين كار را مي كنند البته كسي كه ماهيتا فضول است همه چيز را در همه سطح مي خواهد اما افرادي كه به قصد كمك كنجكاوي مي كنند، سئوالهايشان جهت دارد و روي هدف خاصي متمركز است. آيا تا به حال در زندگي خصوصي كسي تجسس؟ كرده ايد احسان محمدي دانشجو زيست شناسي: تجسس نه ولي كنجكاوي كرده ام. چطور كنجكاوي كرده ايد. در خيلي از موارد مثلا همان چند روز گذشته مي خواستم سر از كار يكي از همكلاسي هايم دربياورم. آيا دوستتان تمايلي به اين رفتار شما نشان مي داد. او براي من از زندگي اش هرچه بوده و هست تعريف كرده او به من گفته هيچكس جز تو از جريان زندگي من با خبر نيست. چطور شد كه براي شما گفت. خب من خودم تمايل نشان دادم شايد بتوانم شريك غم او باشم و به خاطر همين بود كه او گفت وقتي شيرخوار بوده از شيرخوارگاه.. گرفته شده و تحت حمايت يك خانواده خير است. دكتر نوربالا: كسي كه بخواهد بيش از حد در زندگي سايرين تجسس كند ما بعنوان فضولي از آن يادمي كنيم و قطعا بار ضدارزشي در مفهوم مذهبي دارد كه ولا تجسسوا و لايغتب يعني در امور ديگران تجسس نكنيد و بعد غيبت نكنيد و هر دو را در يك راستا يعني ضدارزش و منفي معرفي كرده است. آشنايي و روابط دوستي ( عاطفي )يكي از همكاران مي گفت: شنيدم با جناقم طلاهاي همسرش را فروخته، وام هم گرفته او كه نياز مبرمي در زندگي اش ندارد نمي دانم چرا پول لازم داشت خيلي دلم مي خواهد بدانم در چه فكري است. البته تا حدي هم نگران او هستم كه نكند پولش را دست آدمهاي شياد و شركتهاي قلابي دهد و وارد كارهايي شود كه سرش كلاه بگذارند. گاهي قرابت و رابطه عاطفي ميان افرادمنجر به دخالت مستقيم و يا غيرمستقيم به حريم زندگي خصوصي آنان مي شود افراد كه به قصد خيرخواهي و وجودرابطه خويشاوندي مترصد يافتن مشكلات و نقاط ضعف اطرافيان خويش هستند و به هر ترتيبي كه براي آنها ممكن باشد در حق سايرين ريش سفيدي كرده و در صدد رفع مشكل برمي آيند. دكتر نوربالا در تحليل چنين موقعيتي مي گويد: جايي پيش مي آيد كه چنين دخالتهايي از نظر روحي وروانشناختي با فرد مخاطب ناسازگار است. مثل فرد نوجواني كه دوران بلوغ را طي مي كند از هرگونه احساس تحت نظر بودن ناراحت مي شود. همينطور اشخاصي كه اطرافيان خود را زير ذره بين مي گذارند تا در اثر اشتباه دست به كاري نزنند تا موجب زحمت خود را فراهم كنند در اين شرايط فرد احساس مي كند فعاليتهايي در جهت كسباطلاعات و دانش زيادتر به استقلال فرد ديگر و يا هويت شخصي او لطمه وارد مي كند بايداز جستجو اجتناب ورزد. - چندبار به خودم گفتم اين زن و شوهر را با هم آشتي بده مثلا فاميل هستي، بالاخره تصميم گرفتم با گل و شيريني براي حل اختلاف به منزل پسر عمه ام بروم. صادق تركا شوند در ادامه مي گويد; رفتم سر اصل قضيه وقتي صحبت هايم تمام شد ديدم پسر عمه و خانم او هر دو تعجب كردند، مجيد آقا پسر عمه ام گفت سه شنبه كه شما اينجا بوديد و من و همسرم با هم صحبت نمي كرديم به خاطر اين بود كه خانم دندانهاي جلويي را كشيده بود و قرار گذاشتيم كه من با او صحبت كنم اما او جواب من را ندهد به همين دليل بود كه من هم براي راحتي خانم با او حرف نمي زدم! كسب خبر; استفاده از تجاربكوروش رجبي: رئيس قسمت از من امضا گرفت و نامه محرمانه را به من داد همكارم از من سوال كرد چي نوشته گفتم چيز مهمي نيست كه به درد بخورد گفت ترفيع گرفتي مي ترسي به ما هم ياد بدهي قيافه من را كه ديد گفت نكند تخلف داشتي و دادگاهي شدي در كارت چه اشتباهي كردي! من سكوت كرده بودم ادامه داد شايد هم وام بلاعوض جور شده و ما را نامحرم مي داني. دكتر ياراحمدي، روانشناس: افراد با بكارگيري روشهاي سازگاري با مشكلات خود كنار مي آيند در هر موقعيت جديد، تجربيات فرد به كمك او مي آيند و از اين طريق راههاي كسب موفقيت را مي يابند از طرفي ديگر با ايجاد صميميت بيشتر با طرف مقابل رابطه ايجاد مي كنند و حس همدردي و همنوايي ايجاد مي كنند. اما گاه راه افراط را در پي مي گيرند و تصور مي كنند با سردرآوردن از هر كاري مي توانند سريعتر موفق شوند و اين در حالي است كه مرتكب عمل غيراخلاقي مي شوند. - ساعت 7 صبح صداي زنگ در به صدا درآمد وقتي در را باز كردم نمي توانستم باور كنم همسايه واحد روبرويي به بهانه سطل زباله آمده از زير زبان من حرف بكشد، خانم مهديزاد در ادامه گفت: زن همسايه از من پرسيد ديشبديدم جعبه كيك و شيريني روي زباله ها بود بعدازظهر هم ميهمان داشتيد و برو و بيا بود حدس زدم بايد خبرهايي باشد، خب داماد چكاره است، فاميل يا غريبه، پولدار هست، پدرش چكاره است،؟ كجايي اند دكتر نوربالا درباره بعدديگري از كسب خبر مي گويد: جمع آوري اطلاعات ابعاد وسيعي را شامل مي شود مثلا در مورد ازدواج كه درباره خواستگار تحقيق مي كنند و نسبت به حال و گذشته و زندگي شخصي و اجتماعي او كنكاش مي كنند كه اين نكته از طرف مقابل نيز پذيرفته و توجيه شده و ديگري مي پذيرد از اقوام آنهااطلاعاتي (فضول مابانه )درباره خواستگارش جمع آوري كند اما اجتماع هيچ گاه از اين اطلاعات جمع آوري شده تصورضدارزشي ندارد. پس مي بينيم كه در مواردي از اين دست تجسس در احوال فردي مثل خواستگار كه يك غريبه است بي جا شمرده نمي شود و اصلا به آن فضولي گفته نمي شود. گذران وقت در مطب پزشك از بغل دستي مي شنويم كه ثبت نام مدارس نمونه مردمي شروع شده دراين طرف شهر سوار تاكسي هستيم كه باخبر مي شويم ساعاتي قبل در سوي ديگر شهر جواهرفروشي به سرقت رفته و يا مشغول خريد هستيم كه باخبر مي شويم شبكه بزرگ مواد مخدر را در جنوب كشور توقيف كرده اند. مريم فرشيان دانشجوي روانشناسي: بسياري از افراد براي گذران وقت به دنبال كسب تازه ترين خبرها هستند از يك اتفاق كوچك گرفته تا حوادث بزرگ چه بسا چنين افرادي درهرجا كه باشند پذيراي شنيدن هر ماجراي واقعي و غيرواقعي مي باشند. - ساعت بعدازظهر 3 تقاطع خيابان جيحون - آشنا تصادفي رخ داده هرچند اين قسمت يكي از خيابانهاي خلوت شهر است اما در چنين ساعتي از روز حدود سي چهل نفر دور ماشين حلقه زده اند. از آقاي دكتر شاهين معتمددرباره كنجكاوي و فضولي جويا مي شويم، او مي گويد: تصور بكنيد يكي انرژي صرف مي كند و اخبار و اطلاعات جديدي در مورد پيشرفتهاي علمي و فني كسب مي كند اما در نقطه مقابل كسي را داريم كه انرژي و وجود خود را صرف سردرآوردن از روابط خصوصي و اسرار مگوي ديگران مي كند و قاعدتا از اين كار لذت هم مي برد اما آخرسر نه تنها فايده اي نبرده بلكه به عنوان يك مجرم اخلاقي از سوي دوستان و آشنايان و هركسي كه او را مي شناسد، طردمي شود. تجسس در احوال نوجوانان مي ترسم بالاخره سوالهاي مكررم از پسرم باعث بي اعتمادي اونسبت به من شود. هميشه ازاو درباره دوستانش، رفت وآمدهايش، گفتگوهاي گردش تلفني، و تفريح، خوردن نخوردن، خوابيدن و بيدار شدن، ساعت مطالعه، تخيلات و تفكراتش مي پرسم نمي دانم آيا من به چشم پسرم آدم فضولي به حساب مي آيم. - يادم نمي آيد چند باربه خاطر سوالهاي والدين ياافراد خانواده ام به آنها لقبفضول داده ام، و اغلبدچار بدبيني، نگراني و بي اعتمادي به همه كس شده ام. ساناز عبدي در دنباله حرفهايش مي گويد در طي سالهاي نوجواني تاحالا كه نوزده ساله هستم فكر مي كنم هركس از من سوالي مي پرسد قصد دخالت در كارهايم را دارديا مي خواهد از درون من سردربياورد به خاطر همين حاضر نيستم با كسي صحبت كنم كه دائم از من سوال مي كند چند نفريد. چطور كنكور قبول شدي، يا دوست داري چكاره ؟ شوي دكتر شاهين معتمد مي گويد: اين توصيه هميشگي ما به والديني است كه براي مشكلات رفتاري فرزندان نوجوانشان به روانشناس مراجعه مي كنند. والدين بايد متوجه باشند كه فضولي در احوال نوجوانان تاچه حد مي تواند روابط بين آنها را مختل كند. والديني كه دائمافرزندان خود را با پرسشهاي متفاوت بمباران مي كنند، قبل از هرچيز آنها را وادار به دروغگويي مي كنند. زيرا درسنين نوجواني، داشتن زندگي خصوصي و حريمي كه هيچكس را به آن راهي نيست خواسته هر نوجواني است و اگروالدين سعي كنند به هر طريق ممكن به اين دنيا وارد شوند، هرچه بيشتر با در بسته برخورد مي كنند. جان كلام انسانها به يكديگر نياز دارندو با يكديگر ارتباط برقرارمي كنند آيا مي توان مرزي براي اين روابط ميان فردي قائل ؟ شد آيا شما نيز پا از مرزخويش در اين روابط فراترگذاشته و آنگاه براي توجيه (فضولي ) در اعمال و رفتار خودواژه كنجكاوي را روي آن گذاشته ايد. حال كه اين دومقوله از يكديگر متمايزاند! شما كداميك را مي پسنديد. راستي با اين تعاريفي كه در گزارش خوانديد شما در كدام دسته از افراد جاي؟ مي گيريد گردآوري و تنظيم: زهرا شمس