Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750601-3904S1

Date of Document: 1996-08-22

برنامه هاي اتمي ايران و تبليغات ديگران گسترش هسته اي; صلح زير چتر كلاهكها - قسمت دوم بسياري از كشورهاي توليدكننده نفت، در تحقيقات اتمي نيز سرمايه گذاري مي كنند واگر ايران در برنامه هاي اتمي سرمايه گذاري نكند از بسياري از كشورهاي دنيا عقب مي ماند. اشاره; بخش نخست گزارش تحقيقي دكترجليل روشندل و دكتر سعيده لطفيان در ارتباط با قدرت هسته اي ايران، با طرح ديدگاههاي مخالفان و طرفداران گسترش افقي سلاح هاي هسته اي و نيز بحث پيرامون يك فرضيه در اين ارتباط ديروز در صفحه علمي فرهنگي منتشر شد. امروز در بخش دوم اين گزارش، فرضيه دوم در اين مورد و برنامه اتمي ايران به چاپ رسيده است. فرضيه دوم بازدارندگي اتمي، مانع جنگ بين دولت هائي مي شود كه امكانات پيشرفته براي مديريت بحران را در اختيار داشته و قادر به كنترل فرآيند اوج گيري بحران علاوه مي باشند بر اين، وجود رهبري ديوانه مانند هيتلر، خواهي نخواهي احتمال وقوع جنگ اتمي را افزايش مي دهد. افرادي هستند كه از احتمال انتقال تسليحات هسته اي در دست يك رهبر ملي ديوانه صحبت مي كنند. در سناريوهاي مربوط به بدترين مورد هيچ ادعائي در رابطه با سلامت مطلق عقلي رهبران دولت هاي اتمي نمي شود. با اين حال، جالب آن است كه فرض نهفته اي وجود دارد كه رهبران ديوانه خطرناك از جهان سوم پديدار مي شوند. اسامي ] مكررا ذكر شده صدام در عراق و قذافي در ليبي هستند. [ و فراموش مي شود كه از رهبران جهان اول مانند آدولف هيتلر كه در ديوانگي هاي جنگ جهاني دوم نقش عمده را ايفا كردند نامي برده شود. گام برداشتن در راه توسعه چنين تسليحات پرخرج و بي نهايت مخربي، از لحاظ نظامي و اقتصادي، كاري اشتباه بنا است به گفته اتحاديه دانشمندان نگران جنگ اتمي بيش از 75 هزار كلاهك هسته اي در زرادخانه هاي ايالات متحده آمريكا وشوروي سابق، با قدرت انفجاري بيش از دو ميليون بمب هيروشيما وجود آمريكا داشت به تنهائي 300 ميليارد دلار (حدود شش هزار دلار براي هر خانواده آمريكايي ) صرف توليد تسليحات هسته اي نموده است. هزينه اتمي كردن براي كشورهاي جهان سوم كه از لحاظ منابع فقير هستند، بسيار گزاف مي باشد. اين كشورها قادر به شركت در مسابقه تسليحاتي با آمريكا و توسعه و توليد سلاح هاي اتمي پيشرفته نخواهند بود. علاوه بر دلايل اقتصادي، برنامه توسعه تسليحات هسته اي براي كشورهاي جهان سوم، از لحاظ نظامي نيز اشتباه است، زيرا دولت هاي اتمي جديد نمي توانند اميدوار باشند كه حتي به آن سطح ناقص و مشكل آفريني از قدرت امنيتي كه توسط قدرت هاي بزرگ بدست آورده شده، برسند. تعداد بسيار كمي از اين كشورها مي توانند به ايجاد يك سيستم پرهزينه و متنوع شامل محكم سازي، تحرك، پراكندگي و توانائي هشداردهنده و مراقبت مضاعف گونه گون اميدوار باشند. مخالفين اشاره مي كنند كه مشكل نامحدود بودن تعداد كشورهاي داراي توانائي بالقوه براي عضويت در باشگاه اتمي بايد در نظر گرفته شود. استدلال اصلي مخالفين گسترش افقي اين است كه هر چه تعداد ملل داراي سلاح هاي اتمي بيشتر شود، احتمال بروز جنگ اتمي، از جمله جنگ تمام عيار هسته اي بالاتر مي رود. در پي فروپاشي شوروي، بحث هائي در رابطه با روياروئي هسته اي بين آمريكا و روسيه با ] توجه به اينكه بيشترين توانائي هاي هسته اي شوروي سابق را روسيه بدست [آورد و، بين آمريكا و چين انجام گرفته است. با اين حال، نگراني عمده اين است كه كشورهاي متخاصم و همجوار در جهان سوم (مانند پاكستان و هند، كره شمالي و جنوبي، برزيل و آرژانتين، ايران و عراق، اسرائيل و سوريه )درگير جنگ هسته اي گردند. نكته ديگر در اينجا، مسئله جنگ اتمي تصادفي است. همانطوري كه حتي يك دولت عضو مثلا ]جديد كره [شمالي به باشگاه اتمي ملحق مي شود، احتمال كاربرد سلاح هاي اتمي در جنگ ها نيز افزايش مي يابد. سناريوهائي كه چگونگي بروزجنگ اتمي محدود را توصيف مي كنند، احتمال مداخله قدرت هاي بزرگ را در جنگ هائي در نظر مي گيرند كه در آنها قدرت هاي كوچك سلاح هاي اتمي به كار مي برند. فرض بر اين است كه حتي يك كشور كوچك با تسليحات اتمي ساده از ] نوع [ابتدائي مي تواند باعث ايجاد دردسر براي قدرت هاي بزرگ بشود. ترس از اين است كه هر چه كشورهاي داراي سلاح هاي اتمي افزايش احتمال يابد، بروز جنگ اتمي بالاتر رود. در يك مطالعه آماري مربوط به رابطه بين منازعات و داشتن تسليحات اتمي، بوئنو دو موسكيتو و رايكر مشاهده كرده اند كه در آغاز احتمال اينكه منازعه دوجانبه منجر به روياروئي اتمي گردد، افزايش مي يابد و سپس هنگامي كه تمام ملل به تسليحات اتمي مسلح اين ]مي شوند [احتمال به صفر كاهش مي يابد، در حالي كه خطراتي در گسترش سلاح هاي هسته اي وجود دارند، اما اين خطرات ممكن است كه به اندازه خطرات عدم توازن در قدرت هسته اي مهم نباشند. مزروعي Mazrui خاطر نشان مي كند كه جهان سوم به نحو بيمانندي در معرض وابستگي و محدوديت هاي خارجي قرار گرفته است وابستگي، خودش را به صور گوناگون تحميل مي كند. مسئله مهم براي دولت هاي جديد، حفظ حق تعيين سرنوشت شان، تماميت ارضي و حق حاكميت مي باشد. مزروعي دولت هاي بزرگ آفريقائي را تشويق مي كند تا براي بيرون كشيدن آفريقا از يك موقعيت پيراموني در نظام سياسي - اقتصادي جهاني، مبادرت به توليد تسليحات اتمي بنمايند. به طور كلي، به تسليحات اتمي به عنوان يك ابزار سياسي جهت افزايش نفوذ آفريقا در سياست بين الملل نگاه مي شود. گروهي ديگر از پژوهشگران گرايش ضد گسترش افقي سلاح هاي اتمي را دستاويزي براي نوع جديدي از امپرياليسم يعني امپرياليسم NuclearImperialismهسته اي مي بينند. از يك سو، استدلال مي شود كه منافع امنيت ملي آمريكاو تعهداتش در قبال حفظ امنيت همپيمانانش مستلزم ادامه آزمايش هاي سلاح هاي اتمي و توليد تسليحات هسته اي مناسب براي استقرار در صحنه هاي نبرد در جهان سوم توسط نيروهاي نظامي آمريكائي مانند نيروي واكنش سريع Force Deployment Rapid مي باشد. فرض بر اين است كه آمريكا مقيد است تا دولت هاي دوست و متحدينش را زير چتر اتمي خود و بازدارندگي گسترده قرار دهد تا از آنان د ربرابر تهاجم خارجي دفاع كند. از سوي ديگر، كشورهائي كه فاقد سلاح هاي هسته اي هستند مورد تشويق قرار مي گيرند تا به توانائي نظامي اتمي دستيابي پيدا نكنند. سرچشمه اين مشكل را در اهداف امنيت ملي و نقش 5 قدرت بزرگ جهاني در كشورهاي جهان سوم مي توان يافت. ماهيت روابط شمال و جنوب هسته مركزي مشكلات گسترش افقي سلاح هاي اتمي را تشكيل مي دهد. تصديق وجود يك رابطه نابرابرو تعهد رسمي به تغيير وضع موجود، كمك بسياري به درك بهتر اين مسائل مي نمايد. علاوه بر اين، جستجو براي ابزارهاي موثر جهت حفظ صلح بين المللي و نظم جهاني نيز، سهل تر مي شود. تا زماني كه نابرابري هاي غيرعادلانه و غيرمنطقي در نظم سياسي، اجتماعي اقتصادي، جهاني باقي بماند، بايد انتظار داشت كه مسابقات تسليحاتي از جمله مسابقات تسليحات اتمي ادامه پيدا كنند. برنامه اتمي ايران اخيرا در گزارش هاي متعددي به تمايل شديد ايران در مورد دستيابي به تسليحات اتمي اشاره شده است. در نتيجه تصميم دولت جهت تكميل راكتور اتمي بوشهر، ترس از يك بمب اتمي ايراني بار ديگر ابراز شده است. زماني شاه مخلوع ايران در راستاي يك قدرت اتمي جاه طلبانه، اعلام داشت كه ايران بايد به توانائي اتمي نائل آيد. اكنون با گذشت شانزده سال از انقلاب اسلامي و سقوط نظام شاهنشاهي، با تهاجم عراق به كويت و حمله هاي ضد ايراني در مطبوعات غرب، اين طور تصور مي شود كه ايران قصد دارد باكمك هاي خارجي در راه اندازي راكتور بوشهر، طرح هاي اتمي جاه طلبانه گذشته را دوباره از سر گيرد. راكتور اتمي بوشهر (آب سبك با مصرف اورانيوم غني شده به ظرفيت 1300 مگاوات ) خريداري شده از شركت كرافت ورك يونيون آلمان غربي، Union Kraftwerk نيمه تمام بود كه در سال 1979 تكميل آن متوقف شد. به اين نيروگاه در نوامبر 1987 و ژوئيه 1988 توسط هواپيماهاي جنگنده عراقي آسيبهائي وارد شد. از آنجائي كه ايران عضو معاهده منع گسترش سلاح هاي اتمي proliferation Treaty Non بوده، و مقررات حفاظتي آژانس انرژي اتمي بين المللي را به طور كامل پذيرفته است، اين آژانس اختيار دارد كه اين نيروگاه را در زماني كه ساخت آن تكميل شد، تحت نظارت خود قرار دهد. شاه موافقتنامه اي را باشركت فراماتوم فرانسه در مورد نيروگاه برق ديگري (دارخوين ) در اهواز (آب سبك، با مصرف اورانيوم غني شده كم به ظرفيت 935 مگاوات ) امضاء كرده بود. احداث اين نيروگاه درست در زماني شروع شد كه انقلاب 1979 رژيم سلطنتي را واژگون ساخت. ايران يك مركز تحقيقات اتمي نيز (آب سبك، با مصرف اورانيوم بيسار غني شده به ظرفيت 5 مگاوات ) در تهران دارد كه توسط ايالات متحده آمريكا در سال 1967 تاسيس شده است. بر خلاف بسياري از كشورهاي جهان سوم، كه بعضا استدلال مي كنند كه ايران نيازي به سرمايه گذاري در يك برنامه اتمي به عنوان يك منبع انرژي جايگزين نفت ندارد، چون اين كشور يكي از صادركنندگان عمده نفت در منطقه است. بايد متذكر شد كه بسياري از كشورهاي توليدكننده نفت، در تحقيقات اتمي نيز سرمايه گذاري مي كنند واگر ايران در برنامه هاي اتمي سرمايه گذاري نكند از بسياري از كشورهاي دنيا عقب در مي ماند حال حاضر، ايران تحت فشار شديد براي استفاده از منابع انرژي غيرنفتي نيست، اما طرح هائي براي دستيابي به توانائي تكنولوژيكي جهت استفاده از مولدهاي برق اتمي دارد. آنهائي كه ادعا مي كنند ايران به عنوان يك كشور توليدكننده نفت نيازي به انرژي اتمي ندارد، كمبودهاي برق و نياز به ظرفيت توليد بيشتر برق براي كارخانه ها و صنايع را ناديده مي گيرند. هدف ايران استفاده از قدرت هسته اي براي توليد الكتريسيته و براي كارخانه هاي نمك زدائي از آب براي دريااست ايجاد صنعت اتمي كاملا خودكفا به هزينه هاي گزاف، توانائي تكنولژيكي و فرصت مناسب براي دسترسي به مواد خام نياز است. ايران در زمينه داشتن اورانيوم در استان يزد از امكانات خوبي برخوردار است. رئيس جمهوري ايران آقاي هاشمي رفسنجاني طي بازديد رسمي از يزد از كشف اورانيوم ووجود سه معدن با 800 ميليون تن ذخائر اثبات شده استقبال كرد. ايران پذيرفته است كه تمام مقررات حفاظتي آژانس انرژي اتمي بين المللي را در مورد تاسيسات اتمي اش بكار ببندد. اعتقادبر اين است كه نمي توان به كشورهاي جهان سوم، همچون ايران، در مورد رعايت مقررات موافقت نامه هاي منع گسترش سلاح هاي اتمي اعتماد كرد. اين استدلال بر غير قابل رسيدگي بودن رعايت مفاد معاهدات كنترل تسليحات مبتني است. اين ادعا كه ايران هرگز هدفي براي عدم گسترش سلاح هاي اتمي نداشته است درصدر حملات اخير بر عليه ايران قرار دارد. دوچ Deutch اخيرا درمقاله اي در مجله امور خارجي اشاره مي كند كه امضاي قرارداد منع گسترش تسليحات اتمي تضميني عليه گسترش نيست. نكته قابل توجه اين ادعاي دوچ است كه امضاي معاهده منع گسترش توسط ايران، بدون شك هزينه اي بود كه ايران براي دريافت كمك هاي بيشتر در زمينه اتمي از عرضه كننده اصلي اين گونه كمك ها يعني ايالات متحده آمريكا متحمل شد، در حالي كه اين امكان وجود دارد كه در زماني كه عراق و ليبي اين معاهده را امضاء كردند جاه طلبي هاي اتمي نداشتند. ادامه دارد