Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750530-3816S1

Date of Document: 1996-08-20

آيا اعزام دانشجو سمت و سوي ملي يافته ؟ است گفتگو با دكتر سليماني معاون دانشجويي وزارت فرهنگ و آموزش عالي اشاره: فراز و فرود اعزام دانشجو در سالهاي پس ازانقلاب بيشتر تحت تاثير توان مالي و وضعيت ارزي كشور بوده تا يك سياست مشخص و مدون. اما همين كمبودهاي مالي گاه باعث آن شده است كه حركت مثبتي در داخل ايجاد شود و تا حدودي زيان ناشي مشكلات ارزي را جبران كند. حركت ها اخير در تقويت دوره هاي تحصيلات تكميلي داخل آنچنان كه معادن دانشجويي وزارت فرهنگ و آموزش عالي مي گويد منتج به اثرات مثبتي شده است كه برخي از آن را در اين گفتگو مي خوانيم. با اين اميد كه شرايط فعلي كشور و دستاوردهاي سالهاي اخير منتهي به تدوين سياستي بلند مدت و كارا در زمينه تربيت نيروي انساني متخصص شود، توجه شما را به اين گفتگو جلب مي كنيم. آيا برنامه كاهش اعزام دانشجو و تبديل آن به دكتراي داخل براساس سياستگذاري خاص وزارتخانه و دولت است يا به دليل كاهش بودجه؟ ارزي يعني شما به اين نتيجه رسيده ايد كه بايد در اعزام دانشجو با احتياط و درنگ بيشتري عمل كنيد يا كمبود منابع ارزي شما را به اجراي چنين سياستي واداشته؟ است در ارتباط با اعزام دانشجو به خارج از كشور اول سال 73 حدود 2500 دانشجوي بورسيه در خارج از كشور داشتيم و بودجه صرف شده از نظر دلاري 60 ميليون دلار بود. يعني مبلغي نزديك به 17 تا 18 درصد بودجه تمام دانشگاهها و موسسات پژوهشي صرف تربيت نيروي انساني مي شد. افراد اعزام شده هم مربوط به سالهاي 69 تا 71 بودند و اكثريت هم از مقطع ليسانس اعزام شده بودند. پيش بيني نمي شد اينها قبل از سال 76 برگردند. ما در برنامه جديد ديديم نمي توانيم اعزام جديد به صورت بورسيه داشته باشيم چون تعهدات ما بيش از توان ما بود. لذا تصميم گرفتيم سه كار انجام دهيم: اول اعزام در مقطع فوق ليسانس را متوقف كرديم (به دليل هزينه و نيز افزايش ظرفيت دوره هاي داخل ) بااين كار ظرفيت پذيرش ما در سال 74 در مقطع فوق ليسانس بيش از 6300 نفر شد. سياست ما بر توسعه مقطع دكتراي داخل قرار گرفت و طبق تبصره 29 قانون بودجه دانشجوياني كه مايل بودند تبديل به داخل كرديم. نتيجه آن تبديل به دوره كارشناسي ارشد 500 نفر و دوره دكتري 600 نفر به داخل بوده است. براي تقويت دوره دكتراي داخل از اول فروردين 75 تصميم گرفتيم خدماتي كه به دانشجويان دكتراي خارج ارائه مي دهيم معادل آن را در اختياردانشجويان دكتراي داخل هم قرار دهيم. اين خدمات 7 بند دارد- 1 افزايش مقرري از 33 هزار تومان به 45 هزار تومان در ماه - 2 اختصاص سالانه 35 هزار تومان براي خريد كتاب- 3 پوشش كامل بيمه - 4 اختصاص 150 هزار تومان يك بار در طول تحصيل براي برگزاري جلسه دفاعيه - 5 اختصاص خوابگاه متاهلي يا ماهانه 15 هزار تومان به صورت وام - 6 6 ماه فرصت مطالعاتي در خارج - 7 كمك سالانه 150 تا 200 هزار تومان براي انجام پژوهش بعد از امتحان جامع كه اين كمك در اختيار استاد راهنما قرار مي گيرد. دوم ظرفيت دكتراي داخل راتلاش كرديم افزايش دهيم، چون مادام العمر نمي شود هيات علمي را از دانشجويان اعزامي تامين كنيم. در سال 72 ظرفيت دكتراي داخل 350 نفر بود كه پيش بيني مي كنيم امسال به ظرفيت نفر 1100 برسيم. اگر بتوانيم هرم دانشجويي را طوري اصلاح كنيم كه 4 تا 5 درصد دانشجويان در مقطع دكترا و 15 تا 20 درصد در مقطع كارشناسي ارشد باشند وضع مطلوبي است. در آن صورت اعزام را فقط در رشته هايي كه در داخل كشور وجود ندارد يا توان لازم در داخل وجود ندارد انجام خواهيم داد. بورس ترددي هم راه حل ديگري بود كه انجام داريم يعني دانشجو 80 درصد تحصيل را درداخل كشور انجام دهد و براي ارتباط علمي به خارج برود. تعداد دانشجويان بورسيه خارج و داخل الان چقدر؟ است حدود 2 هزار دانشجو در مقطع دكترا در خارج داريم كه بورسيه هستند نفر 1200 هم بورسيه وزارت فرهنگ وآموزش عالي در داخل داريم. هر كس هم در داخل بخواهدبورسيه شود، بورسيه سياست مي كنيم ما اين است كه اين بورسيه ها دانشگاههاي جديدالتاسيس را راه اندازي كنند چون درصد 70 اعضاي هيات علمي دانشگاههاي جديد مربي هستند و دانشگاه 85 درصدي هم فكر داريم مي كنم بتوانيم ظرف 4 تا 5 سال آينده نيروي كافي براي دانشگاههاي جديدالتاسيس و نقاط محروم تربيت كنيم. نتيجه طرح دكتراي ترددي چه شد، تا چه حد موفقيت؟ آميزبود قاعدتا يكي از مشكلات دانشجويان داخل آن است كه تمام وقت تحصيل نمي كنند اين افراد ترجيح مي دهند يكباره براي چند سال بروند خارج، چون گرفتاري شغلي نخواهند داشت و ديگر اين كه خدماتي كه به دانشجويان خارج داده مي شود بيشتر دانشجويان است در خارج اطلاعات بيشتري در اختيار دارند آن هم بصورت رايگان، اما دانشجوي داخل بايد براي هر جستجوي اطلاعاتي حدود 30 هزار تومان بپردازد. دانشگاههاي ما اين مبلغ را پرداخت نمي كنند يا بسختي پرداخت مدت مي كنند دكتراي ترددي /1 5هم برابر دكتراي خارج است. به اين علت اين طرح چندان موفق نبوده و ما داريم آيين نامه آن را بازنگري مي كنيم كه تسهيلات بيشتري بدهيم. بهرحال در 2 سال گذشته حدود 30 نفر از اين طرح استفاده كرده اند. برمي گرديم به سوال اعزام اول، دانشجو سياست مشخصي دارد با؟ نه در حال حاضر بله، جهتي دارد. قبل از انقلاب هيچ جهتي نداشت. تا سال اعزام 64 در مقطع ليسانس انجام در مي شد سال 63 ارزي كه براي دانشجويان خارج صرف مي شد 700 ميليون دلار بود. از سال 64 اعزام در مقطع ليسانس قطع شد. البته عده اي بدون توجه به قانون به خارج رفتند برخورد ما با آنها خيلي خشك نبود و تا آنجا كه توانستيم به آنها تسهيلات داديم. پرونده هاي آنها را بررسي كرديم كه ببينيم دانشجو هستند يا برآورد نه ما اين است كه بيش از 58 هزار دانشجو در خارج نداريم. گزارش ما را وزارت امورخارجه هم تاييد مي كندهزار 580 نفر كه البته ايراني تلقي مي شوند و با سفارتخانه هاي ما ارتباط دارند. اين تعداد در مقابل يك ميليون دانشجوي داخل زياد نيست. از سال 65 شروع كرديم به تقويت دوره هاي كارشناسي ارشد داخل وضعيت آنها از لحاظ علمي خوب است. استادان خارجي كه به نحوي با آنها در دوره دكترا ارتباط دارند از آنها راضي هستند و از ما مي خواهند بيشتر دانشجو برايشان بفرستيم. در 74 1200 سال دانشجوي كارشناسي ارشد از خارج برگشته اند. نيروهاي تربيت شده داخل كم كم دارند نسبت به نيروهاي خارج متعادل مي شوند و تاثير آنها را كم مي كنند. تعداد فارغ التحصيلان كارشناسي ارشد داخل را اگر بتوانيم به 35 تا 40 هزار نفر برسانيم از خارج بي نياز مي شويم. باقي مي ماند دكترا. ما جوان هستيم در سال 6968 نهضت ايجاد تحصيلات تكميلي شروع شده است و در شيب 7473سال اين نمودار زياد شده است. اگر بتوانيم ظرف 3 تا 4 سال اين شيب را ادامه بدهيم و دكتراي داخل دو برابر الان (حدود 6 هزار نفر ) بشود نياز ما برطرف مي شود. از لحاظ سرمايه گذاري اين اقدامات چگونه تحليل؟ مي شود اين كه اين كار به چه قيمتي انجام شده، بايد گفت مشكل بوده و قابل مقايسه حتي با ساخت پل و سد نيست. يونسكو مي گويد هر فرد داراي Dمدرك. PH يك ميليون دلار ارزش دارد، اگر ما سالانه 1100 فردداراي دكترا مي پذيريم يعني سالانه يك ميليارد دلار ارزش ارزي ايجاد كرده ايم كه ارزش دلاري فارغ التحصيلان كارشناسي ارشد هم مي شود حدود 3 ميليارد دلار. اين را مقايسه كنيد با ارزي كه بين سالهاي 68 تا 72 در بخش صنعت خرج شده است. چون ما پول نمي گيريم بحث مالي ما روشن نيست، اما يك نكته روشن است و كاش براي همه روشن مي شد و آن اين كه سرمايه گذاري در تربيت نيروي انساني بازده بسيار بالايي دارد. من معتقدم نيروي انساني ما ظرف تا5 4 سال آينده مي تواند منطقه را تحت تاثير قرار دهد. تكليف آوردن استاد از خارج چه؟ شد براي آن چه برنامه اي؟ داريد جالب است كه بدانيد اولين كسي كه اين طرح را مطرح كردشهيد مدرس آن بود موقع مشكلاتي بود، الان هم مشكلاتي دركار است. يكي از مشكلات مااين است كه زبان رسمي دانشگاههاي ما فارسي است، وطبيعتا همه دانشجويان نمي توانند از اين استادان استفاده كنند. پس كار اول ما تقويت زبان خارجي دانشجويان است كه از امسال بعضي از دانشگاهها در مقطع دكترا اين كار را شروع در كرده اند كلاسهاي تقويت بنيه علمي رزمندگان هم به انگليسي توجه بيشتري كرده ايم. نكته بعد آن است كه بايد به استاد مدعو ماهي 4 تا 5 هزاردلار حقوق بدهيم اقامت وي درهتل هم به دلار محاسبه مي شودكه براي اين كار دولت بايدشرايط ويژه اي را ايجاد كند كه مخارج داخلي آنها را ريالي بپردازيم و نكته اساسي تر آن كه استاد بتواند حقوق خود را به ارز تبديل كند و خارج كند. اين هم نياز به قانون دارد. در كل از طرح تكتن تا به حال استفاده خوبي شده و تا به حال سالي 40 30 تا نفرآمداند. اخيرا هم از طرف وزارتخانه فعاليت هايي صورت گرفته كه استادان طرح تكتن از كشورهاي اروپايي باشند. همه اينها را كه جمع كنيم به نظر مي رسد نيروي انساني فعال ما آن قدر زياد است كه ما ازدرصد 30 آن هم اگر استفاده نمي كنيم حقوق استاد را تامين كنيم مي توانيم ظرف يكي دو سال به حد مطلوب برسيم. در بودجه سال 74 بودجه ارزي دانشگاهها 16 ميليون دلار بوده است. از 16 ميليون دلار طبيعي است كه انتظار زيادي نمي توان اگر داشت دولت بودجه اي صرف كند تا 65 دانشگاه را از لحاظ امكانات و تجهيزات به حد مطلوببرسانيم خيلي مفيد خواهد استاد بود خارجي هم وقتي به درد مي خورد كه دانشگاه امكانات آزمايشگاهي و غيره داشته باشد والا آوردنش فقط صرف هزينه است. در بخش مسائل فرهنگي دانشگاهها به نظر مي رسد تا حالت مطلوب فاصله زيادي داريم. مشكل متولي واحد وجود دارد و مسائل ديگر. دراين زمينه قرار است چه؟ بكنيد كارهاي زيادي بايد مثلا انجام دهيم براي اين كه مساجددانشگاهها هنگام ظهر شلوغ شود بايد امكانات مساجد افزايش يابد. اول بايد مسجد مناسب و وسيع ساخت و بعد از دانشجو توقع داشت آن را پر كند. ما بحث ساخت مساجد در دانشگاهها را بطور جدي دنبال مي كنيم. در طرح ساخت خوابگاه ما بخشنامه كرديم كه در ساخت خوابگاه قرائت خانه، نمازخانه، مركز نمايش فيلم و محل ورزش حتما پيش بيني شود. در كنار مساجد پيش بيني كارهاي فرهنگي را هم كرده ايم. طرح ديگر ايجاد كانونهاي فرهنگي دانشجويي است. اين كانونها تعريف و به دانشگاهها ابلاغ شده الان است بعضي از دانشگاههاي بزرگ بيش از 30 كانون فرهنگي دارد از كانون نقاشي تا تفسير از قرآن شما سپاسگزاريم