Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750527-3603S1

Date of Document: 1996-08-17

دريغا، اين خاك خوب كه مي رود از دست فاجعه فرسايش خاك در بازفت چهارمحال و بختياري ( ) 2 منطقه بازيافت به دليل شرايط ويژه اقليمي از اكوسيستم هاي ارزشمند كشور ما محسوب مي شود اشاره: در كنكاش براي باز جست خاستگاه هاي بلاي فرسايش خاك نگاهي داريم به يكي از مناطق دور دست كشور، كه پيش از اين آن را بكرودست نخورده مي دانستيم و اكنون تباهي ناباورانه را ناچاريم به تماشا بنشينيم. فراموش نكنيم كه بازفت آينه اي از همه زاگرس است.. و همه زميني كه از بسياري تطاول آب و گياه آن، بي پناه رهايش كرده ايم، اگرچه مي دانيم كه بستر زندگي ماست. مرثيه اي براي بازفت توسعه ملي در كشورهاي در حال رشد معمولا همراه با آسيبهايي است كه مي بايد با ترفندهاي صحيح و اعمال مديريت بايسته از خسارت هاي بعدي آن كه پيامدهاي نابه هنجاري را نيز به دنبال دارد كاست. از مهمترين موارد رشد اقتصادي و كشاورزي كشورهاي درحال توسعه احداث سدهاي بزرگ، كارخانه ها، رونق كشاورزي و توليد محصولات غيروابسته است. وجود سدهاي عظيم بر روي رودخانه هاي سرگردان نويدي از مهار خشم طبيعت است. بهره برداري بهينه از آب انباشت آنها و حفظ عمر مفيد سدهاي احداث شده و استفاده مطلوب از آبهايي كه هرز مي روند كه خود به زير كشت رفتن صدها هزار هكتار زمين باير و موات فراواني و ارزاني محصولات اصلي كشاورزي را به همراه دارد. سدهايي كه با بيت المال احداث مي شوند اغلب به بهاي رياضت اقتصادي و اجتماعي بنا گرديده است به همين دليل بايددر حفظ و نگهداري آن نهايت سعي و كوشش خود را به كار گيريم. غلبه بربحرانهاي اقتصادي براي رفاه نسل كنوني و نسل هاي بعد نبايد به قيمت از دست دادن ثروتهاي ملي غيرقابل برگشت مثل خاك گهربار اين ميهن عزيز اسلامي با ويژگي هاي نادر اقليمي يعني داشتن چهار فصل كامل سال شود. اين سرمايه هاي عظيم كه با تلاش دست هاي تواناي تلاشگران ايراني در دل كوهها و دره ها به سدهاي بتوني تبديل مي شوند بسيار ارزشمند هستند پس چرا نبايستي به حيات و عمر مفيد آنها توجه ويژه مبذول گردد. چرا نبايد به آبخيزداري به عنوان يك اصل در نگهداري ثروت هاي ملي نگريسته؟ شود چرا بايد اجازه داد بي محابا مراتع چرانده؟ شود چرا براي كنترل ورود دام به مراتع اقدامات لازم صورت در؟ نمي گيرد اين موردواقعا چه كسي مسئول؟ است منطقه بازفت واقع در كوههاي سربه فلك كشيده و بكر استان چهارمحال و بختياري با گونه غالب جنگل هاي بلوط انبوه در گذشته از مناطقي بوده كه كمتر كسي به آن ديار دسترسي داشته است. حتي پيدا كردن دهي به نام (هوفل پلنگي ) در سالهاي اوليه انقلاب اسلامي در منطقه كوهستانهاي ديناران كه به صورت بدوي زندگي مي كردند خبر از اين مي داد كه منطقه بسيار بكر و ناشناخته است. منطقه بازفت به علت وجود كوهستانها و قلل بسيار مثل قلل زردكوه كه داراي برفچال ها و يخچالهاي دائمي است از لحاظ منابع غني آب از موقعيت بسيار مطلوبي برخوردار بوده و از اكوسيستم هاي بسيار ارزشمند و نادر كشور ما محسوب مي شود. منطقه بازفت از آب و هواي نيمه گرم در تابستان و نسبتا معتدل در بهار و پائيز و نيمه سرد در زمستان برخوردار البته است در مناطق كوهرنگ و كينو زمستانهاي بسيار سرد و طولاني با دماي چندين درجه زير صفر نيز وجود دارد كه متمايز از منطقه گرمسير بازفت مي باشد. اقليم نيمه خشك منطقه بازفت با وجود جنگلهاي بلوط انبوه در گذشته مامن حيات وحش غني رشته كوههاي زاگرس بوده است. عشاير باميل و اشتياق براي رسيدن به ييلاقات بازفت و كوهرنگ لحظه شماري مي كردند. شعرهايي حماسي در ستايش جنگلهاي بلوط و كوههاي سترگ و سربه فلك كشيده مي سرودند. اما اكنون براي همه آن چيزهايي كه دوستش داشتند مرثيه مي سرايند. احداث جاده در دل كوهستان و تپه هاي خاكي و شني منطقه بازفت زمينه را براي نابودي مراتع و انبوه جنگل هاي بلوط اين منطقه فراهم كرده است. ريزش ها و فرسايش هاي جانبي جاده هاي خاكي احداث شده بجاي ايل راه مي رود كه گنجي ارزشمند را نابود و ناني را كه نسل هاي آينده نيز به آن اميد داشتند آجر كند. آب سدهاي عظيمي چون سد (دز - كارون - شهيد عباسپور - گدارلندر كارون ) 3 از مناطقي سر چشمه مي گيرند كه حوزه آبخيز چندين هزارهكتاري دارند، حوزه اي جنگلي با جامعه بلوط و درختان ديگري كه اغلب جنبه صنعتي دارند و از آن سقز مي گيرند. حوزه هايي تخريب شده، حوزه هايي در حال انقراض و حوزه هايي مورد هجوم. متاسفانه مفهوم آبخيزداري آن ماهيت و هويت خود را نتوانسته به منصه ظهور برساند و شايد عملا در بازفت فراموش شده است. قبل از احداث سدهاي عظيم وپرهزينه مي بايد به ترميم و مرمت واحياي حوزه هاي آبخيز آن سدها پرداخت. بايد صدها كيلومتر آنطرف تر از محل احداث سد به فكر اصلاح واحياء مراتع بود. سدهاي عظيمي كه در خوزستان واقع است داراي حوزه آبخيز چندصدهزار هكتاري در منطقه چهارمحال و بختياري و لرستان است كه اهم آن در منطقه بازفت مي باشد. سرچشمه هاي حياتي براي رودهايي حياتي تر و براي زيستن در استان زرخير خوزستان كه اگر آنچه را كه از جاي جاي دره هاي بسيار مخوف و شگفت انگيز رشته كوههاي زاگرس سرچشمه مي گيرد از دست بدهيم ديگر نخواهيم توانست اين منابع تجديد ناپذير را بازيابيم. صدها سال است كه ايل راههاي كوهستاني، عشاير كوچ رو را از قشلاق به ييلاق و برعكس هدايت مي كنند. هزاران سال است كه جنگلهاي بلوط حوزه آبخيز رودخانه هاي كارون و كرخه پذيراي حيات وحش است و به شهادت عشاير غيوري كه در جاي جاي كوهستانهاي چهارمحال و بختياري ماوا دارند. نه سيلي در مرداد و شهريور بوده و نه چنين درد و رنجهائي را بر اين خاك شاهد بوده اند. سيل 29 مرداد ماه سال 74 و تكرار آن در اواخر شهريور همان سال در سرچشمه هاي رودخانه بازفت در پي بارندگي به مدت كمتر از يك ساعت چنان خسارت و فاجعه اي بر پيكر ايل و ايلياتي و زيست بوم او وارد كرده كه به روايت خود عشاير جنازه زن و بچه و گوسفند را از بالاي درختان گرفته اند. سيلي مهيب و هولناك، و كمي كه به خود مي آيي از خود مي پرسي زمين تشنه و جنگل تفتيده و سيل!!؟ و اگر در بازفت باشي و با چشمان خود ببيني طبيعت زخم خورده و نزار آن را خواهي گفت و آري شايد تعجب كني از اينكه هنوز هم گروههائي از عشاير باقيمانده اند كه طبق سنت ديرينه در آنجا به سر مي برند. ريشه درختان بلوطي كه هنوز سرپا ايستاده اند و متاسفانه شمارشان چندان هم نيست از خاك خارج شده، زمين كاملا لخت وعريان با خاكي سست اگر اين صحنه ها را ببيني ديگر تعجب نخواهي كرد از مهاجرتهاي بي رويه عشاير به شهرها و... اين موضوع را نبايد از نظر دور داشت كه يكي از علل مهم اين آسيب و تخريب و فرسايش حوزه آبخيزرودهاي مهم ايران نتيجه سالها چراي مفرط و خارج از ضابطه و سالها تبرزدن بر تنه استوار بلوطها است و هيچ ارگان و دستگاهي نيز مسئوليت كنترل ورود دام به مراتع و بهره برداري صحيح ومناسب آنها را به طور جدي نمي پذيرد و پاسخگوي آن نيست. احداث جاده هاي دسترسي در مناطق بازفت مثل جاده چمن گلي به تركي به عرض متوسط 5 متر و به طول متوسط 60 كيلومتر و در بعضي نقاط ارتفاع متر 10 براي حداكثر 5 يا 6 پارچه آبادي چه مي گويم در بعضي موارد براي جمعيتي شامل چند خانوار به عدد انگشتان يك دست و شايدكمتر، آنهم خوش نشين عشايري كه دائم در كوچ اند و نيزبلوطها و فندقهايي كه در همسايگان ما ثروتي مهم و ارزآور است. ولي در خاك زرخيز ميهن اسلامي ما به علت احداث غير فني جاده خاكي و برش بي محاباي تپه هاي سست كه اكثرا رسوبي و برروي لايه اي از خاك لس كه خاكي است صابوني شكل استقراريافته و.. بايد ريشه كن شود و متاسفانه دير نيست كه چون سبزه پايمال گشته در زير درخت سايه دار، سايه نيزمي رود تا از درخت رخت بربندد. ادامه دارد