Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750525-3476S1

Date of Document: 1996-08-15

روش هاي تازه پيشگيري از اشتباهات دارويي براي اصلاح سيستم تجويز و تحويل دارو همين امروز بايد اقدام شود، فردا دير خواهد بود اشتباهاتي كه در مراحل تجويزو تحويل داروهاي مختلف به بيماران روي مي دهد، قابل پيشگيري است; اما متاسفانه موارد گزارش شده از چنين اشتباهاتي اندك نيست. پزشك يا فرد تجويزكننده دارو، بايستي با در نظر گرفتن شرايط خاص هر بيمار از قبيل سن، ناتواني و غيره و همچنين با برخورداري از دانش كافي در مورد ناسازگاري هاي احتمالي داروها با يكديگر، براي بيمار دارو تجويز كند. انتخاب داروي مناسب براي هر بيمار و همچنين دقت در مقدار داروي تجويز شده از اهميت بسياري برخورداراست; زيرا حتي مصرف داروهاي بجا و مناسب نيز اگر كمتر و يا بيش از اندازه لازم باشد، خطرساز خواهد بود. پس از تجويز دارو و نگارش نسخه توسط پزشك، دارو فروش مسئوليت دقت در تحويل داروي صحيح به بيمار را برعهده دارد و در مرحله آخر نيز مراقب بيمار و يا پرستار وي موظفند، داروي مزبور را به موقع و به ميزان لازم به بيماربرسانند. بسياري از اوقات، گذر از اين مراحل پيچيده، از انتخاب داروي صحيح از سوي پزشك گرفته تا مصرف آن توسط بيمار، عاري از اشتباه نيست، آمارهايي كه در مورد اشتباهات دارويي گزارش مي شود نيز دقيق نيستند; زيرا بسياري از موارد اشتباهات گزارش نمي شوند. احتمال بروز اشتباهات دارويي را نمي توان به طور كامل برطرف كرد; اما مي توان از تعداد موارد اشتباه كاست. براساس پژوهش هاي انجام ميزان شده، موارد گزارش شده ازاشتباهات دارويي /6 5 دربوستون مورد واقعي و/5 5مورد بالقوه در هر 100 بيمار بوده است. ذكر اين نكته ضروري است كه معمولابسياري از موارد اشتباهات دارويي گزارش نمي شوند. تي. اس. ليزار پژوهشگر، در اين زمينه مي گويد: بدون شك، اشتباهات دارويي يكي از علل عمده بروز ناخوشي و بيماري به شمار مي رود; علت يك پنجم مرگهايي كه بر اثر مصرف داروهاي ناسازگار روي داده، اشتباه در مراحل تجويز و تحويل داورها بوده است. شيوه معمول مقابله با اشتباهات دارويي، تشخيص مورد اشتباه و تنبيه قانوني خاطي است. افراد مسئولي كه مرتكب اشتباهات دارويي مي شوند، از لحاظ قانوني تحت تعقيب قضايي قرار مي گيرند. در انگلستان نيز، در صورت مرگ بيمار بر اثر اشتباه تجويز دارو از سوي پزشك، پزشك مزبور به اتهام قتل نفس محاكمه مي شود و پرستاران نيز در صورت ارتكاب اشتباه در توزيع دارو به بيماران، تنبيه مي شوند. برخورد تنبيهي صرف، افراد خطاكار را مجازات مي كند; اما براي اصلاح سيستم تجويز، تحويل و توزيع دارو كفايت نمي كند. براي اصلاح چنين سيستمي، بالا بردن سطح آگاهي پزشكان در مورد داروهاي مختلف وعوارض جانبي آنها، حرف اول را مي زند. پژوهشگران بوستون نيز كه بسياري ازموارد اشتباهات دارويي رامورد مطالعه قرار داده اند، دلايل عمده بروز اشتباهات را عدم آگاهي و دانش كافي پزشكان در مورد اسامي داروها، شبيه به هم داروها، عدم آگاهي كافي در مورد وضعيت بيمار و همچنين بي اطلاعي از شيوه هاي درماني تازه دانسته اند. پژوهشگران، يكي از شيوه هاي پيشگيري را استفاده ازكامپيوتر در كل سيستم تجويز، تحويل و توزيع داروها پيشنهاد كردند; زيرا كامپيوتر با برخورداري از اطلاعات و دانش كافي، موارد بايدها و نبايدها را به تجويز كننده و تحويل دهنده دارو گوشزد به عنوان مي كند نمونه، پيش از تجويزآمپي سيلين به يك بيمار، با تايپ اين واژه در صفحه كليد، يكي از جملاتي كه بر روي صفحه نمايش كامپيوتر ظاهر مي شود، يادآوري اين نكته است كه آمپي سيلين را براي بيماري كه به پني سيلين حساسيت دارد، تجويز نكنيد; به همين صورت، با كمك كامپيوتر مي توان از بروز بسياري از اشتباهات جلوگيري كرد. براي فروشنده هاي دارو نيز استفاده از كامپيوتر مفيد بوده و از موارد بروز اشتباهات مي كاهد. فرنر نيز در مقاله اي تحت عنوان اشتباه در تجويز و تحويل داروها چنين مي نويسد: استفاده ازكامپيوتر در تمام مراحل تجويز و تحويل داروها لازم است ولي كافي نيست; زيراكامپيوترها قادر نيستند از مواردي از قبيل حساسيت بيماران به دارويي خاص جلوگيري كنند، مگر آن كه چنين اطلاعاتي از قبل به كامپيوترها وارد شود و تحقق اين امر نيز مستلزم اجراي سيستم دقيق معاينه و ثبت پرونده بيمار در كامپيوتر و انتخاب دارو براساس داده هاي مزبور است. به كارگيري سيستمي مشابه سيستم سفارش كالا توسطكامپيوتر، مي تواند در سيستم تجويز و تحويل داروها به بيماران تا حدي راه گشا باشد; زيرا در غيراين صورت در بيمارستاني متوسط كه تعداد زيادي بيمار در آن بستري بوده و روزانه در حدود 5 تا 10 هزار دارو بين بيماران در چند نوبت از روز توزيع امكان مي شود، بروز اشتباه در توزيع دارو به بيماران كم نخواهد بود. اما برپايي سيستم كامپيوتري تجويز، تحويل و توزيع دقيق دارو، مستلزم گذشت زمان است و حال بايد پرسيد كه راه حل كنوني؟ چيست گام اول: به تمام افراد مرتبطدراين سيستم بايد يادآوري شود كه، هر لحظه امكان ارتكاب اشتباه وجود دارد; از اين رو بازبيني در تمام مراحل ضروري است. پزشكان بايستي همواره به خدمات اطلاعات دارويي دسترسي داشته و از يافته هاي تازه در مورد اثرات و عوارض جانبي داروهاي مختلف آگاه شوند. موارد تجويز دارو، بايستي توسط كادر پزشكي با تجربه و همچنين كارشناسان دارويي بررسي شده و بدين گونه از بروز اشتباهات احتمالي جلوگيري شود. در مورد تحويل داروها نيز بهتر است، اسامي داروها با خط خوانا و يا تايپ شده باشد تا مشكلي در خواندن نسخه ها بوجود نيايد، برقراري يك سيستم اطلاع رساني دقيق از موارد مختلف اشتباهات دارويي نيز اهميت بسياري دارد. روش پيشنهادي پژوهشگران از اين قرار است كه در هر بيمارستان، سيستم دقيق ثبت موارد اشتباه ايجاد شود. منبع: (Journal Medical British)BMJ نويسنده: دكتر ريفرنر