Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750524-3439S1

Date of Document: 1996-08-14

يادداشت روز تحكيم ثبات در منطقه اهميت مذاكرات و توافقهاي سياسي - اقتصادي ميان تركيه و جمهوري اسلامي ايران كه در سفر اخير نجم الدين اربكان نخست وزير همسايه و هيات نفره 250 همراه وي در تهران به دست آمد در بيش از يك يا دو جنبه است. از نظر اقتصادي امضاي قرارداد فروش 190 ميليارد متر مكعب گاز ايران به تركيه در مدت 22 سال به ارزش جمعا 20 ميليارد دلار بزرگترين قراردادي است كه در تمام سالهاي اخير ميان دو كشور منطقه در حوزه اقتصادي منعقد شده است. همين حجم است كه بخش اصلي شگفتي و واكنشهاي متفاوت جهاني اعم از دولتي يا مطبوعاتي را برانگيخته است. از نظر استراتژيك احداث يك خط لوله حدود 2000 كيلومتري براي انتقال گاز طبيعي، ميان ايران و تركيه وابستگيها و علائق ژرفي برقرار مي كند كه سرنوشت دو كشور را در سراسر دهه هاي آغازين سده بيست ويكم به هم گره مي زند. اين نشان مي دهد كه تهران و آنكارا، هوشمندانه از وراي غبارهاي برخاسته از اخلال در روابط دو قدرت بزرگ منطقه اي، منافع درازمدت خود را در همكاري دوجانبه و تحكيم ثبات در يكي از حساسترين نقاط استراتژيك جهان يافته و پي مي گيرند. به علاوه، امضاي اين قراردادبويژه در زمينه حساس وژئوپوليتيك انتقال سوخت آنهم در مقياسي بزرگ، به نوبه خود نشانگر آن است كه هردو كشور به ثبات سياسي يكديگر در ميان مدت اطمينان يافته و از آن مهمتر، پيشرفت و ثبات خود را نيز به آن گره واقعيت زده اند اين است كه در سراسر دهه هاي اخير بي ثباتي سياسي و فقدان اعتماد دو يا چند جانبه مهمترين مانع انعقاد قراردادهايي از اين دست در سراسر منطقه خاورميانه شده و همين عارضه، خاورميانه را به يكي از كندترين مناطق اقتصادي جهان در رشد اقتصادي بعد از آفريقاي سياه مبدل ساخته است. پي ريزي شالوده مستحكمي از همكاري درازمدت منطقه اي ميان دو كشور مسلمان همسايه، از اين جنبه مي تواند به مثابه سرمشقي براي كل منطقه، الگو واقع شود. دراين صورت، احداث خطوط گاز و نفت ميان ايران و پاكستان و هند، ايران و آسياي ميانه و ايران و قفقاز و نيز خطوط انتقال آب و نيرو، خاورميانه را به جايگاه درخور آن در روند رشد اقتصادي آسيا باز مي گرداند. از سوي ديگر، توافقهاي صورت گرفته در تهران، نشان دهنده دگرگوني در نگرش آنكارا به مناسبات سياسي و اقتصادي خود باجمهوري اسلامي ايران نيز هست. واقعيت ديگر اين است كه ظرف دو دهه اخير، مناسبات بازرگاني دو طرف بر بستري از منافع زودگذر و تجارت صرف جريان داشته و همين عارضه، نوسانات شديد و سخت زيانبار در سطح روابط اقتصادي دوجانبه را گريزناپذير ساخته است. قرارداد انتقال 22 ساله گاز، از اين لحاظ، دگرگوني در نگرش آنكارا به وضعيت منطقه اي و جمهوري اسلامي ايران را در جهت تقويت مناسبات استراتژيك به جاي روابط زودگذر، نمايان مي سازد. تحول در مناسبات استراتژيك بين المللي طي سالهاي مناسبات اخير، سياسي منطقه خاورميانه را نيز از نوسانات ژرف خودبركنار نگذاشته است. اكنون، درسايه تجربه انهدام ساختاراقتصادي و تحريم اقتصادي دهشتبارعراق كه ششمين سال خود را سپري مي كند، آنكارا به روشني دريافته است كه اتخاذ يك سياست خارجي مستقل بر پايه حفاظت از منافع ملي - امنيتي، تا چه حد مي تواند از بروز خساراتي جلوگيري كند كه در مورد تحريم عراق، ميلياردها دلار براي تركيه تمام شده است. در همين چارچوب است كه همزمان با سفر نخست وزير تركيه به ايران، وزير دادگستري اين كشورنيز عازم بغداد شد تا برخلاف هشدارهاي كاخ سفيد، براي برقراري مناسبات بازرگاني با بغدادچاره اي بينديشد. اين تحركات تركيه در مسيري كاملا مخالف ومتضاد با سياست هاي پنتاگون درمنطقه، در حالي صورت مي گيرد كه تركيه داراي بزرگترين ارتش درسازمان پيمان آتلانتيك شمالي است و در دوره جنگ سردگوش بزرگ ناتو لقب گرفته بود. چنين مي نمايد كه اين گوش، اكنون نغمه هايي ديگر را شنيدن گرفته است. بي اعتنايي آنكارا به هشدارهاي پياپي كاخ سفيد و گام برداشتن در مسير برقراري پيوندهايي هرچه استراتژيك تر با همسايگان مسلمان خود در مرزهاي شرقي و گرچه جنوبي، از دگرگوني مهمي در سياست خارجي اين كشور خبر مي دهد، اما مبين تغييرات ژرفتري در كل مناسبات سياسي - اقتصادي جهان است. جهان امروز، جهان ديگري است.