Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750523-3364S1

Date of Document: 1996-08-13

زمين عريان و درختان بي دفاع مي شوند فاجعه فرسايش خاك دربازفت چهار محال و بختياري استان چهار محال وبختياري، به خاطر فرسايش شديد خاك هر سال سانتي متر 30از خاك خود رااز دست مي دهد.. كه اين شايد در جهان هم ركوردي بي نظير باشد! آخرين مرحله در بياباني شدن يك سرزمين، گسترش ريگزارها باتداوم است نابودي پوشش گياهي وفرسايش خاك، از عرصه هايي كه روزي سبز وپربار ريگزارهايي بوده اند، بر جا مي ماند. مي بينيم كه دربازفت ريگزارها تا دامنه كوه هم پيش آمده اند. اين تصوير به خوبي دگرديسي جنگل به بيابان را نشان مي دهد. مي بينيم كه فرسايش خاك حتي ريشه درختان كهنسال را نيزبي دفاع دربرابر هجوم بادوآبرها كرده و نخستين نشانه هاي بياباني شدن آشكار شده است. اشاره: استان چهار محال و بختياري ازلحاظ منابع طبيعي و استعدادهاي سرزميني از مناطق زرخيز ميهن مامحسوب مي شود. به همين اعتبارتكيه اصلي توسعه در اين استان بر منابع ارزشمند طبيعي آن استوار مي باشد. در جريان سفر اخير رئيس جمهوري كشورمان به استان چهار محال و بختياري، قابليت شگفت انگيز اين استان براي توسعه و پيشرفت مورد تاكيد قرار گرفت، رشد اين استان در زمينه هاي صنعتي در سالهاي اخير نيز خود مصداق روشني از اين با قابليت هاست اين حال، بي توجهي به حفظ منابع طبيعي، به ويژه مراتع، جنگلها و پوشش گياهي و مهم تر از همه خاك حاصلخيز و آب نبايد از نظر دور بماند. گزارش مصوري كه در اين صفحه مي خوانيد، گوشه هايي از اين بي توجهي ها را مي نماياند. يكي از چشمگيرترين كشاكش هاي انسان در طول حياتش بر روي زمين، كه در عين حال از آن به عنوان اساسي ترين سر فصل درجريانات تاريخي نام برده مي شود، تلاش بي وقفه بشر براي حفظ خاكي بوده كه بر آن مي زيسته است. خاك، اين پديده بسيارگرانبهايي كه به خاطرفراواني اش قدر آن را بستر نمي دانيم، حيات و معيشت انسان است، و نگاهي به پراكنش جوامع انساني بركره خاكي نشان مي دهد، هر جا خاك غني تر است، شمار انسان ها نيز فزون تر است و ستيغ هاي صخره اي، پهنه هاي يخين، بيابان هاي نمكي و هرجاي ديگر كه از خاك عاري است، نشاني از انسان نيز به خود نمي بيند. يكي از پيامدهاي فرسايش افزايش خاك، غلظت رودخانه ها وآبهاي جاري است، كه در شرايطي حتي به مرگ كليه آبزيان مي انجامد. تصوير نشان مي دهد كه فرسايش خاك حتي موجب نابودي كرانه هاي رودخانه اي در بازفت شده است. از اين رو چندان شگفت نيست كه اينگونه مي بينيم هشدارهاي كارشناسان محيط زيست به خاطر گسترش پديده فرسايش خاك مدام تكرار مي شود و دلمشغولان طبيعت سوگوارانه مي گويند، اكنون ما با بزرگترين بلاي طبيعي تاريخ كشورمان روبه رو هستيم. در كشور ما نه هرگز زلزله اي با عواقب غير قابل جبران به وقوع نه پيوسته، شاهد آتشفشان دهشتناكي بوده ايم، نه خشكسالي يا سيل هاي آنچنان مدهشي در كشور ما ثبت شده است، اگر چه هميشه بانوسانات طبيعت و قهر وآشتي هاي آن مواجه بوده ايم، اماهرگز هيچ بلايي اينگونه نتوانسته، كه فرسايش خاك سر در كار بلعيدن بستر حيات ماست، هستي ما را تهديد كند. از بز به عنوان يكي از معضلات طبيعت ايران نام برده مي شود بزها، برخلاف گوسفندان كه فقطدر زمين هاي هموار چرا بيشتر مي كنند، به چرا در دامنه ها علاقه دارند و از اين رو فزوني تعدادشان مي تواند به تخريب پوشش گياهي دامنه ها، كه بسيار در وقوع سيل و افزايش فرسايش خاك موثر است، بينجامد. براساس گزارشي كه به تازگي دررسانه هاي جمعي كشور منتشر شد، تنها در يك نقطه از كشور، استان چهارمحال و بختياري، برآورد شده است كه فرسايش خاك اكنون به حد ساليانه 8 تن در هر هكتار رسيده است و اين استان هر سانتيمتر 30سال از خاك خود را از دست مي دهد به عبارتي از ارتفاع استان چهارمحال و بختياري هر سال 30 سانتيمتر كاسته مي شود. گفتني است كه حدود هزار سال به طول مي انجامد، كه از حاصل تلاش آب، باد و باران و آفتاب، يك سانتيمتر خاك تشكيل شود! عرياني زمين و فقر پوشش گياهي زمينه ساز بروز فقر واقعي است زيرا، زمين به مرور كم بازده وفقير مي شود و كشت وكار در آن متوقف مي گردد. سالها است كه كارشناسان فرياد برآورده بودند براي كاهش بوته كني، كه از جمله عوامل اصلي تخريب منابع طبيعي در كشور ماست، بايد به عشاير و روستائيان سوخت كافي و به موقع رساند. و اما دريغ كه هنوز عشاير ما براي روشن كردن اجاق خودچاره اي جز كندن بوته ها و نابودي درختان و گياهان، ندارند. غافل از آنكه اين كار سرانجام به خاموشي اجاق طبيعت خواهد انجاميد. زمين عاري از گياه و درخت بستر مناسبي براي هجوم سيل هاي ويرانگر خواهد بود. عقيم شدن زمين، موجب مهاجرت وسيع كشاورزان به شهرها مي شود. اين خيل عظيم به حاشيه نشينان شهرهامي پيوندند و چاره اي جز روي آوري به مشاغل كاذب و حتي ضد ارزش و بزهكاري نخواهند داشت. نابودي پوشش گياهي و عريان شدن زمين را دستكم نگيريم. اين زنگ خطري است براي رسيدن هيولاي اگر فقر از همين امروز جلوي چراي بي رويه در مراتع و دامنه هاي كوهستاني را بگيريم، مانع از تبديل غير اصولي مراتع به زمين هاي كشاورزي كم بازده شويم، جنگلهاي موجود را حفظ كنيم دستكم براي آينده از پيشرفت يك فاجعه زيست محيطي پيشگيري خواهد شد. به تازگي گروهي از علاقه مندان وكارشناسان سرشناس محيط زيست كشور، ديداري داشتند از منطقه بازفت بختياري، واقع در قلب زاگرس. رهاورد ديدار آنها گزارش و نيز مجموعه تصاويري است كه درباره فاجعه فرسايش خاك در اين ناحيه تهيه كرده اند. در نخستين بخش از اين گزارش ابتدا نگاهي داريم به تصاويري كه گوشه هايي از ابعاد اين فاجعه را نشان مي دهند.