Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750523-3323S1

Date of Document: 1996-08-13

حسنك؟ كجايي! بررسي درسنامه هاي آموزشي دوره ابتدايي o در پايان همه داستانهاي كتاب فارسي دوم ابتدايي، خود مولفان نتيجه گيري كرده اند و مستقيما با يك جمله انتهايي، هدف و نتيجه را بيان داشته اند بدون شك همه ما به ضرورت رساندن آخرين اخبار جديد و آموختن بهترين مطالب و جديدترين مفاهيم لازم به نسل آينده و فرزندان ميهن اسلاميمان، با توجه به وقوع حوادث و پيشرفت روزافزون علم و دانش واقفيم. به همين دليل گاه گاه احساس مي كنيم كه بايد كتب درسي يا مطالبي خاص از اين كتب تغيير كند وعناوين نو و دروسي جديد جاي آن را بگيرد و يا معايب اين كتاب كه بر اثر تدريس چندين سال و كسب تجربه به ما ثابت شده، برطرف گردد. اما متاسفانه سالهاست كه تعدادي از كتابهاي درسي ابتدايي، به ويژه متن كتابهاي فارسي همراه با نكات دستوري و تمرينات آن، بدون كوچكترين بررسي و نگاه دوباره اي تجديد چاپ مي شوند، و نتيجه آن مي شود كه مثلا سال تحصيلي گذشته بعد از چاپ و توزيع كتب درسي، سه درس از كتاب فارسي پنجم كه به ادعاي كارشناسان اشكال در متن داشت، حذف مي شوند. كتابهاي فارسي علاوه بر آموزش زبان و ادبيات فارسي، در كتابهاي اول و دوم دبستان مفاهيمي از جغرافي، بعضي وقايع تاريخي و نيز آموزش رفتارهاي اجتماعي را نيز در برمي گيرند. در واقع آموزشهاي لازم در اين سه حيطه را در قالب متنهايي زيبا و داستاني به فراگيران آموزش مي دهيم و اين، اهميت كتاب فارسي را دو چندان مي كند. چنانكه مي دانيد همان درسهايي را كه معلمان در زمان تحصيل خود خوانده اند، اكنون به دانش آموزان خود مي آموزند و اين نشان مي دهد كه با وجود گذشت زمان و تحولات جديد و آمدن نسلي نو، موضوعات و متون درسي و آموزشها تغييرات چنداني نداشته است. در مورد كتاب فارسي پايه دوم، نكاتي را به عنوان مثال و مدعا ذكر مي كنم كه صحت گفته هايم تائيد شود: درس حسنك لازم؟ كجائي است از كودكي به بچه ها بياموزيم كه نام يكديگر را به احترام ببرند مثلا دوستان خود را با آقا علي يا حميد آقا صدا كنند و از كوچك كردن نام يكديگر بپرهيزند. حال چه ضرورتي است كه در اين درس بجاي حسن، حسنك بگوييم. در داستان مذكور، حسنك به عنوان پسري معرفي شده كه با سن كم و با توجه به تحصيلات خود، گاو، گوسفند، بز و سگ (قبلا مرغ و خروس هم بوده كه اكنون حذف شده ) پرورش، مي دهد و چنان تك و تنهاست كه اگر دقايقي ديربيايد، كسي نيست كه به حيواناتش غذا بدهد! گرچه بهتر است قهرمانان داستان هم سن و سال دانش آموزان باشند، اما با توجه به اهميت تغذيه، بهداشت و نگهداري حيوانات بهتر بود به جاي دانش آموز كم سن و سال، مردي روستايي يا يك نفر دامدار را معرفي مي كردند. علاوه براين، تنهايي حسنك نيز قابل اغماض نيست. نتيجه درس اين است كه با حيوانات مهربان باشيم كه داستاني با همين عنوان و همين نتيجه گيري در صفحه 204 كتاب فارسي و نيز داستاني ديگر با همين عنوان و نتيجه گيري در صفحه 52 درس 26 كتاب ديني آمده است كه مي شود گفت موضوع تكراري است. درس كوكب خانم اين درس زيبا به لحاظ موضوع سليقه در خانه داري، پاكيزگي ونيز مهمان نوازي حائز اهميت است ليكن يك نكته قابل ذكر است: امروزه اكثر ظروف سردار هستند: انواع ديگها - سطل ها و... روپوشيده هستندو حتي در دورافتاده ترين روستاها هم سطل هاي سردار موجود است ولزومي به استفاده از پارچه روي سطل نيست و اگر قرار است كه از پارچه نام ببريم بهتر است، بنويسيم پارچه اي تيمز روي سطل مي اندازد. عيد نوروزدر بيان مراسم و آداب و رسوم مخصوص تحويل سال نو در متن درس، هيچ نامي از سفره هفت سين برده نشده است. در حالي كه در تصوير، سفره هفت سين را نشان داده است. چون آموزگاران محترم در مورد تصاوير كتاب نيز توضيح مي دهند، لازم است در متن هم اشاره اي به اين رسم ايرانيان قديم شده باشد. نكته ديگري كه قابل ذكر است آن است كه در پايان همه داستانهاي خود كتاب، مولفان نتيجه گيري كرده اند و مستقيما با يك جمله انتهايي، هدف و نتيجه را بيان داشته اند، در حالي كه اين نتيجه گيري و درك هدف داستان، بايد توسط دانش آموز انجام گيرد. بهتر است در پايان داستانها جايي قرار دهيم كه دانش آموزان نتيجه درس را با يك جمله بنويسند و يا مانند درس تصميم كبري، در انتها هدف و نتيجه را به صورت يك سوال مطرح كنيم تا دانش آموز را به تفكر و بيان نتيجه وادارد. نكات عنوان شده در بررسي كتاب فارسي دوم و ديگر مواردي كه شايد به ذهن حقير نيامده باشد محركي است كه مي تواند ما را به نگاهي دوباره و بازنگري و تجديد نظر در كتب درسي ابتدايي تشويق كند. نكند به گمان اين كه كودكان متن ها را زير ذره بين نمي برند، ساده و جزيي بگذريم. بدانيم كه اين درسها تا سالهاي سال در ذهن و انديشه ها مي ماندو تاثيراتش ماندگار است. اكثر ما هنوز نام ويلبررايت را از روي همان داستاني كه از دوران ابتدايي خوانده ايم، به عنوان اولين مخترع هواپيما به ياد داريم، يا داستان زيباي اديسون و يا فداكاري پترس. در ده سال اخيرمتن درسي كتاب فارسي دوم (منظور تمرينات دستوري نيست ) تغييراتي بسيار جزئي داشته و در حد حذف جملاتي بوده و كوتاه كردن متن. مهمترين تغييرات اين بوده كه نام درس برادر كوچك به نوزاد قشنگ تغيير نام يافت و در داستان، به جاي نوزاد پسر، شادي حضور نوزاد دختر بر خانواده سايه افكنده و به لحاظ فرهنگ نادرستي كه بر بعضي مناطق كشور حاكم است و آن با ارزش بودن و مقدم بودن پسران بر دختران است، اين نكته حتما تاثير مثبتي خواهد داشت. برخي موارد تغيير يافته در ذيل مي آيد: o در درس اولين روز دبستان: حذف جمله رفت و آمد ماشينها و مردم چشم احمد را خيره مي كرد. o در درس تصميم كبري: حذف جمله آن را در مدرسه جا؟ نگذاشته اي به كسي امانت؟ نداده اي o در درس حسنك كجايي: مرغ و خروس از جمع حيوانات حسنك حذف شده است. o در درس كوكب خانم: حذف جمله عباس مي خورد و مي گفت من كه از خوردن اين غذاهاي خوشمزه سير نمي شوم. o در درس دندان شيري: حذف جملات: .. دندان هما را موش خورده است. هما هم خنده اش گرفته بود. o در درس نامه اي از يك كودك آواره: به نامه اي از يك كودك فلسطيني تغيير نام يافته است. o عنوان درس برادر كوچك به نوزاد قشنگ تغيير نام يافته كه به آن اشاره شد. صحرا o نورد به مسافر صحرا تغيير نام يافته و دو درس راه پيروزي 1 و 2 در يك درس خلاصه شده است. o در درس عيد نوروز حذف جمله اي از صفحه آخر عيد نوروز (شوخي بردن شيريني براي همسايه ) و دو درس عيد مبعث 1 و 2 نيز در يك درس خلاصه شده و عبارت كه به ديوار زده اند نيز حذف شده است. چنانكه ملاحظه مي كنيد تغييرات جزئي بوده و نسبت به گذشت زمان طولاني، نگاهي عميق به متون فارسي نشده است. كتابهاي درسي خوراك فكري دانش آموزان هستند و بايد همه ساله نسبت به تجديد نظر جدي در آنها فكر اساسي شود. ماهشهر - مرضيه طباطبايي نام سه درس حذفي فارسي پنجم بوقلموني به نام مگاپود، دفاع از مظلوم وپاسدار قهرمان دين بود.