Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750522-3257S1

Date of Document: 1996-08-12

درمان لكه هاي پوست را به هر كسي نسپاريد لكه هاي پوستي علل مختلف دارند، به پزشك متخصص مراجعه كنيد اشاره: تغييرات رنگدانه هاي خصوصا پوست، در صورت يكي از علل نسبتا شايع مراجعه بيماران به پزشكان متخصص پوست است. كمبود اطلاعات علمي و كم اهميت بودن لكه هاي پوستي در بعضي بيماران، گاه باعث مراجعه آنان به افراد فاقد صلاحيت براي رفع نقيصه شده و به مصرف غير مجاز بعضي داروها مي انجامد. در اينگونه موارد بيماران دارو را به خيال اين كه بي ضرر است و يا با اين تصور كه همه لكه ها يك نوع درمان دارند، سر خود و يا به پيشنهاد افراد غيرمجاز مصرف مي كنند. اين عمل گاه با تاثيرات اوليه و موقتي همراه است. ولي پس از قطع دارو، ضايعات عود كرده و در مواردي حتي از قبل هم بدتر مي شود و به دليل مقاوم شدن پوست و خال خال شدن رنگ چهره، درمان آن حتي توسط پزشك متخصص نيز بسيار مشكل مي شود و يك عارضه عادي به بيماري صعبالعلاج تبديل مي گردد. تغييرات ظاهري پوست در واقع علائمي از يك بيماريست، كه قطعا بايد توسط پزشك به آن پرداخته شود. بدون شك مراجعه به افراد بدون صلاحيت علمي و مصرف داروهاي تجويزي آنان گاه با صدماتي غير قابل جبران همراه خواهد بود. رنگ طبيعي پوست مخلوطي از چند نوع موادرنگي است كه شامل هموگلوبين موجود در گلبولهاي قرمز، كاروتنوئيدها، و رنگدانه هاي ملانين ( MELANINE) است، كه ملانين مهم ترين آنهاست. رنگ پوست بستگي به نوع ملانين شخص دارد. انواع مواد ملانين شناخته شده شامل املانين ها ( eumelanins) (قهوه اي مايل به سياه ) فئوملانين ها، ( PHEO) (زرد مايل به قرمز ) و مخلوطي از ملانين هاست، كه از نظر شيميايي اختلافاتي بين انواع مواد ملانيني وجود دارد. مواد ملانيني از سلولهايي به نام ملانوسيت ترشح مي شوند، كه درتحتاني ترين قسمت طبقه روپوست (اپيدرم ) يعني در طبقه زايگر قرار دارند. به مرور و بطور مستمر كه سلولهاي طبقه روپوست از طبقه زايگر ساخته شده و به طرف خارج رانده مي شود، تا بعد از فرسوده شدن و پيري به صورت چرك در حمام بريزند، سلولهاي ملانوسيت (كه در بين سلولهاي زايگر قرار دارند ) با توجه به خصوصيات ژنتيكي شخص مقداري از مواد رنگي ملانين را به آنها مي دهند كه رنگ طبيعي پوست را مشخص مي كنند. ميزان وكيفيت اين رنگدانه ها تحت تاثير عوامل خارجي از قبيل نور آفتاب، تماس با مواد شيميايي، عفونتهاي موضعي پوست، عوامل داخلي مانند هورمون ها، داروها و غيره مي توانند تغيير كرده و باعث اختلالات در رنگ پوست شوند. درمانهاي متعددي از قبيل مواد روشن كننده مختلف، اسيد رتينوئيدها، آزلئيك، . A.V.U. P، مواد سفيد كننده، موادپوشاننده (مخفي كننده ) خالكوبي، روي ضايعه، پيوند پوست، پيوند سلولهاي ملانوسيت، كوتر و جراحي ترميمي براي رفع اين نواقص به كار مي رود. بسيار مهم است كه پزشك قبل از هر تصميم درماني به منظور اعاده زيبايي پوست، نوع پوست بيمار و علت اختلال رنگدانه را بررسي كند، زيرا يكي از شايعترين علل وجود لكه هاي تيره يا روشن پوست، فروكش كردن التهاب پوست (كه به دلايل مختلف اتفاق مي افتد ) است كه درمان جدي را طلب نمي كند. طبقه بندي اختلالات رنگ پوست تغييرات رنگ پوست ممكن است به صورت پررنگ شدن پوست (تيرگي ) (MELANODERMA) كم، رنگ شدن پوست (سفيدي ) (LEUKODERMA) كبودي، ( CERUTODERMA) و قرمز يا آبي شدن پوست باشد، همه اين تغييرات به اختلالات رنگدانه هاي ملانين مربوط نيست، بعضي از تغيير رنگها ممكن است ارتباط نسبي و بعضي هيچگونه ارتباطي با اختلال ملانين نداشته باشند. كمرنگ شدن ( سفيدي ) پوست مي تواند با كاهش تعداد يا فقدان سلولهاي ملانوسيت و يا كاهش ميزان ترشح ماده رنگي ملانين با تعداد طبيعي ملانوسيت همراه باشد در پر رنگ شدن (تيرگي ) پوست، افزايشي در ماده رنگي پيگمان ملانين و در كبودي، افزايش در تعداد سلولهاي ملانوسيت وجود دارد، كه به صورت كك ومك، لك حاملگي، لك ناشي از آفتاب، لكهاي پيري، تيرگيهاي بعد از فروكش كردن التهابات پوستي (مانند بعد از سوختگي خفيف ) خالهاي، رنگي كوچك و بزرگ، بعضي بيماريهاي پوستي تيره رنگ (مانند ليكن پلان ) و تيرگيهاي ناشي از مصرف داروها ديده مي شوند. بيماريهاي پوستي كه به صورت اختلالات رنگدانه ديده مي شوند، گاه از نظر رواني بيمار را دچار افسردگيهاي شديد و ساير اختلالات روحي مي كند، خصوصا در كساني كه مشاغلشان ايجاب مي كند، كه همه روزه با مردم تماس چهره به چهره داشته گاه باشند درمانهاي زائد و يا قوي مي تواند مشكل بيمار را تشديد كند، لذا درمان بيماران مورد به مورد، با توجه به شدت بيماري، شغل و شخصيت بيمار بايد جداگانه بررسي و اعمال شود. در مواردي كه مشكلات روحي بيمار جدي باشد درمان پوستي بيمار بايد با همكاري روانپزشك تواما انجام شود. بعضي بيماريهاي پوستي كه به صورت تيرگي ظاهر مي شوند عبارتند از: ملانودرما MELANODERMA كك و به مك، صورت لكه هايي كوچك و مسطح به رنگ قهوه اي روشن در مناطق باز پوست مانند صورت، شانه و پشت ديده مي شود. در مطالعه ميكروسكوپي سلولهاي ملانوسيت از نظر تعداد طبيعي، ولي ميزان ترشح رنگدانه ملانين به دليل تحريك با اشعه ماوراءبنفش آفتاب افزايش يافته است. خصوصا در فصل تابستان و در پوستهايي كه استعداد طبيعي و ارثي دارند، كك ومك تشديد مي يابد. شروع ضايعات حدود سالگي 75سن است كه با افزايش سن شدت مي يابد و اغلب بعضي افراد خانواده و يا فاميل بيمار هم ضايعات كك و مك را دارند. افراد با پوست روشن و موهاي بلوند ضايعات كك و مك شديدتري دارند و اغلب شدت ضايعات در زمستانها كاهش و در تابستانها افزايش پيدا مي كند. مصرف كرمهاي ضد آفتاب، خصوصا در فصول بهار و تابستان در پيشگيري از شدت يافتن ضايعات توصيه مي شود. درمانهاي طبي خاص در اين بيماران باعث كاهش تيرگي مي شود، ولي اگر در معرض آفتاب بدون حفاظت (كلاه يا كرم ضد آفتاب ) پوست قرار گيرند، ضايعات عود مي كند. خوشبختانه اكثر لكهاي پر رنگ پوست به هر دليل كه ايجاد شده باشند، مشكلات جسمي مانند سوزش و خارش ندارند و فقطاز نظر زيبايي ظاهري آن هم در كساني كه در اين موارد حساس هستند، اهميت پيدا مي كنند. اما قبل از هر درماني رد كردن احتمال وجود بيماريهاي داخلي اهميت دارد. لكهاي پيري: لكهاي قهوه اي مسطح به قطريك سانتيمتر و بيشتر در پشت دستها وصورت ظاهر مي شود، كه با افزايش سن ازدياد مي يابند و به دليل زمينه هاي خانوادگي و تماس حاد يا مزمن با نور آفتاب در طي ساليان طولاني ظاهر مي شوند. در مطالعه ميكروسكوپي، تعداد سلولهاي ملونوسيت در محل اتصال روپوست و ميان پوست افزايش پيدا كرده اند، ولي تغييرات بدخيمي ندارند. براي از بين بردن اين نوع لكها، بايد ضمن استفاده از كرمهاي ضد آفتاب به جهت پيشگيري از افزايش و شدت ضايعات، تحت نظر پزشك از كرايوتراپي (سرمادرماني ) و بعضي داروها از قبيل رتينوئيدها به جهت برطرف كردن ضايعات (در آندسته از بيماران كه متقاضي هستند ) اقدام كرد. لك برلوك ( BERLOQUE): تركيباتي مانند عطرها و ادكلن ها، كه حاوي ماده - 5 متوكسي پسورالن ( برگاپتن ) و روغن برگاموت هستند در بعضي افراد بعد از استعمال روي پوست چنانچه در معرض نور آفتاب (طول موج 320 نانومتر ) قرار گيرند، باعث ايجاد لكهاي تيره در پوست مي شوند. البته استعداد ايجاد لك بستگي به ميزان جذب ماده و مدت زمان قرار گرفتن در معرض آفتاب بعد از مصرف ماده معطر دارد. در اين موارد، ضايعات به صورت لكهاي قهوه اي تيره در نقاطي از پوست (مانند پشت گوش، گردن، صورت ) كه ماده معطر ماليده شده است، ديده مي شود و اگر مصرف ماده معطر قطع شود، در عرض چند هفته تا چند ماه بدون هيچ درماني لكها تدريجا كمرنگ و ناپديد مي شوند. در مطالعه ميكروسكوپي در اثر افزايش فعاليت سلولهاي ملانوسيت ماده ملانين زياد شده است. كلوآسما (لك حاملگي ): يكي از شايعترين شكايات بيماران وجود لكهاي قهوه اي روشن تا تيره صورت درزمان حاملگي است كه به تدريج با پيشرفت حاملگي بيشتر مي شود. گونه ها، بيني، پيشاني، لب بالا، چانه و گاهي گردن از نواحي شايع ايجاد لك تيره در خانمها هستند. از آنجا كه در دوران بارداري براي اولين بار لكها ظاهر مي شوند و يا لكهاي قديمي تشديد مي شوند، لذا به لك حاملگي شهرت دارند، ولي در خانمهاي غيرحامله و يا ازدواج نكرده و حتي ندرتا در مردان هم ممكن است ديده شوند. علت بروز اين دقيقا لكها، مشخص نيست، ولي تماس مستقيم با نور آفتاب، زمينه هاي ژنتيكي و هورمونها اغلب در بروز آنها مشاركت دارند. عواملي ديگر مانند مصرف استروژن ها، پروژسترون ها، مواد آرايشي و هيدانتوئين در ايجاد آن دخيل هستند. اين لكها معمولا در حين حاملگي و يا با مصرف قرصهاي ضد بارداري گسترش مي يابند. در مطالعه ميكروسكوپي، مقدار ماده ملانين در طبقه روپوست افزايش يافته و گاهگاهي در طبقه ميان پوست هم افزايش ترشح ملانين قابل رويت است (فرمهاي مزمن ).علاوه بر آن افزايش تعداد ملانوسيتها، ملانوژنز، ترانسفر ملانوزومها در سلولهاي كراتينوسيت (سلولهاي معمولي روپوست ) ديده مي شود. درمان اين عارضه گاه بسيار مشكل است و بسته به شرايط بيمار از تركيبات گوناگوني استفاده مي شود، كه در مواردي چون داروها به صورت اصلي در ايران موجود نيست، پزشك با نوشتن فرمول و ساختن دارو توسط دكتر داروساز به درمان لك مي پردازد. علاوه بر درمانهاي ضد لك مختلف كه متناسب هر بيمار جداگانه نوشته مي شود (فرمولها براي بيماران مختلف متفاوت نوشته مي شود ) دوري، از آفتاب و استفاده از كرمهاي ضدآفتاب و قطع مصرف قرصهاي ضدبارداري ضروري است. متاسفانه بعد از بهبود نسبي، گاه به علت تماس مجدد با نور آفتاب و يا علل ناشناخته ديگر لكها نمود مي كنند. پزشك با توجه به وضعيت لكها، جنس پوست بيمار، فصل، سن، جنسيت بيمار و سابقه مصرف داروهاي ضدلك قبلي، فرمولهاي مختلفي بادرصدهاي متفاوت و مواد موثر مختلف تجويز خواهد كرد. متاسفانه گاه شاهد هستيم كه بيماري ازمصرف كرم ضد لك تجويزي پزشك متخصص پوست راضي بوده است و مصرف آن را به اطرافيانش پيشنهاد مي كند، كه به دلايل فوق در بعضي موارد مشكلات عديده اي براي اين دسته مصرف كنندگان ايجاد مي شود. ادامه دارد دكتر حسين طباطبايي