Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750510-2605S1

Date of Document: 1996-07-31

از آرزو تا واقعيت خودروي ملي آرزويي 40 ساله گرچه سابقه ورود نخستين خودرو به ايران، به اواسط دوران حكومت قاجاريه و دهه هاي 70 و 80 سده پيشين هجري خورشيدي بازمي گردد اما مونتاژخودرو در ايران ديرينه اي حتي 40 ساله نيز ندارد. همين تفاوت بزرگ بود كه نخستين خودروي مظفرالدين شاه قاجار را اندكي پس از ورود به ايران، از كار انداخت; زيرا با بازگشت شوفر اروپايي اين خودرو به كشورخود، هيچ تخصصي نه براي راندن ونه تعمير و نگهداري خودرو دركارنبود. شايد از همان روزها بود كه انديشه ساخت داخل كردن خودرودر ايران، شكل گرفت. با وجود ورود نخستين واحدهاي مونتاژ خودرو به ايران در نيمه دوم دهه 1330 عوامل مختلفي از تلاش براي بومي كردن تكنولوژي ساخت خودرو تا همين اواخر، جلوگيري كرد. البته، دراينكه دستيابي به تكنولوژي ساخت خودرو به زمينه هاي محكمي از امكانات فني، صنعتي، مهندسي و سخت افزاري نياز دارد، ترديدي نيست; اما شايد در تمام سالهاي پيش از پيروزي انقلاب اسلامي، بهره مندي مالكان صنايع مونتاژ خودرو از دلارهاي بي حساب نفتي به بهايي بسيار كمتر از قيمت مانع واقعي، از آن مي شد كه كسي براي تبديل تكنولوژي ساخت خودرو به دانشي داخلي، خود و ثروت خويش را به زحمت بيفكند. در اين ميان، البته روحيه واردات گرايي ملي و دولتي براي مصرف كردن ثروت ظاهرا بيكران و تمام ناشدني حاصل از صادرات نفت، همراه با گشوده شدن بي حساب دروازه هاي كشور به روي خودروهاي خارجي، بي تاثير نبود. همچنين، واقعيت اين است كه نبود عزم ملي و اراده دولتي در اين روحيه دخالت داشت. گويي، به لحاظ تاريخي هنوز براي طرح مباحثي چون خودروي ملي كه در مرز ميان اقتصاد، صنعت، سياست، فرهنگ و اراده ملي جايگاهي بزرگ دارد، بسيار زود چنين بود بود كه در تمام سالهاي پيش از پيروزي انقلاب اسلامي و ظرف دو دهه طلايي با وجود تمام امكانات، پيشرفت در دستيابي به خودروي ملي و تكنولوژي و لوازم آن، بسيار آهسته تر از آن صورت گرفت كه بتوان بر آن حتي نام تغيير نهاد; تحول كه جاي خود دارد. احمد شاه قاجار، چين بر پيشاني وگره در ابروان انداخته و با چشماني كه شراره خشم از آن بيرون مي جهد به شوفر درمانده خود كه كلاه بوقي اش تا روي چشمانش آمده نگاه مي كند. شوفربيچاره زيرتازيانه نگاه خشم آلود او با تمام زور خود هندل رولزرويس را مي چرخاند تا بلكه روشن شود و احمد شاه خشم خود را فرو خورد. هنگامي كه تلاشهاي آن بخت برگشته به بار مي نشيند ورولزرويس روشن مي شود، لبخندي از رضايت - بدون خواست شوفر - پهنه صورتش را درمي نوردد و او با عجله به داخل خودرو مي رود تا آن را راه بيندازد. اما از احمدشاه قاجار در ماشين خبري نبود. او عطاي رفتن با خودرو را به لقايش بخشيده بود. امروز سوار هر خودرويي بشويد حتي پيكان مدل سال 1346 كه 29 سال پيش ساخته شده است، با يك استارت - اگر از كار نيفتاده باشد - خودروي شما روشن مي شود و شما را به مقصد مي رساند. شما مي توانيد تفاخر كنيد كه خودروي شما از رولزرويس احمد شاه قاجار نيز زودترروشن مي شود و شما را سريع تر به مقصد مي رساند.! راضي و ناراضي راننده جوان، كاپوت جلوي خودرو را بالا زد. روغن موتور رابا دقت نگاه كرد و پس از آن آب داخل رادياتور را اندازه گيري كرد. پس از اطمينان از اينكه آب و روغن خودرو به ميزان كافي است، پشت فرمان قرار گرفت و خودرو را راه مقصد انداخت او شهر قم بود و اطمينان شرط اول رسيدن به آنجا. از شهر كه دور مي شويم. مي پرسم: ماشين ساخت امسال و به اصطلاح صفر كيلومتر؟ است مي گويد4 3 يا ماه است كه ازكارخانه تحويل گرفته ايم. مي پرسم: راضي هستي. مي گويد: اگر بعضي از نارسايي هاي آن رفع شود، خودروي خوبي است. به هر حال ساخت كشورمان است وبايد با آن مدارا كرد. برخلاف نظر اين راننده جوان وبسياري ديگر كه از كاركرد خودروي پيكان راضي هستند، بعضي ديگراز خريداران اين سواري، كاركرد آن را نمي پسندند. منوچهر غروي مدير عامل شركت ايران خودرو معتقد است: آن دسته از كساني كه از كاركرد پيكان ناراضي هستند، آن را با خودروهاي مدل بالاي ساخت شركتهاي پرسابقه مقايسه مي كنند و به نظر مي رسد، اين مقايسه نمي تواند يك مقايسه عادلانه باشد. به او مي گويم: اين مسئله اكنون درميان بسياري از كساني كه به هر دليل با خودروسواري سروكار دارند، مطرح است كه مگر ايرانيان چه از كره ايها كم دارند كه آنها مي توانند خودروهاي شيك و با كاركرد خوب توليد كنند ولي ما پس از گذشت 30 سال نتوانسته ايم اين آرزو را برآورده كنيم. مدير عامل شركت ايران خودرومي گويد: گفتن اين حرفها، دردي از ما دوا نمي كند. اين خود كم بيني را بايد كنار بگذاريم و با مسئله به شكل درست برخورد كنيم. بايدمردم بدانند كه كره جنوبي چگونه به اين حد از تكامل در صنعت خودروسازي رسيده است و چرا ما نرسيده ايم. زحمت و برنامه غروي در ميان خبرنگاران رسانه هاو در محل شركت ايران خودرو نشسته است و به آرامي و بعضي اوقات باكمي چاشني خشم به سوالات پي در پي آنان پاسخ مي دهد. پس از بحث پيرامون قيمت و بازار خودرو، مسئله هميشگي كيفيت پيكان و مقايسه صنعت خودروسازي ايران وكره جنوبي مطرح مي شود. مديرعامل شركت ايران خودرو كه توليدات شركت تحت پوشش اوسهم عمده اي از مصرف داخلي خودروسواري را دراختيار دارد و براي چندمين بار در مقابل اين پرسش قرار گرفته است مي گويد: اولين قانون خودرو در كره جنوبي 34 سال پيش از اين و در سال 1962 تدوين شد. براساس اين قانون ورود خودرو كامل به كره جنوبي به شدت محدود شد و طي 4 سال تا 1966 شركتهاي كره اي شروع به مونتاژ و عرضه خودرو با استفاده از قطعات منفصله كردند. وي مي افزايد: در مقررات 1967سال جديدي دراين كشور وضع شدكه خودروسازان را ناگزير به ساخت يا تامين قطعات از داخل مي كرد. اعمال اين قانون سبب رشد ساخت داخل قطعات و افزايش سطح خودكفايي در صنايع خودروسازي اين كشور شد. پس از گذشت 10 سال و در سال مرحله 1972 طراحي خودروهاي كره اي آغاز شد. در اين سال دولت سياست افزايش شديدسرمايه گذاري روي صنايع سنگين وصنايع شيميايي را انتخاب كرد. انتخاب اين سياست موجب شد كه صنعت خودروسازي نيز به عنوان مصرف كننده عمده محصولات اين صنايع به عنوان صنعتي استراتژيك براي رفع نيازهاي خود به صنايع داخلي كشور كره اتكا كند. در سال 1973 سياست بلندمدتي تدوين شد كه براساس آن مي بايست طراحي يك خودروي كره اي بااستفاده از قطعات ساخت داخل شود. در سال 1975 شركت هيوندايي موفق شد با ميزان 80 درصدخودكفايي اولين اتومبيل طرح كره به نام هاني را عرضه كند. غروي پس از بيان اين مطالبطولاني مكثي مي كند و ادامه مي دهد: اما در ايران، داستان كره جنوبي تكرار نشد. اولين قانون خودرو در كشورمان در سال 1371 تدوين شده است. بنابراين، ما دير جنبيده ايم و عقب مانده ايم. وي ادامه مي دهد: كشورمان به دليل تواناييهاي بالقوه اي كه دارد مي تواند با تلاش بيشتر، همان راهي را برود كه كشوري مثل كره جنوبي، در صنعت خودروسازي پيموده است. از 1280 تا 951375 سال پيش از اين و در اولين 1280سال دستگاه خودرو براي مظفرالدين شاه قاجار خريداري وبه ايران وارد شد200 سال پس ازآن و در سال 1300 ورود خودروهاي امريكايي و اروپايي براي مصارف شخصي و عمومي به ايران شروع شد. در سال 1307 در كشور خودروي 490 شخصي و 1100 خودروي مسافربري در ايران موجود بود. در سال 10 1334 حدود هزار دستگاه خودرو به ايران وارد شد. پژوهشگران شركت صنعتي و مهندسي فن گستر در پژوهش خود پيرامون تاريخچه ساخت خودرو در ايران گزارش مي دهند: توليد خودرو در ايران به سال ( 1958 1337 ميلادي ) برمي گردد كه در آن سال با دويست ميليون ريال سرمايه گذاري كارخانه مونتاژ جيپ احداث شد. كليه اجزاي اين خودرو به صورت منفصله وارد و فقط عمليات مونتاژ در داخل انجام مي شده است. در سالهاي 1345 و 1346 دوواحد خودروساز ديگر اعلام موجوديت كردند و توليداتومبيل پيكان در شركت ايران خودرو (ايران ناسيونال سابق ) وتوليد اتومبيل ژيان در شركت سايپا شروع گرديد. در سال 1346 شركت جيپ (پارس خودرو فعلي ) نيز اقدام به مونتاژ سواريهاي آريا و شاهين كرد و بدين ترتيب در سال 1346 ( ميلادي ) 1967 سه شركت خودروساز در ايران وجود داشته اند كه تنوع نسبتا زيادي از محصولات را عرضه مي نموده اند. پژوهشگران اين شركت ادامه مي دهند: توليد اتومبيلهاي آريا و شاهين در كارخانه پارس خودرو تا سال 1353 ادامه داشت و از آن تاريخ شركت جيپ با فروش 45 درصد از سهام خود به شركت جنرال موتورز آمريكا تبديل به شركت جنرال موتورز ايران شد و توليد سواريهاي شورلت ايران را شروع كرد. توليد اين محصولات نيز در سال 1355 متوقف و توليد خودروهاي شورلت نوا، بيوك و كاديلاك در اين شركت و تحت ليسانس جنرال موتورز و عمدتا با استفاده از قطعات وارداتي آغاز شد. توليد اين محصولات تا سال 1360 ادامه يافت و بالاخره پس از مونتاژ آخرين بازمانده هاي قطعات وارداتي در سال 1363 به كلي متوقف شد. شركت سايپا نيز در در 1354سال كنار توليد ژيان مونتاژسواريهاي رنورا 5 آغاز نمود كه تا سال 1372 توليد آن ادامه داشته است. توليد ژيان نيز تنها تا سال 1359 ادامه يافت و پس از آن متوقف گرديد. جدا از ساخت خودروهاي توليد سواري، انواع وانت نيز در كشورتوسط تعدادي از شركتها جريان داشته است. شركت ايران خودرو در جنب توليد پيكان وانت پيكان را نيز از سال 1348 توليد مي نموده است. شركت ايران وانت (مزدا سابق ) نيز از سال 1349 توليد وانتهاي مزدا 1000 و مزدا 1600 را در دست مونتاژ داشته است. شركت زامياد با اخذ ليسانس از نيسان ژاپن از سال 1348 شروع به مونتاژ وانتهاي نيسان در ايران نمود كه ظرفيت توليدي اين كارخانه حدود 15000 دستگاه در سال بوده است. بين سالهاي 1348 شركت تا 1356 ايران كاوه نيز باظرفيت محدود دستگاه 1000ساليانه وانتهاي جمس راتوليد مي نموده است. در شركت شهابخودرو (ليلاند موتور سابق )نيز از سال 1348 وانتهاي دو ديفرانسيال و تك ديفرانسيال به ميزان محدود (دستگاه 150حداكثر در سال ) توليد مي شده كه در سال 1352 توليد اين وانتها متوقف شده است. در سال 1341 اولين شركت رسمي به منظور تاسيس كارخانه اتوبوس سازي تشكيل شده است كه به تدريج شركتهاي ديگري نيز به سازندگان اوليه پيوسته اند. در حال حاضر مهمترين كارخانجاتي كه در زمينه توليد اتوبوس و ميني بوس فعاليت دارند به شرح زير هستند: - شركت ايران خودرو (اتوبوس وميني بوس هاي بنز را مونتاژمي كند ) - شركت صنايع خودروسازي پارسي ساصد، لوكس سابق (اتوبوس و ميني بوس هاي /ماگيروسي دوتين را مونتاژ مي كند ) - شركت صنعتي خودروسازان ايران (ميني بوسهاي فيات رامونتاژ مي كند ) - شركت شهابخودرو، ليلاندسابق (مونتاژ اتوبوس ) سابقه توليد كاميون در ايران نيز بسيار طولاني است. در سال 1338 ( ميلادي ) 1959 شركت خاور (تحت ليسانس بنز ) جهت توليد كاميون تشكيل شده است. و به دنبال آن سه شركت زامياد (تحت ليسانس ولوو ) ايران، كاوه (تحت ليسانس ماك ) و ليلاند موتورز ايران (تحت ليسانس ليلاند ) طي سالهاي 1342 و 1344 تاسيس شدند كه موسسين آنها افراد با سابقه در كار نمايندگي واردات انواع كاميون شركتهاي بوده اند خاور و ليلاند موتورز ايران، انواع كاميون و شركتهاي زامياد و ايران كاوه فقط كاميونهاي سنگين توليد مي نموده اند. ادامه دارد