Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750510-2589S1

Date of Document: 1996-07-31

مهندسان مدال هاي المپيك را درو مي كنند! همزمان با برگزاري بيست و ششمين دوره مسابقات المپيك در آتلانتا 1996 اشاره: نقش فن آوري و دانش در ورزش مدرن موضوعي انكارناپذيراست. واقعيت اين است كه توانايي هاي جسماني ورزشكاران در سطح جهاني بسيار نزديك به يكديگر است، در اين ميان نقش تعيين كننده را دانش ساخت وسائل و دانش چگونگي انجام حركات ورزشي داراست. افسانه هاي يوناني درباره قويترين مرد دنيا چنين حكايت مي كنند: او هر روز گوساله اي را به دوش مي كشيد و در اطراف طويله حركت مي كرد. رشد گوساله موجب قويتر شدن او مي شد تا سرانجام او گاوي را به سادگي بر سر دوش خود حمل مي كرد. واقعيت اين است كه اين مرد از يكي از روشهاي علمي مدرن در ورزش پيروي مي كرده است. تمرين افزايش تدريجي مقاومت كه در طي آن ماهيچه ها تحت فشارهاي افزايش يابنده قرار مي گيرند براي اغلب بيش /10 000از شركت كننده المپيك كه از 197 كشور به آتلانتا آمده اند روشي شناخته شده است. نوشتار حاضر همزمان با برگزاري مسابقات المپيك آتلانتا در همين رابطه انتخاب شده است. امروز دانش ورزش كه در پنجاه سال اخير رشد چشمگيري داشته است، به ورزشكاران براي برقراري تعادل آمادگي ماهيچه اي و آمادگي متابوليك كمك مي كند. همزمان متخصصين بيومكانيك از كامپيوتر، فيلم برداري و سنسورهاي مخصوص براي مطالعه ديناميك حركت ورزشكاران استفاده مي كنند. مهندسان طراح از آخرين دستاوردهاي علم مواد و ايروديناميك براي طراحي بهتر وسائل ورزشي كمك مي گيرند. روانشناسان ورزشي به ورزشكاران به دست آوردن اعتماد به نفس را از طريق تمرينهاي ذهني مي آموزند. تمامي اين روشها به كمك هم به مقدار اندكي كارائي ورزشكاران را بهبود مي بخشد و اين تعداد اندك در صحنه رقابت بسيار فشرده المپيك به معني پيروزي است. توليد انرژي در بدن انرژي لازم براي حركت ماهيچه ها و ساير فعاليتهاي سلولي از ملكولي پر انرژي به نام آدنوزين تري فسفات (ATP)بدست مي آيد. بدن انسان قادر به ذخيره سازي مقدار بسيار كمي از اين نوع ملكول است و براي ادامه فعاليت بدن به سه راه حل متابوليك براي بدست آوردن اين منبع انرژي متوسل مي شود. سريعترين راه استفاده از ملكولهاي فوسفو كراتين براي جايگزيني ATPملكولهاي مصرف شده است. اما اين منبع نيز به سرعت پايان براي مي يابد يك دونده سرعت فقط 5 تا 10 ثانيه. پس از تمام شدن ذخيره اين نوع روش، بدن دو روش ديگر براي توليد ATP بكار مي گيرد: روش هوازي كه نيازمند اكسيژن است و روش بي هوازي كه به اكسيژن نياز ندارد. روش بي هوازي كه مبتني بر شكستن ملكولهاي هيدروكربنهاي خاصي است (گلوكز يا گلي كوژن در ماهيچه ها )اولين روشي، است كه مورد استفاده بدن براي جايگزيني ملكولهاي ATP قرار مي گيرد. اين روش براي مدت طولاني و در ورزشهاي استقامتي به كار گرفته نمي شود زيرا حاصل اين فرايندملكولي توليد اسيد لاكتيك است كه ظرف دو دقيقه در ماهيچه ها ذخيره شده كارائي آنها را پائين مي آورد. پس از آن و در صورت ادامه فعاليت بدن ورزشكار شروع به استفاده از روش هوازي براي توليد مولكولهاي انرژي زاي ATP مي كند. در اين روش ملكولهاي چربي و پردئين در حضور اكسيژن شكسته مي شوند. براي فعال شدن اين روش به يك تا دو دقيقه فعاليت سخت براي افزايش تنفس و ضربان قلب براي رساندن اكسيژن كافي به سلولهاي ماهيچه اي نياز است. در اين روش هم اسيد لاكتيك توليد مي شود اما توسط ماهيچه هاي كم فعاليت تر مصرف شده و يا به كبد مي رود بنابراين در ماهيچه ها جمع نمي شود. گرچه روش هوازي بسيار كارآمد است، ميزان انرژي ماهيچه اي حاصل از آن محدود است اگر مقدار ATPبيشتري نياز باشد بدن به استفاده تركيبي از روشهاي ديگر مي پردازد. مثلا يك فوتباليست در اواسط يك نيمه 45 دقيقه اي بيشتر متكي به روش هوازي براي توليد انرژي است، اما اگر وي مجبور به دويدن سريع شود بدن براي توليد انرژي بيشتر به مصرف ذخيره ATPملكولي يا توليد آن از روش مصرف ملكولهاي فوسفو كرتين مي پردازد. و اگر اين دويدن سريع براي مدتي معادل 5 تا 15 ثانيه ادامه يابد بدن به روش بي هوازي نيز متوسل مي شود. پس از پايان بازي بدن مجددا به روش متابوليسم هوازي متكي مي شود و منابع ديگر انرژي نيز ترميم مي شوند. مربيان با توجه به نوع ورزش بايد براي مدت و شدت تمرينها به گونه اي برنامه ريزي كنندكه قابليتهاي توليد انرژي هوازي وبي هوازي ورزشكاران بگونه مناسبي تقويت شود. براي مثال تمرينهاي يك دونده استقامت بر تقويت سيستم هوازي متمركز است در حالي كه يك وزنه بردار به تقويت مقاومت و قدرت بدن مي پردازد. نقش فن آوري هزاران ساعت تلاش ورزشكاران در سطح جهاني صرف تمرين براي ايجادبهبودهائي ناچيز (در حد دهم درصد ) چنين مي گردد تلاشي ممكن است در نگاه اول بيهوده به نظر برسد اما توجه به نتايج المپيك هاي گذشته به وضوح مسئله كمك به مي كند عنوان مثال در المپيك اختلاف 1992 زمان برندگان مدال طلا و نقره در رشته دو امدادي دو دهم ثانيه و /0 86حد درصد بود. در المپيك آتلانتا طولاني ترين زمان مربوط به مسابقه دوچرخه سواري مردان با زماني حدود 5 ساعت است. در اين مسابقه 288 كيلومتري جاده اغلبشركت كنندگان در آخرين حد آمادگي جسماني قرار دارند آنچه نقش تعيين كننده اي در نتيجه مسابقه دارد فن آوري بكار رفته در ساخت دوچرخه ها بخصوص وضعيت آيروديناميكي آنهاست، مقاومت هوائي كه توسط دوچرخه و بدن ورزشكار ايجاد مي شود متناسب با توان دوم سرعت است و اين نيرو تاثير قابل توجهي بر كارائي ورزشكار دارد. يك پژوهش كه در مورد يكي از شركت كنندگان در المپيك آتلانتا انجام شده است به عنوان مثال آورده بود: از مشاهده تصاوير ويدئوئي گرفته شده در طي مسابقه و تمرين اين ورزشكار و تحليل آن معلوم شد وضعيت بدني ورزشكار تاثير قابل ملاحظه اي در ميدان مقاومت هوا دارد، هر چه بدن ورزشكار روي دوچرخه بيشتر متمايل به جلو و كشيده تر باشد از اين مقاومت كمتر مي شود به علاوه وسائل ورزشكار از جمله كلاه ايمني و شكل آن نيز از عوامل بسيار موثر است اگر كلاه كشيده تر و داراي زائده اي به شكل دم در انتهاي آن باشد هوا بهتر روي آن جريان يافته مقاومت كمتري توليد مي كند. اين ورزشكار با تغيير وضعيت بدن خود روي دوچرخه مطابق توصيه متخصصين ايروديناميك توانست به ميزان فزاينده اي به سرعت خود اضافه كند. در پژوهش ديگر طراحان به ساخت دوچرخه برتر پرداخته اند. براي اينكار آن ها به هر سانتي متر مربع دوچرخه جهت بهبود وضعيت ايروديناميكي آن توجه كرده اند. نتيجه اين طراحي در شكل مشاهده مي شود در اين دوچرخه چرخ جلوكوچكتر و باريكتر شده تا مقاومت كمتري در مقابل هوا داشته باشد به علاوه ورزشكاران هم تيم بتوانند نزديكتر به يكديگر ركاب با بزنند استفاده از مواد مقاوم تركيبي (Composite) در ساخت دوچرخه، تعداد اجزاء تقويتي دوچرخه كاهش پيدا كرده است و اجزاء باقيمانده بجاي شكل لوله اي در دوچرخه هاي قديمي با شكل مقطعي مشابه بالهاي هواپيما ساخته شده اند. ترجمه: محمدحسين الهي نيا برگرفته از: American Scientific