Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750509-2503S1

Date of Document: 1996-07-30

افكار شاعرانه خليل جبران گفتگو با دكتر مهيندخت معتمدي مهيندخت معتمدي نخستين بانوي كرد است كه در ايران به اخذ درجه دكتراي زبان و ادبيات فارسي نائل گشته وي است تا سال 1361 در دانشگاه به تدريس اشتغال داشته و بعد از اين تاريخ بازنشسته شده معتمدي است بيشتر عمر خويش را صرف مطالعه و تحقيق كرده است و هم اكنون كه نزديك به هفتاد سال از زندگي وي مي گذرد همچنان مشغول مطالعه و تصحيح كتابهاي در دست چاپش مي باشد. از آثار به چاپ رسيده او مي توان به دو مجموعه شعردرياي اشك وگلچيني از گلهاي آبيدر و نيز ترجمه شعله كبود (نوشته جبران خليل جبران ) واشكها و لبخندها نوشته مي زيالو اشاره كرد. گفتگوي كوتاهي كه از نظرتان مي گذرد براي آشنايي بيشتر با افكار جبران و زندگي وي توسط فاطمه خاوري با ايشان انجام شده است. چه انگيزه اي شما را به ترجمه شعله كبود اثر جبران؟ واداشت من از ابتداي آشنايي با آثار اين نويسنده بزرگ لبناني تحت تاثير افكارشاعرانه او بودم و مي توان گفت كه انديشه هاي شاعرانه ما تقريبا در يك افق قرار داشت. از آن به بعد به دنبال اثري بودم كه از وي ترجمه كنم، من هميشه در جستجوي كار روي آثاري هستم كه در ايران به طبع نرسيده باشد. همانگونه كه در مقدمه شعله كبود يادآور شده ام در سفر به سوريه در سال 1359 در يكي از كتابخانه هاي حلب اين كتاب نظرم را جلب كرد و مشتاقانه آن را خريده و تصميم به ترجمه آن گرفتم. آيا پس از اين تلاش ديگري هم براي تهيه كتابهايي از اين دست و همچنين به دست آوردن اطلاعات تازه تر در اين زمينه؟ داشتيد البته، كار از تلاش در يك كشور هم چون گذشت عازم سفر تركيه بودم تصميم قطعي گرفتم كه از آنجا عازم لبنان شوم تا شهرك زيباي بشري زادگاه جبران را ازنزديك ببينم و در موزه اش به تماشا بنشينم و همچنين اطلاعات تازه اي درباره مي كه به عروس ادبيات عرب شهرت داشت بدست بياورم. جبران در نامه هايش به مي از چه چيزهايي سخن به ميان مي آورد، محور عمده نامه هايش چيست و آيا جبران با اين نوع معاشرت ذهني دچار تكلف نمي شده؟ است جبران بامي بدون تكلف سخن مي گويد با وي از دوران كودكي، روياها، تاليفات سبك ادبي، آرزوها، خاطرات و عقايد خويش درباره ادب، روح، هنر وفلسفه سخن مي گويد. اين نامه ها در ميان آثار جبران اثري جديد و ارزنده به شمار مي رود. و در حقيقت گوشه هايي از شخصت وي را در نظر ما آشكار مي سازد، اين گنجينه براي كساني كه بخواهند به بحث و تحليل درباره زندگي جبران پرداخته به زواياي روح او راه يابند سودمند خواهند بود. از فحواي كتاب شعله كبود اينطور استنباط مي شود كه آنها در طول بيست سال آشنايي هرگز يكديگر را ديدار ننموده اند و گاه كه شرايطي براي ملاقاتشان پديد آمده است خودشان از اين ديدار اجتناب مي كرده اند. بله همانطور كه مي دانيد اين عاطفه پاك و نوراني ميان آنان بيست سال ادامه داشت بي آنكه جز در عالم خيال يكديگر را ملاقات نمايند، شايد آنان اگر به همديگر نزديك مي شدند و يا ازدواج مي كردند چنين عشقي بين آنها شكل نمي گرفت. جبران نيز آنچنانكه در نامه هايش مي نويسد معتقد به حضور نزديك و ملاقات نبود چرا كه جبران از اقدام به كاري كه احتمال پشيماني در آن مي رفته است بيمناك بوده و مي ترسيده. مبادا سرانجام كارش به نوميدي او بكشد همچنين در يكي از نامه هايش مي نويسد: چه بسا كه دوست غايب نزديكتر از دوست حاضر باشد. آيا دورنماي كوه در نظر رهگذران دشت از آنچه كه ساكنان دامنه آن مشاهده مي كنند آشكاراتر و با شكوهتر نيست. با اين همه اما وجود دو عامل ديگر را در عدم پيوند آنان نمي شود انكار كرد، يكي اينكه جبران در نيمه دوم زندگي خويش اكثرا از بيماري رنج مي برده است و اطمينان كامل به صحت و سلامتي خويش نداشته است، علاوه بر آن بيم آن را داشته كه مي پيشنهاد ازدواجش را نپذيرد. ديگر آنكه مي در خانواده اي مقيد به آداب و رسوم مذهبي پرورش يافته و چون دختري شرقي بود نمي توانست راز اين محبت را بازگو كند و آنگاه پرده از اسرار دروني خويش برداشت كه يكماه از مرگ جبران مي گذشت و در نامه اي جانسوز در مجله الحديث تحت عنوان جبران خليل جبران يصف نفسه في رسائله ضمن اظهار علاقه و محبت خويش به وجود مكاتبات فيمابين اشاره كرده است. رويهمرفته آيا انديشه هاي جبران و سبك نوشتاري او تاثيري در ادبيات اروپابه جا؟ گذاشت در واقع مي توان گفت جبران ادبيات عرب را به ادبيات اروپايي نزديك ساخت و سبك جديدي در نگارش پديد آورد كه به سبك جبرانيسم شهرت دارد و نيز در ادبيات اروپايي از نويسندگان بزرگ به شمار مي آيد. آيا در حال حاضر كتابي در دست انتشار؟ داريد بلي، كتاب سفينه الاولياء كه تصحيح آن پنج سال به طول انجاميد و اين كتاب بااينكه از ماخذ معتبر عرفاني جهان اسلام است، هنوز در ايران به طبع نرسيده است و با تلاش بسيار و استفاده از منابع مختلف موفق به تصحيح آن شده ام و اينك آخرين مراحل چاپ را مي گذراند.