Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750507-2347S1

Date of Document: 1996-07-28

كارگاههاي آموزشي; از واقعيت تا؟ عمل! در حاشيه گسترش تشكيل كارگاههاي آموزشي در سطح كشور: در كارگاههاي برنامه آموزشي، كار بر اساس مشكلات افرادثبت نام كننده تهيه وتنظيم مي شود معمولا فعاليتهاي كارگاهي را جلسات عمومي، فعاليتهاي استراحت، گروهي و اجتماعي وتفريحي شكل مي دهد، كه متاسفانه در كارگاههاي آموزشي تشكيل شده در ايران، به فعاليت اجتماعي و تفريحي توجه نمي شود اشاره: اين روزها در گوشه و كنار كشور شاهد تشكيل مجامع علمي، سمينارها، دوره هاي آموزشي و كلاسهايي هستيم كه از سوي برگزاركنندگان آنها با عنوان كارگاه آموزشي يا Shop Work نامگذاري مي شود. مشكل عمده اين كارگاههاي آموزشي كه در گستره اي به وسعت كليه وزارتخانه ها وارگانها و نهادهاي مختلف كشورتشكيل مي شوند، اين است كه اين دوره ها اصلا كارگاه آموزشي نيستند و ويژگيهاي يك كارگاه را ندارند. در بسياري از اين دوره ها، چيزي فراتر از يك جلسه سخنراني توام با پرسش و پاسخ برقرار نمي شود و هيچ يك از ويژگيهاي كارگاههاي آموزشي در آنها تجلي نمي يابد. آنچه در پي مي آيد مطلبي است تحليلي كه طي آن مولف مقاله كوشيده است تصويري علمي ازكارگاههاي آموزشي ارائه دهد. در ده سال گذشته، تمايل سياستگذاران آموزشي به اصلاح نظام آموزشي و تاكيد آنان برتربيت نيروي انساني موجبات كاردان، گسترش كلاسهاي آموزشي را فراهم آورد. از ميان روشهاي گوناگون آموزشي، اخيرا استفاده از كارگاههاي آموزشي از استقبال بيشتري برخوردار بوده است. كارگاههاي آموزشي به عنوان بهترين روش كارآموزي چنان مفيد بوده اند كه بسياري ازحوزه هاي آموزشي در تمامي وزارتخانه ها در ايران براي توسعه و بهبود برنامه هاي خوداز آن استفاده مي كنند. از دهه 1930 كه اولين بارانجمن تعليم و تربيت مترقي موضوع كارگاه آموزشي را تدوين كرد تاكنون اجراي كارگاههاي آموزشي در تمام كشورها گسترش و تكامل يافته است. كارگاههاي آموزشي در واقع شكلي از كارآموزشي است كه طي آن، اعضا به پرورش مهارت و بهبود ديدگاههاي آموزشي خود مي پردازند. هدف از تشكيل كارگاههاي آموزشي، فراهم آوردن فرصتي است كه افراد در آن با كمك و همفكري مشاوران مشكلاتي را كه با آن روبه رو هستند، حل كنند و طي آن از طريق انديشه جمعي به پرورش مهارت و بهبود ديد خود دست يابند. ويژگيهاي كارگاههاي آموزشي در كارگاههاي آموزشي برنامه كار بر اساس مشكلات افرادثبت نام كننده تهيه و تنظيم مي شود و كليه افراد مشكلات فردي خود را دنبال مي كنند. بعد از حضور كليه اعضا، برنامه كار و فعاليت شكل مي گيرد. برنامه مقدماتي كار توسط هيات كاركنان و برنامه اصلي به وسيله كليه اعضا تنظيم مي شود. هر چند در كار كارگاهي، برنامه كار گروهي ترغيب شده و مشكلات مشابه بررسي و تبادل نظرمي شود، ليكن در اين كارگاههاتكاليف گروهي به افراد داده نمي شود و هر يك از اعضا داراي مشاوري است كه در تنظيم برنامه به وي كمك مي كند. در طول برنامه ها براي اعضا فرصتهاي فراواني جهت فعاليتهاي ابتكاري فراهم مي شود، بدين لحاظ برنامه كارگاهها كاملا انعطاف پذير و قابل تغيير است و در جريان تشكيل كارگاه تغييرات مناسب در برنامه به عمل مي آيد. هيات كاركنان ممكن است برنامه موقتي را تنظيم نمايند، اما اين برنامه كاملا بايد موقتي بوده و برنامه اصلي به وسيله كليه اعضايي كه در كارگاه شركت مي جويند، تهيه مي شود. از ويژگيهاي مفيد كارگاههاي آموزشي كار در كميته ها است كه هر يك از كميته ها بر اساس محورهاي تعيين شده در كارگاه آموزشي شكل گرفته اند. ارزشيابي از فعاليتها نيز در كارگاهي توسط گروه، هيات كاركنان و خود اعضا صورت مي پذيرد، نهايتا با توجه به اهداف كلي و ويژگيهاي كارگاههاي آموزشي روابطشركت كنندگان با هيات تعليمي به صورت همكاري است نه استاد - شاگردي. تشكيل كارگاه آموزشي تركيب و مدت كارگاههاي آموزشي به برنامه هيات تعليمي و داشتن وقت آزاد شركت كنندگان بستگي دارد. برخي از كارگاهها 2 تا 5 هفته در ايام تابستان و تعطيلات و بعضي ديگر در طول سال در اوقات معيني در هر هفته اجرا مي شود. اعضاي تشكيل دهنده كارگاههاي آموزشي چه در بخشهاي عمومي و چه در بحثهاي موضوعي در كميته يا كميسيونها را عموما افراد زير تشكيل مي دهند. ناظم جلسه يا اداره كننده جلسه: سازمان دادن و اداره بحث به عهده وي در مي باشد عين حال رعايت نوبت افراد، نوشتن سوالات و مشكلات، طبقه بندي و اولويت بندي مسائل و مشكلات مطروحه از جمله وظايف وي است. بهتر است ناظم جلسه از ميان شركت كنندگان انتخاب شود. شركت كنندگان: شركت كنندگان اصلي بحث هاي عمومي و كار در كميته ها را افراد دعوت شده تشكيل مي دهند كه قاعدتا بايد به موضوعهاي مورد بحث علاقه و عاطفه نشان دهند و در فعاليتهافعالانه شركت داشته و مسئوليت قبول نمايند. صاحبنظران (اشخاص مطلع ): در هر كارگاه آموزشي بايدتعداد صاحبنظر در امور موردبرسي كارگاه از خارج سازمان مربوطه دعوت به عمل بااين آيد كار افراد با نظرات سايرين كه در محل ديگري به خدمت مشغولند، آشنا مي شوند. اين اشخاص را مي توان در دوقالب دعوت كرد. يا به صورت هيات تعليمي تا پايان كارهمكاري داشته باشند و يا براي كمك خاص و به مدت معيني براي ارائه مطلبي در جلسه عمومي دعوت شوند. مشاوران: مشاوران وظيفه دارند افراد و منابعي را كه مي توانند مشكل هر عضو را حل كند، به ايشان معرفي نمايند وبه منظور حل مشكل هر منابع فرد، موجود را بكار گيرند. درپاره اي از موارد مذاكره خصوصي با عنوان مشاور و ارائه خدمات به عهده وي مي باشد. هرعضو شركت كننده در كارگاه همواره توسط يك مشاور و در طراحي برنامه ها، روش هاي بررسي دورنماي كار، و حل مشكل خويش كمك و راهنمايي مي شود. بهتر است كه هر مشاور بيش از 10 نفر را تحت مشورت نپذيرد. همچنين از وظايف ديگر وي اداره برنامه هاي خاص در است هر حال انتخاب اين افراد بايد براساس لياقت و شايستگي صورت پذيرد. هيات تعليمي به عنوان ناظر يا ارزياب فرايند آموزش در كارگاههاي آموزشي: معمولا هيات تعليمي از ميان مديران و رهبران حوزه مربوطه به واسطه اشراف به مسائل مبتلابه شركت كنندگان انتخاب مي گردند. اين رويه به شركت كنندگان اطمينان مي دهد كه كارگاه به مسائل علمي خواهد پرداخت و كار آنها نيز مورد حمايت رهبران و مديران آن حوزه است. در عين حال عضو هيات تعليمي بايد به كارگاه علاقه مند و ازارزش كار در كارگاه آموزشي مطلع وآگاه باشد. يك عضوهيات تعليمي ناآگاه و يا ناراحت مي تواند موجب اختلال در برنامه كارگاه آموزشي گردد. هيات كاركنان كارگاه: هيات كاركنان كارگاه در تهيه مقدمات و طرح ريزي كارگاه آموزشي نقش بسزايي راايفامي نمايند. در برخي موارد، ايشان به تنظيم برنامه موقت كارگاه نيز دست مي زنند، ليكن بعد از تدوين برنامه اصلي توسط گروه، آن برنامه لغو مي شود. گروه تعليمي (هيات كاركنان وهيات تعليمي ) به تنظيم كارگروه رسيده و وسايل اجرايي را فراهم مي آورد. اما به محض ايجاد موقعيت بايد از بحث كنار رفته و زمينه را براي بحث گروهي مهيا نمايند و فقط به عنوان مطلع همكاري كنند. لازم است تا به گونه اي ميان نتايج حاصله از فعاليتهاي گروهها و اعضاي ساير گروهها ارتباطي برقرار شود. اين كار توسط هيات كاركنان ويا گردهمايي از شركت كنندگان به شكلهاي متفاوتي مي تواند صورت بپذيرد. از جمله با تشكيل كميته برنامه ريزي و تهيه روزنامه كارگاهي و غيره اين امر ميسر مي شود. در هر حال ضروري است كه گروهها به نوعي تبادل اطلاعات و نتايج داشته باشند. اداره و هدايت كارگاهي معمولا فعاليتهاي كارگاهي را جلسات عمومي، فعاليتهاي استراحت، گروهي، فعاليت اجتماعي و تفريحي شكل مي دهد كه متاسفانه در كارگاههاي آموزشي تشكيل شده در ايران، هرگز به فعاليت اجتماعي و تفريحي آن توجه نمي شود. اما توصيه مي شود از تاثير و ثمربخشي جلسات غيررسمي و فعاليتهاي اجتماعي و تفريحي گروه غفلت نشود. برخي از برنامه هاي كارگاهي، به صورت جلسات بزرگ بحث و نظر شكل مي گيرد و برخي ديگر به شكل كار در كميته ها تنظيم مي شود. در هر دو صورت، برنامه كارگاه همواره توسط گروه نظارت ورهبري مي شود، حتي در جلسات بزرگ و گردهمايي بحث و مذاكره بايد سعي گردد تا فرصت اظهار نظر براي اكثريت افراد فراهم شود. ارزشيابي و پايان دوره يكي از خصوصيات دائمي فعاليت كارگاهي امر سنجش و ارزشيابي است. اين ارزشيابي شامل كليه فعاليتهاي كارگاهي و تلاشهاي انفرادي شركت كنندگان مي شود كه توسط گروه و هيات تعليمي و خود اعضا شكل مي گيرد. در بسياري از كارگاههاي آموزشي، موفق از هر يك از اعضا دعوت به عمل مي آيد تا هم كار خويش را مورد ارزيابي خود و سايرين قرار دهد و هم پيشرفت كارگاه آموزشي را ارزيابي نمايند. در پاره اي از موارد از مسئولين حوزه هاي اجرايي در جلسه و ارزشيابي دعوت به شركت ايشان به عمل مي آيد تا نتايج واقعي ارزشيابي كارگاه آموزشي به دست آمده و سريعا منتقل هنگامي گردد كه مسئولين حوزه هاي اجرايي در برنامه كارگاه آموزشي شركت مي كنند، نيروي تازه اي به كار كارگاهي بخشيده مي شود و نتايج حاصل نيز بسيار موثر واقع مي گردد. محمد ظهيري نيا منابع: مديريت و رهبري نوشته آموزشي، كيمبل وايلز، ترجمه: دكتر محمدعلي طوسي. الگوها، فنون و روشهاي تدريس، نوشته: امان الله صفوي. كارگاههاي آموزشي در آموزش عالي، دكتر نوه فصلنامه ابراهيم، سازمان پژوهش دربرنامه ريزي آموزشي.