Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750431-1849S1

Date of Document: 1996-07-21

خيالشان آسوده تر است آنان كه فرداي خود را تامين كرده اند به مناسبت هفته تامين اجتماعي و بهزيستي يك لحظه به خود آمد; ولي دير شده بود. با اتوبوس مسافربري شاخ به شاخ شده بود. ديگرنفهميد چه شد... تا اينكه روي تخت بيمارستان چشمان خود را گشود. دو پايش له شده بودند. عرق سردي روي پيشاني چروكيده اش نشست. به ياد زن و بچه هايش افتاد. نگران آينده، دچاركابوس شده بود و همه چيز راتيره و تار مي ديد. خود و خانواده اش را قطره اي مي پنداشت كه گويي در درياي پرتلاطم مشكلات و مصائب گرفتار آمده اند. از بيمارستان او را مرخص كرده بودند; اما كابوس هاي وحشتناك، گويي سر رفتن نداشتند. براي خلاصي، تلويزيون را روشن كرد. آگهي مربوط به تامين اجتماعي پخش مي شد. دقيق شد و پس از لحظه اي آه عميقي كشيد. دستش را آرام آرام روي پاهاي قطع شده لغزاند: اي كاش بيمه بودم. نگاهش به دختر دم بختش كه چاي آورده بود، اشك افتاد امان نداد. امنيت يكي از نيازها و خواسته هاي طبيعي انسان و دغدغه آن همزاد اوست. ايجاد تامين يكي از محركهاي اوليه بشر بوده و انسان از ديرباز دستيابي به تامين در برابر آسيبهاي جاني و تامين اقتصادي در مقابل خطرات محيط را جست و جو كرده است. اما تامين اجتماعي چيست و چه تعريفي از آن؟ داريم. مهدي كرباسيان - مدير عامل سازمان تامين اجتماعي مي گويد: تعاريف مختلفي را مي توان بيان كرد; ولي يك تعريف عام اين است كه تامين اجتماعي، حمايتي است كه جامعه از طريق مجموعه اي از معيارهاي عمومي در برابر آسيبهاي اجتماعي و اقتصادي كه به دلايل بيماري، بيكاري، بارداري، حوادث ناشي از كار، از كارافتادگي، سالمندي و فوت به وجود مي آيد، براي اعضاي خود تدارك مي بيند. خوشبختانه اين موضوع در قانون 29اصل اساسي ايران آمده است. تامين اجتماعي بيانگر اين واقعيت است كه خدمات وكمكها و مزاياي هر يك به وسيله طرحهايي ويژه ارائه مي شوند. اما چرا آدمي به تامين اجتماعي نيازمند؟ است آيا اين نياز، خواسته اي است كه صرفا در عصر ماشينيسم و دوره فراصنعتي به وجود آمده؟ است تاثير بود با نبود تامين در زندگي انسان؟ چيست اين امنيت چگونه به دست؟ مي آيد امنيت; عامل تعادل. عزت الله سام آرام - استاد دانشگاه علامه طباطبايي مي گويد: نياز به امنيت براي غلبه بر ترسها و اضطرابهاي اجتماعي از ضروريات حفظ تعادل در زندگي انسان است. انسان وقتي مي تواند به مسئوليتهاي فردي و اجتماعي عمل كند كه در مقابل حوادث مختلف احساس امنيت كند. انسان گرفتار ترس و اضطراب، نمي تواند در زندگي كاركردهاي مناسبي داشته باشد. ترسهاي اجتماعي عبارتند ازترس از دوران پيري، ترس ازبيماريها، ترس از فقر وبالاخره ترس از مرگ است كه داراي دلايل تعريف شده اي اند. اضطرابهاي اجتماعي يا نگرانيهايي كه دلايل مشخص و تعريف شده اي ندارند، عبارتند از نگرانيهاي شخصي از بروز زلزله، سيل، احتمال تصادفات رانندگي، احتمال ابتلا به يك بيماري يا اعتياد، احتمال معلوليت فرزندان كه هنوز متولد نشده اند و اينكه آينده فرزندان در جريان تغييرات سريع اجتماعي و افزايش ناهنجاريهاي اجتماعي چگونه خواهد بود. سام آرام مي افزايد: در هردوره اي از تاريخ، خطرات گوناگوني زندگي انسان را تهديد مي كرده و به اين دليل بشر دچار نگراني بوده است. همراه با تحولاتي كه در زندگي بشر، نوع نگرانيهاي اجتماعي نيز دگرگون شده و به تبع آن ابزارها و روشهاي مقابله با آنها و تامين امنيت رواني - اجتماعي در سطح خانواده و جامعه نيز دچار تحول شده است. ضرورت است ايران در حال تبديل شدن به يك كشور صنعتي و توسعه يافته است. در سالهاي اخير دگرگونيهاي ژرفي در كشورما رخ داده و شرايط نوين حاكم بر جامعه، ابزارها و نيازهاي جديدي را به وجود آورده است. هر چند تامين اجتماعي مقوله اي نو نيست، ولي با حاكميت صنعت و ماشينيسم و تبديل شدن زندگي از حالت ساده به شكل پيچيده، اين مقوله از حساسيت خاصي برخوردار شده است. آدمي به دوره اي گام گذاشته كه ديگر ابزارهاي سنتي براي پشتيباني او كارآ نيستند. انسانها در جامعه اي كه خانواده از شكل گسترده به خانواده كوچك و هسته اي تبديل پناهگاهي شده، مي جويند و در اين ميان تامين اجتماعي به دليل ويژگيهاي خود مورد توجه قرار گرفته است. ويژگيهاي تامين اجتماعي آثار تامين اجتماعي چه به لحاظفردي و چه اجتماعي، موجب شده تا اين مقوله از جايگاه ويژه اي نزد هدايتگران عالي جامعه برخوردار باشد. از جمله اين ويژگيها، اثر تامين اجتماعي در حركت سالم جوامع به سوي دروازه هاي توسعه است. دكتر حسين عظيمي مي گويد: ساختارهاي جوامع شامل بخش هاي سياسي، زيربنايي، معيشتي، اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي، علمي و بين المللي است كه در ارتباط متقابل بايكديگرند و براي دستيابي به توسعه بايد به موازات يكديگررشد پيدا كنند. اگر ساختاري به طور افراطي رشد كند وساختارهاي ديگر همپاي آن توسعه نيابد، نه تنها توسعه صورت نمي پذيرد، بلكه تنشها افزايش مي يابد. هر كدام از اين ساختارها، محورهايي دارند. براي نمونه ساختار معيشتي داراي دو محور اساسي تامين معاش عمومي و تامين اجتماعي است. وي مي افزايد: تامين اجتماعي وگسترش آن علاوه بر اينكه از بروز بسياري تخلفات اجتماعي جلوگيري مي كند، موجب كاهش فشارهاي اقتصادي بر مردم مي شود. بيمه هاي اجتماعي، عامل توزيع عادلانه درآمدها و نيز عامل بازدارنده فقر است. افزايش بهره وري و در نتيجه افزايش حجم توليدات، افزايش درآمد خانواده ها را موجب مي شود و اين نتيجه توجه به تامين اجتماعي است. مديرعامل سازمان تامين اجتماعي نيز معتقد است: تقريبا تمام كشورها به اين نتيجه رسيده اند كه توسعه اجتماعي و تخصيص سنجيده منابع موجب تقويت اهداف توسعه خواهد شد. از سوي ديگر طرحهاي تامين اجتماعي به عنوان يك ساز و كار نيرومند سبب جهت دادن سرمايه گذاريها و در نهايت كاهش تورم مي شود. در مورد بيكاري و ركود نيز روشي كارآ و موثر و فعال در كنار دولت است. ضعيف است اما روي ديگر اين سكه، كم توجهي به تامين اجتماعي و بيمه هاي اجتماعي در كشور و گسترش و ضرورت آن است. جامعه اي كه خواهان توسعه و ماندگاري سرفرازانه و برقراري رفاه عمومي است، بايد به مساله اشتغال و تامين اجتماعي توجه كامل داشته با باشد توجه به كاركردها و راهبريهاي تامين اجتماعي، اگر چتر حمايتي تامين اجتماعي گسترش نيابد، سامانه جامعه محقق نخواهد شد. چنين است كه ضرورت گسترش خدمات بيمه در جامعه مامتناسب با رشد جمعيت و ويژگي جامعه بيش از گذشته احساس مي شود. مردم مي گويند خدمات بيمه در شرايط كنوني در كشور ما چندان فراگير و كامل و كارامد نيست و بسياري از افراد نسبت به آينده خويش بيمناك اند و ميان شرايط موجود تامين اجتماعي كشور و وضع مطلوب، فاصله وجود دارد. وضع مطلوب، هنگامي است كه انسان بيمه شده به هيچ روي دغدغه نابسامانيهاي اجتماعي را از حيث ازكارافتادگي، بازنشستگي، بيماري، حوادث، بيكاري ونظاير آن نداشته باشد و ناگفته پيداست كه بيمه شدگان فعلي از چنين دغدغه اي در امان نيستند يا دست كم در مورد مسائل درماني به هيچ وجه آسودگي و اطمينان خاطر ندارند. آمارهاي رسمي حكايت از آن دارد كه نه تنها همه جمعيت 65 ميليوني كشور تحت حمايت خدمات بيمه اي نيستند، بلكه بيمه شدگان رسمي (چه تامين اجتماعي و چه بيمه هاي ديگر ) با مشكلات متعددي دست به گريبانند. در سال 1370 از 55 ميليون نفر جمعيت /3ميليون 3كشور نفر شاغل تحت پوشش سازمان تامين اجتماعي بودند كه با احتساب خانواده ها نزديك به ميليون 20 نفر در آن سال ( ) 1370 از خدمات بيمه اي سازمان تامين اجتماعي بهره مند بودند. با اين حساب در سال 1370 حدود 35 ميليون نفر از اين خدمات استفاده نمي كردند. مهدي كرباسيان. مي گويد: هم اكنون 33 درصد جمعيت كشور از خدمات سازمان تامين اجتماعي استفاده مي كنند كه 5 ميليون نفر بيمه شده و 15 ميليون نفر افراد تحت تكفل آنان را تشكيل مي دهند. او مي افزايد: قرار است جمعيت 500 هزار نفري صيادان و ملوانان و خانواده هاي آنان در 4 استان جنوبي كشور نيز تحت پوشش قرار بگيرند. همچنين پيشنهاد بيمه 700 هزار كارگر قاليباف نيز در شوراي اقتصاد مطرح است. موانع گسترش رقم بيمه شدگان تامين اجتماعي، حكايت از وجود موانع بر سر راه توسعه و گسترش تامين اجتماعي دارد. بايد به اين نكته توجه كرد كه ديگر روشهاي سنتي نمي توانند اضطرابهاي زندگي امروز را مهار كنند و زندگي مدرن و صنعتي امروز نيازمند ساز و كارهاي جديد تامين اجتماعي است. كرباسيان مديرعامل سازمان تامين اجتماعي در اين باره مي گويد: اولين مشكل شايد عدم آگاهي و يا اطلاعات اندكي از مزاياي تامين اجتماعي است. يك بعد اين مساله به جامعه كارفرمايان كشور و بعد ديگر شامل بيمه شده، و بعد سوم از كل جامعه ناشي مي شود. دومين مشكل اين است كه نقش بيمه هاي اجتماعي در تعميق عدالت اجتماعي و نيز راهبردها و برنامه ريزيها و بالا بردن سطح اشتغال و توليد هنوز براي برخي مسئولان كشور روشن نشده است. با اينكه رهبر معظم انقلاب و رياست محترم جمهوري بارها درباره تامين اجتماعي تاكيد فرموده اند، ولي آنگونه كه بايد و شايد نقش تامين اجتماعي مشخص نشده است. او مي افزايد: حمايت از اشتغال و نيز سازمانهاي بيمه اجتماعي مي تواند در جهت توسعه تامين اجتماعي موثر باشد. اگر دولت سهم مشاركت را در تامين اجتماعي به موقع بپردازد، اگر كارفرمايان به موقع سهم خود را ادا كنند، و اگر كارگران و بيمه شدگان از سازمان خود حمايت كنند و رقم واقعي دستمزد خود را ابراز كنند وعامل تشويق شوند، قطعا در توسعه بيمه اجتماعي موثر خواهد بود. راه حلهاكارشناسان مي گويند اگر موانع موجود بر سر راه بيمه هاي اجتماعي برداشته شود و اين مقوله به يك فرهنگ زنده و پويا در جامعه تبديل شود، مسئولان وسرمايه گذاران آرامش فكري مي يابند و مي توانند برنامه ريزيهاي توليد و مسائل مربوط به سازندگي و توسعه كشور را هم گسترش داده و هم به آن سرعت آنان ببخشند ديگر نگران قشرهاي كم درامدي نخواهند بود كه دچار كاستي هايي هستند. از طريق بيمه هاي اجتماعي، آرامش در خانواده ها و جامعه فراهم خواهد شد و از نگراني ها كاسته مي شود. كرباسيان. مي گويد: حال كه دولت و نظام جمهوري اسلامي در مسير كاستن فقر گام مي گذارند، بايد به مقوله اشتغال و بيمه هاي اجتماعي توجه شود. سام آرام. نيز مي گويد: تامين اجتماعي براي ارتقاءخود ناگزير است اولا خود را با تحولات جامعه مدرن و صنعتي هماهنگ سازد و ثانيا در بخش فرهنگي برنامه ريزي دقيقي داشته باشد تا بتواند مانند آموزش و پرورش نهادي شود. اين امر مستلزم انجام فعاليتهاي ارزشمند فرهنگي و تخصصي است. آگاهي از همه مهمتر است در اين ميان بهرام پناهي قائم مقام موسسه عالي پژوهش تامين اجتماعي به نكته ديگري اشاره مي كند: براي گسترش تامين اجتماعي لازم است دو كار انجام شود. اول آگاهي دادن به افراد جامعه و دوم شفاف كردن خدمات سازمان تامين اجتماعي براي كارفرمايان و كارگران. تامين اجتماعي يك سازمان مالي خدمت دهنده است، اما تحقيقات ما نشان مي دهد كه بيشتر كارفرمايان و كارگران از مسائل فني و خدماتي سازمان آگاهي كافي ندارند. تا زماني كه بيمه شدگان به نظام تامين اجتماعي به عنوان يك فرايند اجباري مي نگرند، قادر نخواهند بود به پرورش آن همت گمارند. بيمه شده بايد به مرحله اي برسد كه تامين اجتماعي را ابزاري براي بهتر زيستن خود پندارد و درك كند كه مي توان بهتر زيست مشروط بر اينكه تحت پوشش تامين اجتماعي بود. تامين اجتماعي، نياز امروز و پشتوانه قوي فرداست.