Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750430-1763S1

Date of Document: 1996-07-20

بررسي درسنامه هاي آموزشي اين بار درست از آب درآمده است! نقد و بررسي كتاب شيمي 2 نظام جديد آموزش متوسطه كتابهاي شيمي نظام جديد متوسطه، در يكي دو سال آينده دچار تغييرات محتوايي خواهد شد كتاب شيمي 2 با خصوصيات عقلاني و توانمندي دانش آموز سال دوم دبيرستان تناسب دارد بر خلاف كتب نظام قديم كتاب نظام جديد متوسطه بويژه خيلي شيمي 2 يكنواخت و البته ملال آور نيست! اشاره; بررسي درسنامه هاي آموزشي، سر كليشه يكي از صفحات سرويس علمي فرهنگي روزنامه همشهري است كه هر از چندگاه يكبار با نقد و بررسي كتابهاي درسي دوره هاي آموزش عمومي، آموزش متوسطه و دانشگاهي، مولفان و صاحب نظران تعليم و تربيت را به تفكر و اظهارنظر پيرامون يكي از مهمترين عناصر نظام آموزشي يعني كتابهاي درسي وامي دارد. آنچه تاكنون در بررسي درسنامه هاي آموزشي شاهد بوده ايم، عمدتا تكيه بر ضعف و ايرادهاي كتاب درسي مورد بحث بوده است، ولي اين بار كتاب شيمي نظام 2 جديد متوسطه كه توسط محمد خدايي احمدي مورد بررسي قرار گرفته، درست از آب درآمده است! البته ممكن است ديگران ديدگاهي متمايز با آن داشته باشند. سرويس علمي فرهنگي، همچنان آماده انعكاس نظرات متوليان امور تعليم و تربيت در خصوص كتابهاي درسي است. ويژگيهاي كلي كتاب شيمي 2 نظام جديد آموزش متوسطه عمومي به قطع رقعي و شامل 153 صفحه مطلب است. در مقايسه با كتبنظام قديم از تنوع رنگ بيشتري برخوردار جلد است آن مقواي كاهي است و صحافي خوبي ندارد و احتمال ورق ورق شدن آن بعد از چند هفته زياد است. تصوير روي جلد فرآيند هيدراتاسيون مواد حل شدني را با استفاده از مدل فضا پركن ملكولهاي آب (رنگهاي سفيد و نارنجي ) و يك ذره حل شده (به رنگ قرمز ) در يك زمينه آبي رنگ نشان مي دهد. در پشت جلد تصويري از صنايع مس سرچشمه، به همراه توضيحي درباره توفيقات و حدود فعاليت اين مجتمع آورده شده است. روشن است كه عمليات تغليظ، جداسازي و تصفيه كه منجر به توليد مس، طلا، نقره، سولفات نيكل و كات كبود در اين كارخانه مي شود، به تمامي در پرتو علم شيمي و صنعت مربوط به آن قابل حصول است. به طور كلي انتخاب تصايور روي جلد و پشت جلد، مناسب به نظر مي رسد. مضامين و محتوابه لحاظ محتوا در نگاه اول بسيار شبيه به مطالب كتاب دوم نظام قديم جلوه مي كند، ولي با كمي دقت تفاوتهاي آشكاري را نشان مي دهد. مثلا 2 فصل آخر كه مربوط به اكسايش و كاهش و الكتروشيمي مي باشد، مطالبي است كه قبلا در سال سوم دبيرستان تدريس مي شد. در اين كتاب نيز مقداري مطالب تكميلي تحت عنوان مطالعه آزاد براي بعضي از مباحث ارائه گرديده است كه موجبات تعميق و تفهيم بيشتر مطالب را براي دانش آموزان فراهم مي سازد. البته برخي از اين مطالب تكميلي، مشكل و برگرفته از كتب دانشگاهي است و به توضيح و صرف وقت توسط دبير مربوطه شديدا نياز دارد. يعني اگر براي بيان و تدوين اين مطالب، زحمتي كشيده و زماني هم صرف شود، نبايداز آنها امتحان به عمل آيد. تنوع و حجم مطالب ارائه شده براي تدريس در فاصله زماني يك ترم (چهار ساعت در هفته ) كاملا مناسب است. هر چند كه تلاش مولفين كتاب بر اين بوده است كه موضوعات ارائه شده خيلي سنگين و سخت نباشد و به همين دليل در بسياري از موارد، مطالب كتاب كاملا گذرا و كلي بيان شده است. اما دبيران اين رشته در عمل به اين نتيجه مي رسند كه بايد خيلي بيشتر از كتاب بگويند تا نتيجه بگيرند. مثلا در فصل هشتم بدون اينكه در متن و يا در پيوست كتاب، سري الكتروشيميائي چاپ شود، در تمرينات آخر فصل سوالاتي مطرح شده است كه نيازمند جدول و سري الكتروشيميائي است. به دلايل مشابه آنچه كه گفته شد، حقير اعتقاد دارم كه كليه كتب شيمي نظام جديداز جمله شيمي 2 در يكي دو سال آينده دچار تغييرات محتوائي خواهد شد. شكل و طرز بيان در اين كتاب فعاليت تجربي و آزمايشگاهي خاصي در نظر گرفته نشده است ولي پايبندي به روش علمي، هنگام ارائه هر مطلب كاملا مشهود است. براي بيان مفاهيم از روش استقرائي استفاده گرديده و تقريبا در اغلب موارد از مثالها و مصاديق متعدد بهره گرفته شده است. طرحها، جداول و نمودارهاي بسيار مفيدي در كتاب آورده شده است. برخلاف كتب نظام قديم، خيلي يكنواخت و البته ملال آور نيست. بياني دقيق و فشرده دارد. تدوين كتاب به گونه اي است كه دانش آموزان بدون بهره مندي از يك دبير دلسوز و توانمند قادر به كسب موفقيت و يادگيري آن نيستند و دبير مربوطه محور اصلي آموزش اين رشته به شمار مي آيد. به عبارت ديگر دانش آموزان خيلي زود به اين نتيجه مي رسند كه حتما بايد در كلاس شيمي حضور كامل و دائم داشته باشند! ساخت پيام آموخته هاي قبلي دانش آموزان در شيمي 1 زيرساخت مناسبي فراهم كرده است و به همين دليل رابطه عمودي تنگاتنگي بين مطالب اين كتاب در فصول مختلف و با شيمي 1 وجود دارد ضمن آنكه ارتباط افقي مطالب كاملا مراعات شده است از آنجا كه شيمي 1 فيلتر مناسبي است و دانش آموزان غير مستعد پس از گذراندن اين درس، شهامت انتخاب رشته هاي تجربي و رياضي را نخواهند داشت مي توان ادعا كرد كه دانش آموز رشته رياضي و تجربي توانايي مناسبي براي دريافت اين كتاب دارد. بنابراين كتاب شيمي 2 با خصوصيات عقلاني و توانمندي دانش آموز سال دوم دبيرستان تناسب دارد. هدفها، مباني و اصول كارشناسان دفتر تحقيقات و تاليف كتبدرسي با عنايت به كليه اصول روانشناختي، سطوح يادگيري و ساير عوامل موثر در آموزش و براي رسيدن به يكسري اهداف جزئي و رفتاري، مجموعه اي از انتظارات و هدفهاي كلي را تدوين كرده اند كه در ذيل به برخي از آنها بطور فهرست وار اشاره مي كنيم: - درك مفهوم يونيزاسيون - استفاده از انرژي يونش براي پي بردن به آرايش الكتروني اتم - شناخت مدل اوربيتالي - شناخت انواع پيوندهاي شيميائي - پي بردن به مفهوم الكترونگاتيوي، قطبيت ملكولها، انواع نيروهاي بين ملكولي - محاسبه انرژي پيوندي ملكولها و گرماي واكنش - معرفي و شناخت واكنشهاي اكسايش و كاهش - ارائه روشهاي موازنه معادله واكنشهاي اكسيد و احيا - پي بردن به رقابت عناصر براي مبادله الكترون - شناخت پيل الكتروشيميائي و الكتروليز - آشنايي با كاربردهاي پيل و الكتروليز پرسش و تمرين هر جا كه لازم بوده مثالهايي حل شده در كتاب آورده شده است. كيفيت مثالهاي انتخاب شده كاملا ايده آل است. پس از ارائه مثالهاي حل شده و در پايان هر قسمت از بحث سئوالاتي تحت عنوان تمرين طرح شده است و بالاخره پس از پايان هر فصل سئوالاتي با عنوان پرسش و تمرين مي بينيم كه حل تمرينات داخل متن و پايان فصل بر عهده دانش آموزان مي باشد. دبير شيمي در زماني مناسب و با كمك جستن از دانش آموزان به رفع اشكال در موارد فوق خواهد پرداخت. بااينهمه، نياز به تمرينات بيشتري علاوه بر كتاب، احساس مي شود. فهرست مطالباين كتاب به هفت فصل جداگانه تقسيم بندي شده است. پنج فصل اول ادامه و مكمل مباحث شيمي 1 مي باشد ولي فصول ششم و هفتم سرفصلهاي جديدي به شمار مي آيند. شيمي 2 شامل يك فهرست مطالب مي باشد كه در آغاز كتاب آمده است. اين كتاب داراي دو پيوست شماره 1 (جدول تناوبي عناصر ) و پيوست شماره 2 (جدول اوزان اتمي ) مي باشد كه در پايان كتاب گنجانده شده است.