Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750423-1432S1

Date of Document: 1996-07-13

رشته تحصيلي را مطابق علاقه خود انتخاب كنيد همزمان با انتخاب رشته داوطلبان ورود به دانشگاه گزارش تحقيقي پيرامون ميزان علاقه دانشجويان به رشته انتخابي و تاثير آن بر پيشرفت تحصيلي اشاره: تحقيق حاضر با ارائه پانزده پرسش به 150 دانشجوي يك دانشگاه (از سه دانشكده مختلف ) انجام شده نتايج است اين تحقيق هر چند در سطح گسترده انجام نشده است، مي تواند دلايل برخي معضلات نظام آموزشي دانشگاه را باز انتخابرشته نمايد در حقيقت نه به عنوان مساله صرفا شخصي يك بلكه داوطلب، به مثابه يك پديده، بااهميت ملي بايد مورد بررسي وعلاقه قرار گيرد. خواست خانواده ها (كه در بسياري مواردحتي بر توانايي فرزندان مبتني نيست ) ارزشهاي، اجتماعي درست و نادرست و مسائل اقتصادي از جمله عواملي است كه گاهي در مقابل منافع عمومي كشور خودنمايي مي كند. در اين ميان البته نظام گزينش دانشجو نيز وضعيت را بغرنج تر ساخته است. با هم نتايج اين تحقيق كم حجم اما گويا را مي خوانيم: دكتر سيد محمد عباس زادگان اقشار تحصيلكرده همواره به عنوان يكي از ارزشمندترين سرمايه هاي هر جامعه محسوب مي شوند. در اين ميان، دانشجويان يكي از مصاديق آينده سازاني هستند كه جوامع، صبورانه با بذل انواع امكانات و فراهم آوردن زمينه ها و محيط مساعد، چشم انتظار به ثمر نشستن اين زحمات و بازدهي اين سرمايه گذاريها هستند، تا بمرور شاهد حل مشكلات و پيشبرد اين جوامع به سوي سعادتمندي از طريق رشد و توسعه در زمينه هاي مختلف باشند، تا همواره امروزهاشان بهتر از ديروز و فرداهاشان بهتر از امروز باشد. براي دستيابي به اين مقصود لازم است هر يك از عوامل موثر درتعليم و تربيت اين اقشارتحصيلكرده، نقش خود را بطورشايسته ايفا نمايند. شناخت اين عوامل و دستيابي به روابط و همبستگي بين آنها، مقدمه اي جهت ايفاي شايسته نقش هر يك از آنها به است تبع اين شناخت و ايفاي اين نقشها و وظائف بطور مطلوب است كه انسانهاي كارآمد، توانمند، متخصص و مفيد عايد جوامع مي گردد و آن سرمايه گذاريها و زحمات به هدر نمي رود. سئوال اينجاست كه كارآمدي وتوانمندي افراد تحصيلكرده به چه عواملي بستگي؟ دارد بدون شك موفقيت و پيشرفت مطلوب در طي مدارج تحصيلي مي تواند يكي از عوامل موثر بر اين كارآمدي باشد. سئوال دومي كه مطرح مي شود اين است كه اين موفقيت و پيشرفت در تحصيلات، وابسته به چه عواملي؟ است به نظر مي رسد كه اولاعلاقه افراد به رشته تحصيلي و شغليشان و ثانيابازار كار و نياز جامعه از جمله عوامل مهم قابل بررسي باشند. اگر بخواهيم كمي عميقتر و بادقت بيشتر به اين موضوع بپردازيم، بايد ببينيم كه: - 1 آيا بين علاقه وموفقيت رابطه اي برقرار؟ است و به دنبال آن نتيجه بگيريم كه آيا بين علاقه به رشته تحصيلي دانشجويان و موفقيت و پيشرفت تحصيلي شان رابطه اي برقرار؟ است - 2 آيا اين علاقه باعث ايجاداحساس رضايت در طي دوران تحصيل ؟ مي شود - 3 آيا دانشجويان رشته تحصيليشان را براساس علاقمنديشان به آن رشته انتخاب؟ كرده اند - 4 آيا اساسا دانشجويان بااطلاع و آگاهي كافي از قبل رشته تحصيلي فعليشان را؟ انتخابكرده اند - 5 آيا انتخاب رشته مورد علاقه دانشجو باعث پيشرفت بهتر آنان در رشته خود؟ مي شود - 6 و آيا اين نوع انتخابباعث رضايت و خشنودي دانشجودر طول دوران تحصيل؟ است - 7 و آيا اين نوع انتخابباعث كسب اطلاعات و مهارتهاي بيشتري در آنان؟ مي شود - 8 آيا علاقه به رشته مورد نظر مدرك و نمره را تحت الشعاع يادگيري قرار؟ مي دهد - 9 اساسا مي شود حكم كرد كه هرقدر افراد نمرات بالاتري كسبكنند دال بر علاقمندي بيشترآنان به آن رشته؟ است - 10 آيا مي توان ادعا كرد كه بيشتر دانشجويان فقط بدنبال قبولي در دانشگاه؟ هستند - 11 و براي دانشجويان بي علاقه به تحصيل و رشته انتخاب مدرك شده و نمره قبولي بيشتراهميت؟ دارد پاسخ به اين سئوالات از يكسوبه لحاظ جايگاه ويژه آموزش عالي در راه يافتن داوطلبان به دانشگاه و از سوي ديگر به لحاظ تغيير ماهيت كارآموزي كارگاهي به آموزش دانشگاهي (به دليل پيشرفتهاي علمي و تخصصي ) و از سوي ديگر به لحاظ گرايش برخي دانشجويان به رشته هاي درآمدساز و همچنين تحول مداوم بازار كار و وضعيت شغلي جامعه، شايان اهميت است. مقاله حاضر كوششي است در جهت خلاصه سازي يك گزارش تحقيقي كه هدف آن پاسخ به سئوالات بالااست ( ). 1 نتيجه تحقيقات متعدد كه در اين زمينه انجام شده ( ) 2 نشان مي دهدكه اولا علاقه به تحصيل باعث پيشرفت بهتر مي شود. ثانيا اطلاع بيشتر از رشته هاي تحصيلي باعث انتخاب بهتر مي گردد و ثالثا دانشجوياني كه با علاقه انتخاب رشته كرده اند، كمتر تغيير رشته داده اند. نتيجه تحقيقات يكي ازروانشناسان ( ) 3 نشان مي دهد: - 1 واكنشهاي بدون انگيزه وفعاليتهاي بي هدف كم تكاپوتر آسانتر و كم تلاشتر از فائق آمدن بر مسائل خارجي است -رفتار 20 فرد هميشه به نيازها واهداف مربوط مي شود- 30 هرواكنش يك موجود زنده بايستي هدفمند باشد- 40 تمامي اعمال داراي انگيزه اند و هدفي را بيان مي كنند- 50 تمامي رفتارها تحت فشار نياز انواع نيازها بوجود مي آيند، بنابراين تمامي رفتار از طريق علاقه ناشي از نياز دستور مي گيرد- 60 احتمالا هيچ يك از اعمال آدمي سواي ساده ترين انعكاسها كاملا بدون انگيزه نيست - 70 تمامي رفتار انسان اساسا از راه نيازها و خواسته ها برانگيخته مي شود. مطالب مذكور نشان مي دهد كه فقدان علاقه و انگيزه در رشته تحصيلي، عدم موفقيت را به دنبال خواهد داشت. روانشناسان مفهوم انگيزش را به عواملي محدود مي سازند كه به رفتار نيرو مي بخشد و به آن جهت مي دهد ( ). 4 تحقيق ديگري نشان مي دهد كه دانشجوياني كه با علاقه رشته خودرا انتخاب كرده اند، نمرات بالائي كسب نموده و كمتر تغييررشته داده اند ( ). 5 به منظور بررسي و پاسخگوئي به سئوالاتي كه در ابتداي مقاله ذكر گرديد، محقق اين گزارش، براي تحقيقات خود، يك جامعه آماري مركب از نفر 150 از دانشجويان يك دانشگاه (از هر دانشكده 50 نفر دانشجو ) را در نظر گرفته است. نظرسنجي در اين تحقيق كه به روش توصيفي صورت گرفته، عوامل زير را مورد بررسي قرار داده است; - ميزان علاقه به رشته تحصيلي -ميزان اطلاع از رشته تحصيلي -معدل سال تحصيلي قبل - معدل سال چهارم دبيرستان - اهميت نمره بالا براي دانشجو - هدف از تحصيل (شامل كسب اطلاعات جديد، گرفتن نمره، ارضاء نياز شخصي، كسب شغل ) - پيشرفت تحصيلي نسبت به هم رشته ايها - اطلاع قبلي از محل تحصيل - علاقه به تغيير رشته تحصيلي - رتبه قبولي در آزمون سراسري - ميزان رضايت از رشته تحصيلي - ميزان تمايل به ادامه تحصيل در كارشناسي ارشد همين رشته - ميزان مطالعه جانبي پيرامون رشته تحصيلي و ميزان رضايت در پيشرفت تحصيلي. حاصل تحقيقات انجام شده بصورت زير بود: - 1 در مجموع 71 % نظريات متخذه تاكيد مي كرد كه دانشجوياني كه به رشته تحصيلي علاقمندتر هستند، پيشرفت تحصيليشان بيشتر از دانشجوياني است كه كمتر به رشته تحصيليشان علاقمندند. - 72 2 % نظريات نشان مي داد كه افرادي كه نمرات بالاتري كسب نموده اند، به رشته تحصيلي خود علاقه مندترند. - 60 3 % نظريات نمايانگر اين بود كه انتخاب رشته باعث كسب اطلاعات و مهارتهاي بيشتري درآن رشته مي شود و مي توان نتيجه گرفت كه اگر انتخاب رشته براساس علاقمندي باشد، فرد سعي در كسب اطلاعات بيشتر و مهارتهاي ويژه در آن رشته مي كند. - 71 4 % نظريات گواه اين بودكه بيشتر افراد قبل از ورود به دانشگاه به دنبال قبولي هستند. - 70 5 % نظريات گوياي اين بود كه براي افراد بي علاقه به تحصيل صرف كسب مدرك تحصيلي و نمره قبولي بيشتر اهميت دارد و براي افراد علاقمند به تحصيل، علاوه بر مدرك، نمره بالا و كسب اطلاعات بيشتر نيز اهميت دارد. - 78 6 % نظريات تاكيد داشت كه هر چه رشته انتخابي افراد بيشتر مورد علاقه شان باشد، در طي دوران تحصيل رضايت و خشنودي بيشتري خواهند داشت. نظريات فوق مربوط به 150 نفردانشجوي دانشكده هاي پزشكي علوم سياسي، علوم تربيتي، كامپيوتر وزمين شناسي دانشگاه شهيد بهشتي بود كه به تعداد مساوي از ميان خانم ها و آقايان بطور تصادفي انتخاب شده و از هر كدام 15 سئوال از طريق پرسشنامه انجام گرفته بود. در يك تحليل از نتايج بدست آمده در تحقيق، اين طور مي توان استنباط كرد كه بطور نسبي، افرادي كه در كارشان انگيزه دارند و علاقمند هستند، سعي در تلاش بيشتر براي موفقيت بهتر دارند و به همين نسبت افرادي كه به رشته تحصيلي خود علاقمندند (انگيزه دارند ) در تحصيلات موفقترند و نمرات بهتر و بالاتري كسب مي كنند و چون علاقمند هستند، به نمره فقط براي گذرانيدن دروس اهميت نمي دهند، بلكه براي نمره به جهت كسب معلومات و ادامه تحصيل اهميت مي دهند. همچنين پاسخ به سئوالات نشان مي دهد كه افرادي كه نمرات بالاكسب كرده اند، به رشته تحصيلي علاقمندتر از ديگر افراد بوده و آنها كه از رشته تحصيلي خود رضايت بيشتري داشته اند، پيشرفت بهتري هم نسبت به هم رشته ايهاي خود كسب كرده اند. يكي از نتايج مهمي كه از اين تحقيقات به دست مي آيد آن است كه با توجه به هزينه هاي هنگفتي كه دولت براي تحصيلات عالي هزينه مي كند، چنانچه دانشجويان با علاقه به تحصيل مشغول نباشند، در عمل بسياري از اين سرمايه گذاريها در زمينه آموزش عالي، بازدهي مطلوب نخواهد داشت. چنين مبحثي در بحث اقتصادآموزش و پرورش با عنوان هزينه - سودمندي مطرح است وطي اين رشته، سعي مي شود هزينه هارا بگونه اي هدايت نمايند كه حداكثر بهره وري حاصل شود. اميد مي رود چنين تحقيقي در سطحي كلي تر و وسيعتر با نمونه گيري دقيق تري صورت گيرد، تا نتايج قابل تعميمتر و فراگيرتري بتوان ارائه داد تا در سياستگذاريها و برنامه هاي كلان نظام آموزش عالي و ديگر مراكزي كه از نتايج آن بهره مند مي شوند، مورد استفاده قرار گيرد. - 1 عباس زادگان سيد دانش آموزان محمد در صحنه. انتشارات سيماي جوان - 201371 رساله پايان نامه - محمدتقي رنجبر - تحت عنوان بررسي درباره داوطلبان پذيرفته شده در موسسات آموزش عالي به منظور جذب داوطلبان بهتر -استاد راهنما محمدرضا مشكاني -خرداد - 1355 تهران - 30 آبراهام - اچ - مزلو -انگيزش و شخصيت - ترجمه احمد رضواني - انتشارات آستان قدس - ص 307 309 4 الي - اتلينسون و هيلگارد - زمينه روانشناسي جلد اول - مترجم محمدتقي براهيني - انتشارات رشد - فصل - 10 509 5 ص - مرتضي نصفت - سنجش افكار دانشجويان كشور - دانشگاه تهران - 1354