Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750420-1269S1

Date of Document: 1996-07-10

بزهكاري: درنگي در ريشه ها چون كاري نداشتم، به دنبال يك لقمه نان براي سه فرزندم دست به دزدي زدم و به 45 روز محكوميت راهي زندان شدم. جرم و جنايت با توجه به ساختارجامعه، شكل حكومت، فرهنگ، ساختار نهادهاي اجتماعي و.... متفاوت است. پيشينه خانوادگي، هيجان واضطراب، تماشاي فيلمهاي خشونت آميز، زمينه ساز آماده شدن براي انجام جرم است. انسان روزبه روز به يافته هاي جديدي دست مي يازد و هر روز با كشف صدها پديده علمي و اثبات فرضيه، افقهاي نويي به روي ديدگان انسان گشوده مي شود. با اين همه پيشرفت، قاعدتا بايد بتوان فقر را ريشه كن كرد و مشكلات را از پيش پا برداشت و... ولي، برعكس گويي همين صنعت و تكنولوژي انسان را اسير خود ساخته، محروميت هاي اجتماعي گريبان انسانهاي بي شماري را گرفته است. در دنياي امروز شاهد افزايش آمار قتل و خشونت، سركشي، دزدي، كلاهبرداري و.. هستيم. هيچ روزي نيست كه در خبرها از جرم و جنايت گفته نشود و خبرهاي هيجان انگيز درباره قتل، خودكشي، دزدي و... در راس خبرها نباشد! افزايش جرم در شهرهاي بزرگ به حدي رسيده است كه آرامش جاي خود را به بحران سپرده و به تدريج واژه امنيت و آسايش در بسياري موارد اعتبار خود را ازدست مي دهد. بزهكار كسي است كه مرتكب عملي غيرقانوني مي شود و برطبق قانون برآن مجازاتي تعيين گرديده است. دكتر د. شيخاوندي پيرامون بزهكاري چنين مي نويسد: افراد يا گروههايي هستند كه كاملا با ارزش هاي موجود جامعه اي كه بدان بستگي دارند، منطبق نيستند و گاهي با برخي از آن ارزشها ناسازگاري مي يابند و از راهي مي روندكه با ديگران اختلاف دارند. تعريف جرم از جامعه اي به جامعه ديگرو از زماني به زماني ديگر تفاوت دارد. شخص منحرف تمامي ارزشهاي جامعه را نفي نمي كند; بلكه با قسمتي از آن به مخالفت برمي خيزد و رفتارش به عنوان يك ضدارزش مطرح مي گردد. جامعه شناسان پيرامون انحراف نظرات گوناگوني دارند. آنها موفق شدند نشان دهند كه مساله جرم بسيار پيچيده تر از آن است كه بعضا تصور مي شود. برخي از جامعه شناسان در حد افراط، حتي وجود جرم را انكار كرده، آن را فقط عدم ارتقاء فرد به حد سايرين تلقي كردند و همه مسئوليت ها را متوجه جامعه و نماينده آن دولت دانستند كه توانايي كنترل، ارشاد، سرپرستي و اشتغال برخي از آحاد خود را ندارند. در عمل، مردان بيشتر از زنان به جرم و انحراف دچار مي شوند و جوانان بين 18 تا 25 سال بيشتر درمعرض انحراف هستند. چرا؟ بزهكارند. احمد ن - ساله 230 متهم به سرقت مي گويد: پدرم خيلي زحمت كش بود در عين حال عصباني. اما مادرم تحمل بسيار داشت. تا دوم ابتدائي درس خواندم و بعداز آن با پدرم سركار رفتم. در سالگي 13 در يك مكانيكي مشغول به كار شدم. روزي از روزها ماشيني را براي تعمير آوردند كه درداشبورد آن تومان 14000 پول بود. آن را برداشتم و با اين عمل كار خودم را از دست دادم. بعداز مدتي، در يك نانوايي شروع به كار كردم; ولي باز هم مقداري پول برمي داشتم تا اين كه روزي همه صندوق را خالي كردم و گريختم و در خيابان آزادي دستگيرشدم. فريدون. م ساله 350 كارگرمي گويد: در سن 7 سالگي بعدازفوت پدر و مادر به استخدام يك خانواده ثروتمند درآمدم كه ازمن كار زيادي مي كشيدند. با گذشت چند سال و بزرگتر شدن من، از آنجا فرار كردم و به دستفروشي پرداختم. روزها كار مي كردم و شبها زير پلها و كنار خيابانها مي خوابيدم. كم كم با افراد نادرستي آشنا شدم كه زمينه انحراف مرا فراهم كردند. روزي در يك نزاع با چند ضربه چاقو فردي را كشتم و زماني به خود آمدم كه در پشت ميله هاي زندان بودم و 3 سال است كه منتظر رضايت خانواده مقتول هستم. ريشه هايكي از عوامل موثر در تبعيض بزهكاري، در جامعه است. جامعه وقتي نتواند امكانات موجود خود را اعم از مادي و معنوي، فرهنگي و اخلاقي به طور متناسب در بين اعضاي خود تقسيم كند، فاصله طبقاتي موجود در جامعه ايجاد تضاد و تناقضاتي بين انسانها مي كند و ادامه تناقضات بين انسانها به صورت يك بيماري اجتماعي تبلور مي يابد. علت مهم ديگر در پيدايش مسائل بزهكاري، مربوط به مشكلات تربيتي در خانواده هاست. يك مددكار اجتماعي مي گويد: اكثر ناراحتيهاي نوجوانان زائيده سختگيريهاي بي مهري غيرمتعارف، و بي توجهي والدين، محروميت، نداشتن رفاه معقول و متناسب و امنيت، سستي اصول و پايه هاي خانواده، حمايت بيش از حد خانواده از نوجوانان، عصبانيت والدين، آرزوهاي جاه طلبانه و منازغات بين والدين، مشاجرات و بحث ها ناشي مي شود. وي مي افزايد: ريشه انحرافات اجتماعي را نيز در سلسله مراتب اجتماعي و چگونگي قرارگاه اجتماعي افراد مي توان جستجو كرد. عنوانهايي چون طبقه بالا، طبقه پايين، بالاي شهري، پايين شهري و تقسيمات كاذب بين افراد جامعه ها، در تشويق افراد ضعيف النفس به سوي بزهكاري نقش دارد. اين مددكار، به اين نكته مهم وظريف تاكيد دارد كه افرادبزهكار، از هر قشر و طبقه اجتماعي مي توانند پديد آيند. كنترل يك مردم شناس مي گويد: جرم وجنايت باتوجه به ساختار شكل جامعه، حكومت، فرهنگ، ساختار نهادهاي اجتماعي و... متفاوت است. درجامعه بسته روستايي كه همه همديگر را مي شناسند و روابط براساس احترام است و كوچكترها به وسيله و تحت كنترل بزرگترها يا به عبارتي ريش سفيدان هستند، اعضاي جامعه براي آنكه انگشت نما و از جامعه خود طرد نشوند، كمتر به خطا و اشتباه دچار مي آيند. از آنجا كه افراد سعي دارند در چهارچوب سنت و فرهنگ جامعه خود زندگي كنند، در اين جوامع نگاه ريش سفيد به فرد خاطي سنگين تراز چند سال زندان است. وي مي افزايد: شكل كنترل درجوامع باز مثل شهرها متفاوت است. در خانواده شهر، كوچكتر شده و اعضاي خانواده به خاطر مشكلات اقتصادي و شغلي و درگيرشدن با زندگي ماشيني كمتر همديگر را در مي بينند اينجا قانون و مقررات كنترل كننده رفتار اجتماعي است. بيكاري بيكاري نيز مشكلي است كه جوانان امروز با آن دست به گريبان هستند و از عوامل مهم و موثر در بزهكاري به شمار مي آيد. رضا سعادتمندي. مي گويد: يك جوان از نيرو و توان سرشاري برخوردار است و در مرحله اي قراردارد كه هم مي خواهد ابرازوجود كند و هم به صورتي نيروي سرشار خودرا به كار بگيرد. كار، ورزش و تفريح و... مي تواند برنامه سالم و مدوني براي پر كردن اوقات جوانان باشد. كار پايه استقلال مالي و فكري جوانان را تشكيل مي دهد. وي در ادامه مي افزايد: جامعه امروز، خصوصا جامعه ايراني به همه امور زندگي اهميت مي دهد. ولي اين اهميت دادن بايد اصولي و مدون يك باشد باشگاه ورزشي در هر محله وجود ندارد. بعداز پايان سال تحصيلي، ميزان انحراف و خلافكاري افزايش مي يابد; زيرا براي اوقات فراغت دانش آموزان و دانشجويان برنامه ريزي نشده هر است روز به ظرفيت دانشگاهها افزوده مي شود بدون اينكه در جامعه ودر بازار كار، شغل پديد آيد و از توان اين كارشناسان جوان استفاده شود. ح - دساله ديپلمه 270 مي گويد: بعداز پايان خدمت سربازي ازدواج كردم. ولي نتوانستم كاري مناسب پيدا كنم. باكمي پول مجبور شدم مقداري اجناس مختلف بخرم و در ميدانها و خيابانهاي شلوغ به خريد و فروش بپردازم. ولي نتوانستم ادامه دهم. چون كاري نداشتم، به دنبال يك لقمه نان براي سه فرزندم دست به دزدي زدم و به 45 روز محكوميت، راهي زندان شدم. وي درباره زندان و نقش زندان دراصلاح و بازسازي بزهكاران مي گويد: قبلا فكر مي كردم اين محل براي ساخته شدن است ولي بعدمتوجه شدم كه اين طور نيست. درزندان، نه تنها مجرم اصلاح نمي شود، بلكه راههاي حرفه اي جديدي را براي كارهاي خلاف و منحرف ياد مي گيرد. فرهنگ زندان به گونه اي است كه بيشتر زندانيان پس از آزادي دوباره به همين مكان برمي گردند. البته اينكه صرفا كسي به خاطرتامين ضروريات زندگي دست به دزدي بزند، درواقع گونه اي علت تراشي و انحراف از مسئوليت است; وگرنه بسيارند خانواده هايي كه با تنگدستي، اما با افتخار و سربلندي زندگي مي كنند. هيجان و خشونت. م. د 21 ساله كه به جرم چاقوكشي در راه هاي بين كلانتري و دادگستري و بيمارستان سرگردان است، مي گويد: يكي از شبها باتفاق دوستانم با گروهي درگير شديم و چون درحالت طبيعي نبودم، اختيار از دستم خارج شد و با چاقو دو نفر را مجروح ولي كردم چون ضربه فقط چند خراش سطحي بود، دادگاه تصميم خاصي نگرفته است و تكليف مرا مشخص نكرده است. نبودن تفريح مناسب براي سنين مختلف جواني و نوجواني، خشونت و تندرويها كه ناشي از بلوغ و هيجان روحي است، از ديگر عوامل و زمينه هاي جرم خيزي است. يك روان شناس و استاد دانشگاه مي گويد: پيشينه هيجان خانوادگي، و اضطراب، تماشاي فيلمهاي خشونت آميز و هيجاني كه بدآموزيهاي بسياري در پي دارد، زمينه ساز آمادگي براي ارتكاب جرم است; به ويژه آنكه نسل جوان در جهت ابراز وجود خويش است. وي در بحث بزهكاري از نظررواني مي گويد: هركس به گونه اي درصدد طرح خويش است. فردي خود را ازطريق نقاشي مطرح مي كند، ديگري در موسيقي و ورزش يا در رشته هاي مختلف كه جايگاهي است كه برتري فكر، زور بازو و قدرت هاي مادي و معنوي نمايان مي شود. ولي در جامعه اي كه استفاده ازامكانات ورزشي، شغلي تحصيلي، و... چندان به سادگي ممكن نيست، مسائلي چون پرشدن ظرفيت دانشگاهها، افزايش فارغ التحصيلان بيكار، فقدان امكانات ورزشي و غيره در ايجاد تنش، اضطراب، سرخوردگيها و عقده هاي رواني نقش اساسي دارد. اطلاعات بهنگام نيست يكي ديگر از عوامل بزهكاري، ناهمسويي بين برنامه ها است. بانوفرزانه. ك، مدير يك مدرسه راهنمايي مي گويد: در كتابها گاهي چيزهايي نوشته شده است كه با آنچه در جامعه اتفاق مي افتد تفاوت دارد. ما در كتابها چيزهايي مي نويسيم كه تاحدودي مطابق با نيازهاي فرزندان امروز ما نيست. نسل امروز ازنظر درك و فراگيري با نسل 30 سال پيش تفاوت دارد. بايد در كتابهاي درسي و محتواي آنها تجديد نظر كنيم. يك كارشناس ارتباطات اجتماعي مي گويد: در دنياي امروز در هر لحظه هزاران گونه اطلاعات و اخبار ازطريق مردم و وسايل ارتباطي مخابره مي شود. انسان امروز داناتر از انسان ديروز است. واقعيات بهتر درك مي شود و تصميم گرفتن آسانتر شده است. يك جوان يا نوجوان اكنون به راحتي با دنيا ارتباط برقرار مي كند. نيازها و خواسته هايش متحول مي شود و انتظار جديدي مي يابد. وي مي افزايد: بين اطلاعات فيلمها، دريافتي و واقعيات موجود رابطه اي مستقيم برقرار نيست. همين عوامل تاحدودي در ايجاد تنش و تضاد دخيل است; حال آنكه بيشتر شركتهاي فيلم و سريال سازي برروي فيلمها و برنامه هاي هيجاني سرمايه گذاري مي كنند تا بتوانند پربيننده ترين برنامه ها را به خود اختصاص دهند. دكتر منصور وثوق. جامعه شناس مي گويد: بزهكاري ازجمله معلول وقت اضافي و نبودن اوقات فراغت مناسب جوان نياز است به سرگرمي دارد. بهتر است در هر محله يك مجتمع فرهنگي، ورزشي، علمي، تفريحي احداث شود تا جوانان بتوانند با كمترين محدوديت در آن عضويت داشته و از امكانات ورزشي، علمي، هنري درجهت پويايي و بالندگي استعداد خود گام بردارند. برخي اقدامات سودمندبرخي اقدامات كه كارشناسان امر براي كاهش زمينه بزهكاري و جرم خيزي در كوتاه مدت و ميان مدت ضروري و سودمند مي شمارند، عبارتنداز: - 1 با بررسي و ريشه يابي انحرافات مي توان از بروز انحراف و گسترش آن جلوگيري كرد - 2 محيطهاي آلوده به فساد و انحراف حتي الامكان جمع آوري و كنترل شود. - 3 توسعه و تبليغ ازطريق رسانه هاي گروهي چاپ و انتشارجزوات كه در آن مردم ازآسيبهاي اجتماعي آگاه شوند. - 4 ايجاد فضاي مناسب براي گذران اوقات فراغت - 5 افزايش امكانات تفريحي رفاهي آموزشي - 6 كاستن از شكاف درامدي - 7 حمايت از قشر ضربه پذير وكم درامد جامعه - 8 تناسب بين برنامه هاي وسايل ارتباطجمعي و امكانات موجود در جامعه - 9 گسترش فضاي آموزشي - 10 آگاهي دادن به والدين وچگونگي رفتار با فرزندان نوجوان و جوان خود گردآوري: زهرا جعفري