Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750410-654S1

Date of Document: 1996-06-30

گفت وگو با محمدعلي بيضون دبير اتحاديه ناشران لبنان چرخه نشر در بحران لبنان ؟ چگونه مي چرخد اشاره: در گرماگرم برپايي نهمين نمايشگاه بين المللي تهران فرصتي دست داد تابا محمدعلي بيضون از ناشران باسابقه لبناني و دبير اتحاديه ناشران آن ديار گفتگويي داشته باشيم و جنبه هاي گوناگون چاپ و نشر و توزيع كتاب در لبنان و جهان عرب را بررسي كنيم. اين گفتگو توسط يوسف عزيزي انجام گرفته است. سرويس مقالات آقاي بيضون لطفا چكيده اي از وضع كنوني اتحاديه ناشران لبنان را براي ما؟ بگوييد اتحاديه ناشران لبنان - درواقع -يك سنديكا مستقل است كه حدود سي سال پيش تاسيس شد. در ابتدا به شكل اتحاديه و بعدها به سنديكا تبديل گرديد. اين سنديكا بيش از 630 عضو دارد. همه آنان لبناني اند. برخي از آنان غيرلبناني اند كه البته بسيار كم اند و از بيست ياسي تن بيشتر نيستند. اين 630 ناشردر لبنان به حرفه نشر مشغولند. طبعا هر فرد خارجي كه بخواهد در لبنان كار نشر بكند بايد شريك لبناني و مدير مسئول لبناني داشته باشد. شوراي سنديكا متشكل از 12 عضو منتخب است 12 اين نفر توسط همه اعضا برگزيده مي شوند. درواقع هدف سنديكا حمايت از ناشران و منافع صنفي آنان است. آيا در لبنان ناشران دولتي؟ هم داريد ما در صنعت نشر لبنان چيزي به نام نشر دولتي نداريم و همه انتشاراتي ها خصوصي هستند. ما هم اكنون در لبنان به فكر اين هستيم كه حتي شركت تلفن يا برق را هم خصوصي كنيم. سنديكاي شما جزو اتحاديه ناشران عرب؟ است منظورم اتحاديه اي است كه آقاي ابراهيم معلم (مصري ) رياست آن را به عهده داردو در مراسم افتتاح نمايشگاه تهران هم حضور؟ داشتند طبعا ما از موسسان اين اتحاديه هستيم و اصل بر اين است كه همواره مدير سنديكاي ناشران لبنان دبيركل اتحاديه ناشران عرب هم باشد. ابراهيم معلم -همان طور كه گفتيد - رياست اين اتحاديه را به عهده دارد. خانم سميره عاصي كه اكنون مدير سنديكاي ناشران لبنان است دبيركلي اتحاديه ناشران عرب را مقر به عهده دارد دبيرخانه اتحاديه ناشران عرب نيز در لبنان است. آيا خانم سميره عاصي ناشر؟ است آري ايشان ناشر و مالك انتشارات اندلس در بيروت است. آقاي بيضون چه نسبت ازكتابهاي جهان عرب در لبنان؟ چاپ مي شود آيا آماري دراين؟ زمينه داريد به اعتقاد من لبنان چاپخانه اكنون، شرق است. لبنان گرچه كشور كوچكي است اما به مثابه چاپخانه شرق عمل به نظر مي كند من كتابهايي كه از لبنان به جهان عرب واسلام صادر مي شود - دست كم - 65 60 تا درصد از كتابهايي را تشكيل مي دهند كه در اين دو عرصه خوانده مي شوند. شما مي گوييد 50 تا 60 درصد ولي من چند سال پيش آماري از سازمان يونسكو را خواندم كه آمار مربوط به جهان عرب را 80 درصد ذكر كرده بود. يعني گفته بود كه 80 درصد از كل كتابهاي چاپ شده در جهان عرب در لبنان چاپ مي شود. بله و من جهان اسلام را به آن اضافه كردم كه شد 60 تا 65 درصد. در صحبتي كه چند لحظه پيش باشما داشتم گفتيد كه 99 درصد از كل كتابهاي چاپ شده در لبنان به خارج صادر مي شود و فقط يك درصد به مصرف داخلي مي رسد ممكن است در اين زمينه، توضيح بيشتري؟ بدهيد جمعيت ما در لبنان از 4 ميليون نفر فراتر نمي رود. يعني حدود نيم درصد از كل جمعيت ملت عرب. حالاشما حساب كنيد اين درصد نسبت به جمعيت جهان اسلام كه يك ميليارد نفراست چه مقدار؟ مي شود سهم ايران از اين نسبت صادرات كتاب چقدر؟ است درواقع مساله اي كه در ايران وجوددارد آن است كه كتاب وارد ايران نمي شود مگر به هنگام برگزاري نمايشگاه. يعني در طول سال چيزي واردايران؟ نمي شود خير وارد نمي شود مگر به مقدار كم. ولي كتابهاي زيادي - به ويژه كتابهاي مذهبي - از لبنان واردايران مي شود. بله وارد مي شود. فراموش نكنيم كه ايران شصت ميليون جمعيت دارد و كتابهايي كه وارد كشور شما مي شود با ميزان جمعيت ايران متناسب نيست. منظور من يك نسبت تقريبي است. درواقع من نسبت مشخصي ندارم اما اگر جمعيت ايران را با كشورديگري مقايسه كنيم فكر نمي كنم بيش از 10 درصد كتابهاي ما به كشور شما صادر شود زيرا زبان اول ايران زبان فارسي است. آيا چاپ كتاب در لبنان منحصربه زبان عربي؟ است خير امابي گمان عمده كتابهاي چاپ شده به زبان عربي است. حدودتا 7 سال 8 است كه به سوي ترجمه كتابهاي عربي به زبان هاي انگليسي و فرانسوي روي آورده ايم، زيرا اكنون مهاجران عرب و مسلمان فراواني - به دلايل مختلف - از كشورهاي خود كوچيده و در كشورهاي بيگانه اقامت در كرده اند اروپا، امريكا و كانادا دوري اين افراد از كتابهاي عربي و اسلامي، آنان را از مليت و دينشان دور مي سازد. لذا كار ترجمه كتابهاي عربي و اسلامي به زبان هاي انگليسي و فرانسوي را در دستور كار خود قرار داده ايم. بايد بگويم كه اين امر با استقبال شگفت انگيزي روبه رو شده است. در اروپا و به ويژه در فرانسه، آلمان، هلند و بلژيك اين امر، مشخص تر است. البته خود مسلمانان فرانسوي و آلماني را نيز بايد به خوانندگان كتابهاي فوق بيفزاييم. ميانگين تيراژ كتاب در لبنان چگونه؟ است ميانگين چاپ اول كتاب درلبنان پنجهزار نسخه است و به طورمتوسط هر سال يك بار تجديد چاپ مي شود و با وجود فيلم و زينك تجديد چاپ آسان تر از چاپ اول است. آيا اين ميانگين تيراژ كتابهاي ديني ادبي يا كتابهاي ديگر هم؟ هست هميشه تيراژ كتابهاي ادبي ازكتابهاي مذهبي كمتر بوده است و كتابهاي مذهبي، خوانندگان بيشتري دارد. مي خواستم ازنسبت تيراژ كتابهادر زمينه هاي مختلف مذهبي، ادبي، تاريخي، سياسي، اجتماعي و كودكان بپرسم. ببينيد اكنون كتابهاي سياسي باتيراژ بالايي در جهان عرب چاپ و منتشر مي شود ولي به پاي تيراژكتابهاي مذهبي نمي رسد. درواقع هيچ نوع كتابي وجود ندارد كه به پاي كتاب مذهبي برسد. مي توانم بگويم درصد 80 كتابهاي چاپ شده مذهبي ودرصد 20 بقيه كتابهاي ديگر اين هستند وضع خاص لبنان نيست بلكه درهمه جهان عرب چنين است زيرااكنون نوعي بازگشت به خويش يا بازگشت به دين پديد آمده است. كتابهاي ديني نيز شامل كتابهاي عامه خوان و كتابهاي اصول و كتابهاي مرجع است. اگر ممكن است درباره سانسور درلبنان براي ما صحبت كنيد و كتاب اصولا چه فرايندي را طي مي كند تا به دست خواننده عرب؟ برسد سانسور قبل از چاپ در لبنان وجود ما ندارد كتاب را چاپ مي كنيم بي آن كه آن را به هيچ نهاد ياوزارتخانه يا كسي نشان پس دهيم از چاپ نسخه هايي از آن را به اداره امنيت عمومي ارائه مي كنيم. اگر تشخيص داده شد كه برخلاف مصالح ملي كشور يا برانگيزنده اختلاف هاي فرقه اي - مذهبي است با ممنوعيت روبه رو فقط مي شود اين دو مورد ممنوع هستند. كتابي كه آشوب فرقه اي - مذهبي مي آفريند، كتابي است كه مستقيما و با نخست وزير نام، را زير دشنام مي گيرد و اين البته به علت تركيب متنوع مذهبي - ديني لبنان است. گرچه در لبنان سانسور وجود ندارداما به هرحال ما شرقي هستيم و در ادبيات، اخلاق و ادب را رعايت مي كنيم. ظاهرا نبود سانسور و آزادي چاپ و نشر كتاب در لبنان بيش ازديگر كشورهاي عربي؟ است استثناهايي وجود دارد. مثل كشورمراكش. در آنجا نيز ناشران كتاب را بي آن كه به نهادي يا كسي نشان دهندچاپ و منتشر مي كنند. كتابهاي چاپ لبنان چگونه به جهان عرب صادر و در آنجا توزيع ؟ مي شود ناشران بزرگ نه تنها تماس هايي ماهانه و هفتگي بلكه تماس هاي روزانه با كتابفروشي ها وتوزيع كنندگان كتاب در جهان عربدارند. ما نوعي تبليغات پيشين داريم كه نه ازطريق راديو يا تلويزيون يا مطبوعات بلكه ازطريق مستقيم يعني تماس هاي هميشگي صورت مي گيرد. آنها پس از اطلاع از مشخصات كتابها درخواست مي كنند و ما براي آنان مي فرستيم. آيا در ديگر نمايشگاه هاي بين المللي كتاب در جهان نيز شركت مي كنيد. اگر ممكن است مقايسه اي ميان آنها و نمايشگاه بين المللي كتاب تهران انجام؟ دهيد آري. ما در هر نمايشگاه بين المللي كتاب كه در جهان عرببرگزار شود شركت مي كنيم. در اروپا در نمايشگاه كتاب پاريس كه توسط انستيتو جهان عرب برگزار مي شود شركت مي كنيم. در نمايشگاه كتابفرانكفورت نيز با عنوان سنديكاي كتابفروشان لبنان شركت مي كنيم. در نمايشگاه هاي استرالياو ميامي امريكا كه خاص كتابهاي عربي و اسلامي است شركت مي كنيم. اگر نمايشگاه بين المللي كتاب تهران را با نمايشگاه بين المللي كتاب قاهره كه يكي از بزرگترين نمايشگاه هاي كتاب جهان است مقايسه كنيم مي توانيم بگوييم كه در هر دو نمايشگاه بخش هاي دولتي و خصوصي شركت دارند. مساحت هر دو نمايشگاه خوب و وسيع است. شايد نظم و نظافت نمايشگاه تهران بيشتر از نمايشگاه قاهره باشد. البته دليلش شمار بيشتر شركت كنندگان و بازديدكنندگان از نمايشگاه كتاب قاهره است كه نظم آن را از نمايشگاه تهران دشوارتر مي كند، چون از كل جهان عرب، از اروپا و از امريكا در نمايشگاه كتاب قاهره شركت مي كنند. ادامه دارد